Danh dự và danh xưng

Chuyện đăng bài báo khoa học trên các tạp chí chuyên ngành trong nước (cá nhân chưa đủ tầm để bàn đăng bài báo quốc tế đúng nghĩa) chẳng phải là chuyện mới mẻ cho những ai dấn thân theo con đường khoa bảng, đặc biệt là những đối tượng đang trong quá trình muốn được phong danh (PGS, GS). Theo parem các vị cứ thế phấn đấu để đạt được đủ tiêu chuẩn. Tuy nhiên, do yêu cầu đủ sống lượng bài báo (điểm) nên có vị sản xuất bài báo một cách chóng mặt (hơi quá), thậm chí, trong một số có tới 2 bài của tác giả đứng tên chính. Về chất lượng bài báo thì còn nhiều điều cần bàn.

Bài báo đăng trên tạp chí chuyên ngành (đầu ngành về một lĩnh vực). Tuy nhiên, chất lượng bài báo chưa tương xứng với tạp chí. Nội dung bài báo chỉ mang tính chất liệt kê, không có điểm gì mới và ý nghĩa khoa học lẫn thực tiễn kém. Bởi, những vấn đề đó đã được các tác giả khác làm và công bố trước đó. Chẳng có gì khác biệt. Thậm chí còn kém cả bài báo mà đã công bố trước. Chỉ có khác biệt là địa điểm triển khai và tên tác giả bài báo.

Một điều đáng bàn hơn, là tính “cầu thị” của tác giả bài báo. Trước khi gửi lên tạp chí, tác giả bài báo có nhờ chuyên gia chuyên ngành góp ý (tôi may mắn được biết, cũng thử tập bình duyệt). Tuy nhiên, những gì mà được chuyên gia góp ý để bài báo có chất lượng hơn thì tác giả chẳng màng gì đến. Có chăng, chỉ sửa những lỗi nhỏ nhặt (lỗi chính tả, câu văn cụt hay sai sót do chủ quan). Những vấn đề lớn, mang tầm bao quát cho bài báo hay cơ sở khoa học cần thiết để giải quyết vấn đề... thì tác giả giữ nguyên như ban đầu. Không một ý kiến hay một lời giải trình.

Sau khi đã được chuyên gia góp ý và sửa xong (sửa những lỗi nhỏ nhặt). Tác giả gửi lên tạp chí và tạp chí lại gửi bình duyệt đúng vào chuyên gia này (do bình duyệt kín) và tạp chí cũng không biết là tác giả bài báo đã nhờ chuyên gia góp ý một lần rồi. Cái này cũng không sao. Tuy nhiên, sau khi chuyên gia nhận được bài báo và những gì mà bữa trước góp ý vẫn chang như cũ. Chuyên gia nghĩ rằng, hay tác giả gửi nhầm bài chưa sửa. Nhưng để ý kỹ thì đã chỉnh sửa những lỗi nhỏ. Dường như tác giả không tôn trọng những gì mà chuyên gia góp ý. Nội dung bài báo vẫn y chang như cũ, có chăng chỉ sửa một vài lỗi chính tả, lỗi đánh máy hay chế bản.

Thôi thì, cứ bình duyệt và đưa ra ý kiến trên tinh thần góp ý, để tác giả bài báo chỉnh sửa bổ sung hoặc có những giải trình hợp lý nhất, nhằm tăng chất lượng bài báo tốt nhất và xứng với việc đăng trên tạp chí chuyên ngành. Còn chuyện đăng hay không là tạp chí sẽ quyết.

Qua đây, mới thấy một thực trạng là không ít các vị hàng ngày đứng gia giảng cho sinh viên, học viên những kiến thức chuyên môn, tri thức nhân loại. Tuy nhiên, vì muốn được phong danh sớm, để đủ cơ sở, các vị sản xuất bài báo khoa học theo kiểu dập khuôn, chẳng màng đến tính mới, ý nghĩa thực tiễn cũng như chất lượng bài báo khoa học đúng nghĩa. Trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học đúng nghĩa hay tham gia đào tạo, giảng dạy, các vị để lại những công trình, kết quả nghiên cứu theo kiểu dập khuôn, chạy theo số lượng thay vì chất lượng, tính mới và ý nghĩa thực tiễn đủ để biết tác giả như thế nào hơn là số lượng hay những danh xưng “phù phiếm”. Hơn nữa, không biết tác giả có nghĩ, mai mốt hay sau khi đăng bài hoặc khi được phong danh, giới chuyên môn, đồng nghiệp khen hay chê cũng qua những bài báo khoa học mà tác giả đã đăng. Và, đó là bằng chứng để người đời biết đến tác giả hơn là số lượng công trình mà tác giả đăng.

Trong đời, trách nhiệm và vinh dự quan trọng hơn hết. Là người dấn theo sự nghiệp khoa bảng hay giảng dạy, truyền bá tri thức hay đạo đức làm người nên biết trách nhiệm của mình đến đâu và quan trọng hơn cả xây dựng “danh dự” hơn là những “danh xưng phù phiếm”.

Read More

Ai chẳng cần tiền...

Thời buổi ngày nay, mấy ai làm việc không phải vì đồng tiền, vì miếng cơm manh áo. Ở khía cạnh của người làm nghiên cứu khoa học (NCKH), nếu ai nói, làm việc không phải vì tiền chắc là "có vấn đề" hoặc có mục đích khác (chính trị hay gì gì đó). Có chăng, nếu có thì xưa nay hiếm, và ở thời điểm nào đó, cơm áo gạo tiền không còn là gánh nặng nữa. Khi đó, người làm NCKH đúng nghĩa mong muốn được để lại cho hậu thế các công trình nghiên cứu hay muốn lưu danh sử sách. Tuy nhiên, ngày nay “ai chẳng cần tiền” và “tiền chẳng bao giờ là đủ cả”.

Mới đây có một câu chuyện về một vị PGS khi tham gia một nhiệm vụ (ở vị trí phó), muốn đòi hỏi đầy đủ quyền lợi cho các thành viên tham gia mà vị này chịu trách nhiệm chính về chuyên môn. Khi quyền lợi và trách nhiệm chưa được xác định rõ ràng, rạch ròi thì chuyện đòi hỏi hay thắc mắc là chuyện quá ư là bình thường. Tuy nhiên, quyền tự quyết về phân bổ nhân lực, đặc biệt về tài chính lại không tham gia quyết được nhiều. Thế nên, sau vài cuộc hội đàm, ý kiến ý cò không được như ý muốn vị này xin cáo bệnh không tham gia nữa.

Câu chuyện “cáo bệnh” đã được các quan chức xưa nay áp dụng nhiều, đặc biệt là khi “có vấn đề”. Nhiều trường hợp, cán bộ, quan chức khi bị thanh tra, kiểm tra các sai phạm thì cáo bệnh hoặc đưa ra hồ sơ bị tâm thần và câu chuyện “cán bộ dính lao lý muốn bệnh, chỉ cần viết đơn” [1] cho thấy, thực trạng dùng bệnh án để trốn tội của các cán bộ, quan chức trong các cơ quan công quyền hiện nay. Mới đây, ông Trịnh Xuân Thanh cũng đã cáo bệnh [2] sau khi bị “sờ gáy” và giờ bỏ trốn ở phương trời Tây. Còn nhiều, rất nhiều trường hợp các cán bộ, quan chức khi bị sờ gáy là “cáo bệnh” hòng trốn tránh trách nhiệm. “Tất cả những điều này về bản chất được xem là sự hèn nhát, gian trá. Người ta tiếp tục sử dụng sự gian trá để gỡ cái gian trá trong lịch sử để lại... Và khi xảy ra chuyện mọi người đều tìm cách biện minh, lý giải cho mình nhằm chối tội” [3].

Quay lại vấn đề, chẳng phải vì bị “dính phốt” mà vị này cũng xin “cáo bệnh” để chẳng muốn đối diện với những khó khăn, trách nhiệm khi tham gia nhiệm vụ. Bởi, vị này biết rằng, trách nhiệm lớn những quyền lợi chẳng được mấy. Ai chẳng cần tiền. Làm việc gì cũng phải có công và công xứng đáng. Trong NCKH mà cân đong đo đếm thiệt hơn chắc chẳng thể làm được trò trống gì. Đôi khi, vì danh xưng hay vì mục đích khác mà nhiều vị cam làm không công. Và chuyện làm không công cũng quá ư là bình thường của những con người biết luồn cúi, lùi một bước tiến vài bước.

Việc vị này, xin “cáo bệnh” không tham gia nhiệm vụ nữa, nói lên một điều rằng, việc đặt nặng quyền lợi hơn là trách nhiệm. Trách nhiệm kém. Không dám đối mặt với những khó khăn phía trước. Ngay từ đầu, nếu xác định rằng, khó khăn nhiều, quyền lợi ích, và xin rút ngay từ đầu có phải đỡ mất thời gian công sức bấy lâu nay. Và, chẳng phải đã để lại những suy nghĩ trái chiều từ những người ở lại cũng như những người tiếp nhận mới hay sao? Đúng là xin “cáo bệnh” là khẳng định mình “hèn nhát”.

===================================================================

[1] htp://baodatviet.vn/chinh-tri-xa-hoi/tin-tuc-thoi-su/quan-chuc-vuong-lao-ly-la-cao-benh-kinh-nghiem-buon-3318129/

[2] htp://vnexpress.net/tin-tuc/phap-luat/bo-cong-an-chua-ro-trinh-xuan-thanh-tron-qua-duong-nao-3516900.html

[3] htp://soha.vn/quan-chuc-sai-pham-cao-benh-khong-dam-doi-dien-su-that-hau-qua-gay-ra-20160911074400324.htm

Read More

Quýt làm cam chịu

Phận là người nhân viên hay thư ký cho một nhiệm vụ cũng nhiều nỗi khổ tâm. Việc làm theo và gánh lấy trách nhiệm (hậu quả) khi việc đó chưa đúng, chưa chuẩn thay cho Sếp (S) hay chủ nhiệm là chuyện bình thường. Và, có lẽ người nhân viên, thư ký nào nhanh dạ, nhận thay trách nhiệm cho S, chủ nhiệm và khắc phục hậu quả chắc sẽ được lòng và sớm được hanh thông sự nghiệp. Và, khi đó “cái tôi” cá nhân chẳng còn quan trọng gì trong mắt, lòng S nữa. Bởi, S cần một người biết nghe lời trong mọi cảnh huống hơn là một người làm được việc nhưng hay ý kiến, ý cò. Chính vì “cái tôi” cá nhân ấy nhiều khi đã ảnh hưởng đến quyền lợi và con đường sự nghiệp của bao nhiêu con người cá tính. Bởi, họ chấp nhận điều đó và không chỉ vì lợi ích cá nhân (cỏn con) mà đánh mất đi chính mình.

Cuộc sống nhiều lắm gian truân. “Phận” làm nhân viên, còn “ngổn ngang trăm mối bên lòng” (Truyện Kiều - Nguyễn Du) nên cũng rất khó. Không chỉ đơn giản là “thích thì làm/không thích thì thôi” được. Có lẽ, hiện tại mình chưa thể làm được điều đó, tức là, “không thích nhưng vẫn phải làm”. Bởi, mình đâu phải sống cho riêng mình và việc “quýt làm cam chịu” chắc có lẽ là chuyện bình thường trong xã hội ngày này. Thôi thì, phải biết chấp nhận, phải biết hy sinh. Không vì cái tôi cá nhân mà đánh mất đi nhiều thứ mình đang theo đuổi, cũng như lợi ích của chính mình. Tuy nhiên, cái gì cũng có giới hạn của nó. Con giun xéo lắm cũng quằn/Con người xéo mãi... cũng thành...? 

Read More

Tỉnh ngộ dần...

Phải chăng, trước giờ mình nghĩ mọi thứ nó đơn giản hóa đi hay tự chối bỏ, né tránh trách nhiệm? Bởi, đâu chỉ sống cho riêng mình. Còn vợ, con và gia đình. Không chỉ vì cái “tôi” cá nhân mà đánh đổi những mất mát, thậm chí cả đau thương và đâu phải mỗi mình gánh chịu hết. Cuộc sống này phức tạp biết nhường nào và mình cũng phải dần học cách “bằng mặt nhưng không bằng lòng” dần đi thôi. Bởi, đa phần là như vậy phải không? (không phải vơ đũa cả nắm đâu).

Cuối giờ chiều gặp, anh nói một câu mà tôi như “nhói lòng”. “Bây giờ con còn nhỏ, còn nhờ ông bà được. Mai mốt con lớn đi học, em tính sao? Trông chờ ông bà?”. Rất đúng. Anh nói không sai. Bởi, trước giờ tôi nghĩ quá ư là đơn giản hóa. Và, chính vì cái “tôi” cá nhân mà ảnh hưởng đến chính mình, người khác. Tôi không đau, không nhói lòng làm sao được? Tuy nhiên, mỗi người có một “mục đích sống” không giống nhau.

Và, những gì anh nói (trước giờ anh nói nhiều rồi, nhưng tôi để ngoài tai), làm tôi tỉnh ngộ dần và chợt nhận ra, những gì tôi hay “trêu đùa” (nói, gọi đùa) ít nhiều có ảnh hưởng đến anh - sự nghiệp của anh (như anh nhận xét). Tôi đã “xin lỗi” anh và hứa từ giờ sẽ không “trêu đùa” kiểu như vậy nữa. Phải chăng đây là lần anh nói “thật” nhất. Có như vậy tôi mới biết những lỗi lầm của mình mà “kịp sửa”.

Mỗi người có cách nhìn nhận, sống, và phấn đấu (kiếm tiền) riêng. Cái lo chung của mỗi người là kiếm tiền (áp lực cơm áo gạo tiền). Ngoại trừ những trường hợp đi làm cho vui, chẳng màng gì đến đồng lương bèo bọt. Thế nên, mỗi người chịu áp lực từ cơm áo gạo tiền không giống nhau. Bất kỳ ai, ở độ tuổi nào và làm bất kỳ công việc, ngành nghề gì hãy luôn là chính mình. Không nên ngồi so sánh với mọi người xung quanh, đôi khi đừng vì chút sĩ diện hão mà đánh mất mình. NHU CẦU, đặc biệt là về của cải vật chất (tiền) chưa bao giờ là đủ với bất kỳ ai, nhưng nếu biết “tiết độ” chúng ta sẽ tránh được sự “lạm dụng” những nhu cầu mà vượt quá khả năng mà ta có thể có tại thời điểm hiện tại. NHU CẦU phải được cân bằng, tỷ lệ thuận với KHẢ NĂNG ở mỗi giai đoạn, thời điểm của cuộc sống. Bởi, “... sự giàu sang không thể là mục đích của đời sống. Cái giàu sang thực sự phải đến từ trái tim, không phải đến từ túi tiền...” [1].

Cuộc sống đích thực là hãy luôn giữ cho TÂM HỒN ĐẸP, tươi trẻ, nhẹ nhàng, để sống khỏe, sống có ích cho một ngày mai tươi sáng hơn. “Đừng chỉ nghĩ tới giàu sang và làm việc chỉ vì tiền bạc. Hãy đi tìm hạnh phúc, yêu và được yêu, tìm sự thanh bình cho đầu óc và tâm hồn”. “Cái giàu tiền bạc chỉ là một con số để thiên hạ thị phi. Cái giàu thực sự là sự sung mãn về sức khỏe, về tình yêu, về nhiệt tình, về kiên nhẫn, về cá tính, về đạo đức” [1].

=================================================================

[1] Alan Phan (2015). Bí mật của Phan Thiên Ân – Quà tặng từ Tiến sĩ Alan Phan. Nxb Thế giới.

Read More

Dĩ vãng ti tiện

Trong chuỗi câu chuyện “rước hổ về nhà” thật khó lòng có thể nói lên được những khía cạnh của những con người biến thái, gia đình biến thái. Bởi, trải qua nhiều đời, “cha nào con nấy”. Mỗi đời người, mỗi thế hệ sống ở những môi trường cũng như tiếp xúc, đối xử và để lại những “ô nhục” riêng cho làng xóm, xã hội khác nhau. Nhưng, tựu trung lại, những gì mà “con người biến thái” để lại chẳng tốt đẹp gì, và đó có thể coi là “những nhếch nhác trần ai” mà những ai ít nhiều được tiếp xúc với gia đình “nó” chỉ biết lắc đầu, ngán ngẩm và hổ thẹn thay.

Đâu đó trong xã hội có những người này người kia. Tuy nhiên, “nhà nó” thì được cả nhà. Sống toàn để lại những “ô danh” cho người đời chê cười. Ấy vậy. Dù thế hệ sau được ăn học, được đi ra ngoài xã hội. Nhưng cũng thuộc loại “bỏ đi”. Bởi, quen biết, sống, làm ăn chung với nhau, cái hay cái đẹp của nhau, của xã hội chẳng học. Toàn học những thứ “bần thỉu”. Sống thì bất nhân, bất nghĩa, bất tín.

Sau khi được chính quyền xã can thiệp. Nài nỉ. Xin một lối đi chung. Ấy vậy. Chẳng biết điều. Trở mặt như trở bàn tay. Ăn không nói có. Nó kêu bên này, rào kín không cho nó đi. Và, cán bộ địa chính lại phải vào. Nào đâu có rào kín. Có căng cái lưới để cho chó, gà, vịt (lục súc) nhà nó khỏi sang bên này phá hoại. Nó kêu, mỗi lần đi qua phải tháo lưới xuống ah? Ôi chao. Nó không biết nghĩ hay sao mà nói thế. Đi, đứng nhìn thấy bãi phân trâu thì phải tránh chứ. Đằng này người ta quây lưới cho chó, gà đỡ sang phá hoại. Nó đi qua, phải biết nhấc chân lên. Thế mà cũng trình bày và phụt ra được “mỗi lần đi qua phải tháo lưới xuống ah”? Thật hết chỗ nói.

Không dừng lại ở đó. Bố “nó”. Không biết gì. Khi ra ngoài UB, chúng nó phải nài nỉ, xin nhà người ta cho một lối đi chung. Ấy vậy. Nó trở mặt ngay. Văng tục “chẳng phải nhờ vả thằng nào”. Khi chưa cho một lối đi chung thì nói ngon ngọt, trình bày lên trình bày xuống. Nài nỉ. Van xin người ta. Khi được rồi. Nó không biết điều. Trở mặt. Vô liêm sỉ. Rồi. Người ta rào kín lại. Quây lưới. Lưới đen để cho chúng nó khỏi nhòm ngó. Để ý xem hàng xóm đi đái, đi ỉa ra sao. Thế mà nó chó hết mức. Vạch lưới lên cho gà nhà nó sang. Người ta đã tạo điều kiện. Nhưng sống không biết điều. Được đằng chân lân đằng đầu. Biết thân biết phận mà sống. Chính quyền xã giao cho đến đâu, cứ thế mà làm, ăn. Cơm nhà ai người đấy ăn. Nhưng không. Con người biến thái, không biết thế nào cho vừa, cho đủ. Không thóc mách không được. Sống đã bẩn tính rồi. Giờ ngồi yên không xong.

Rồi tiếp đến. Mẹ “nó”. Kêu bám dai như đỉa. Ôi chao ơi. Không tự dưng người ta đụng đến làm gì. Giao cho sử dụng đến đâu. Chăn nuôi hay làm gì trên diện tích được giao thì mặc. Đằng này, người ta để không thì nhòm ngó, lùa gà, vịt, ngỗng sang bên nhà khác. Nói thì miệng lưỡi chua ngoa. Không biết thế nào là lẽ phải. Uh, con vật nó có biết gì đâu. Nhưng con người biến thái chẳng bằng con vật (lục súc). Người ta đã rào kín, căng, quây lưới kín. Chúng nó còn vạch lưới lên để có chỗ cho con vật chui sang. Mà một vài con chui sang thì làm cái gì? Chẳng phải, muốn gây sự hay muốn kiếm chuyện chăng? Đấy. Sống tốt đẹp đâu phải qua lời nói tốt đẹp hay xấu. Thay vào đó, là thực tại những gì mà chúng nó sống và để lại những gì cho hàng xóm, láng giềng cho xã hội.

Nói một lần, hai lần người ta chưa tin. Nhưng thông qua những gì mà chúng nó sống thì ai cũng muốn tránh càng xa càng tốt, huống chi là chơi hay ngồi nghe những chuyện tầm phào. Tự chúng nó thêu dệt lên. Đời sống đâu phải ngày một ngày hai. Đời đâu chỉ sống cho riêng mình. Còn anh em ruột thịt, hàng xóm láng giềng, xã hội. Sống mà để lại những “ô danh”, “ô nhục” cho xã hội chê cười thì đúng là sống hoài, sống phí cả đời người, nhiều đời người. “Cái quý nhất của con người là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình, để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người...” [1].

 ============================================

[1] Nicolai Ostrovski (bản dịch ), Thép đã tôi thế đấy, (quyển 1), Nxb Trẻ.

Read More

Liêm sỉ ở đâu?

Ấy là cách đây khoảng 3 năm, khi cãi nhau, “mẹ nó” dùng những lời lẽ thô tục nhất trần đời, thậm chí là lôi cháu nội của mình vào cuộc, để thóa mạ người khác. “Nó” tụt quần cháu nội mới có mấy tuổi, bé đã biết gì đâu. Thế mà, nó “sủa” rằng, ăn... cháu nó. Trước chân ướt chân ráo ra ngoài này, nhờ vả, xin từng hụm nước uống, từng thùng nước về đun nấu hàng ngày. Hàng xóm láng giềng là vậy đấy. Sống gần đời người. Ấy vậy. Khi không được như ý muốn (lấn chiếm, được đằng chân lân đằng đầu), quay ngoắt (một trăm tám mươi độ) để thóa mạ, ăn không nói có cho người khác.

Đời nó là thế. Cũng chỉ vì lợi ích cá nhân, đất cát ăn chia không đều và anh em ruột thì cũng từ mặt nhau. Hàng xóm láng giềng (chỗ cũ) cũng chẳng ai ưa. Đến khi ra chỗ mới, với những bẳn tính con người, mọi thứ không có gì thay đổi ngoài những thủ đoạn “khẩu phật tâm tà” để lấn chiếm, chèn ép hàng xóm láng giềng hòng đạt được mục đích cá nhân. Người ta “bán anh em xa mua láng giềng gần”. Đằng này, chẳng cần quan tâm anh em ruột thịt, hàng xóm láng giềng nghĩ gì, sống gì. Nghĩ, hành động và sống cho riêng mình. Đời đâu chỉ sống cho riêng mình.

Ở chỗ cũ. Nơi mới. Chẳng chơi được với ai ngoài một vài hộ (một hai hộ) chẳng liên quan gì, mà người ta cũng chẳng ưa chi cho cam. Thi thoảng, tự chủ động đến chơi. Làm chỗ đi lại. Chứ chẳng nhẽ ra đây, chẳng thể chơi với bất cứ một hộ nào thì quả chẳng phải là “con người biến thái” sao? Bởi, cách sống quá ư là “chó”. Đến mức, dù chỗ cũ hay nơi mới, đi đến đâu người ta cũng ghét. Sống như vậy thì quả là uổng phí một đời người. Mà đời cha như thế nào, đời con nó cũng vậy, thậm chí nó còn “tệ” hơn. Đúng là “cha nào con ấy” chẳng sai bao giờ.

Thực tình mà nói. Là con người với nhau chẳng ai làm toàn những chuyện “bỉ ổi”, “vô liêm xỉ” như vậy. Cứ nghĩ thế là hay, là tốt đẹp. Đi đâu nói chuyện cứ như là hàng xóm láng giềng gây sự trước, người ta không có việc gì làm hay sao mà đi kiếm chuyện... Rồi nó kêu “bám như dai đỉa”. Ai thèm chứ. Nếu nó biết sống, biết lẽ phải, sống có tình người thì ai đụng đến nhà nó làm gì. Được đằng chân lân đằng đầu. Nhờ chính quyền xã vào can thiệp, đo đạc, cắm mốc giới, giao cụ thể. Không thỏa mãn với những gì được phân, giao cụ thể. Mượn cớ “lối đi chung” để thả vật nuôi. Và lấy đó để đi lại, tạt ngang tạt ngửa, nhòm ngó xung quanh. Không hiểu được “con người biến thái”. Ở nhà, hay đi đâu qua nhà là cứ phải quay sang, nhòm ngó (bên nhà thì nhìn qua khe, chỗ hở, đi đường thì nhìn xuống) xem hàng xóm làm gì. Có khi hàng xóm có đánh rắm cũng “ngửi thấy”. Đến mức, bên này, dùng cả lưới đen để che, đậy để cho không nhìn ngó nữa. Nhưng thật khó. Cho những con người thích xoi mói, để ý đến từng câu nói, hành động, việc làm của hàng xóm. Đến đi đâu, làm gì “nó” cũng để ý. Thôi thì phải xác định sống chung với “lũ”. “Lũ” bẳn tính. Bỉ ổi. Không còn tính người. Sống để lại những “ô nhục” cho người đời chê cười. 

Read More

Con người biến thái

Thực tình mà nói, không biết có thể dùng những từ ngữ (thô tục) nào để nói về con người, à mà không, nếu là con người thì đâu đến vậy. Dường như là con người biến thái mất rồi. Biến thái chỉ vì những lợi ích cá nhân mà đánh mất đi nhân phẩm của con người. Là con vật (con chó, lục súc) nó còn biết nghe lời chủ; biết giới hạn của nó. Đằng này, là con người (con người biến thái) không còn biết thế nào là lẽ phải, đạo đức, nhân cách... và là con người đúng nghĩa.

Đó là câu chuyện xoay quanh tiêu đề “rước hổ về nhà” mà tôi đã, đang và sẽ đề cập ngày càng dài, nhằm lột tả những “ô uế”, “ô danh” mà “nó” đã để lại cho làng xóm láng giềng, xã hội. Câu chuyện không được xuyên suốt nên bạn đọc sẽ thấy sự chắp vá các dữ kiện. Do, người chắp bút không dành được nhiều thời gian để xâu chuỗi các dữ kiện theo thời gian. Mà thay vào đó, đôi lúc có chút cảm xúc mới ngồi viết lên mấy dòng tâm sự.

Sau đợt vừa rồi, nhờ chính quyền xã can thiệp, làm rõ ràng rạch ròi phần diện tích đất đồi, bãi mà “nó” muốn liếm láp (ăn cướp) của hàng xóm. Khi không tạo điều kiện cho một lối đi chung xuống  sông. Phải xin. Nói khó dễ. Rằng xin một lối đi để xuống sống xách nước, rồi dẫn một đường ống nước. Nhưng khi hàng xóm, chính quyền tạo điều kiện cho rồi. “Nó” lại dở chứng. Lộ nguyên hình bộ mặt giả dối. Khẩu phật tâm tà. Khi nói với người này người kia, cán bộ xã, chính quyền thì cứ như là chẳng có vấn đề gì. Cái gì cũng tốt đẹp. Chính quyền giao cho đến đâu làm đến đó. Nói chung là “mười câu tốt đẹp cả mười”.

Nhưng đâu ngờ. Xong xuôi. Cọc đã cắm. Giao cho một lối đi chung. Xin nhắc lại. Chỉ người đi chung. Không được phép chăn thả vật nuôi. Ấy vậy. “Nó” quây lưới để thả vịt, lấy đó làm chỗ chăn thả và thích đi thế nào thì đi. Gia đình có rào lại và để một lối đi riêng. Nó tự ý tháo bỏ lưới và lại thả gà, vịt như ban đầu. Lại phải nhờ đến chính quyền. Thế mà ra nó nói, gia đình bên này rào kín không để một lối đi chung như xã đã giao. Thật trắng trợn. Ăn không nói có quen rồi. Mà “ăn không nói có” như vậy, mà không biết ngượng. Người ta bảo, trước khi nói phải uốn lưỡi bẩy lần chứ. Nói mà không nghĩ trước nghĩ sau. Chỉ nghĩ cho riêng mình. Cũng phải thôi, có còn “nhân cách” của một con người đâu.

Đi đến đâu người ta cũng ghét. Chơi với ai cũng chỉ một lần. Sống toàn để lại những “ô danh”. Ấy vậy. Đi ra ngoài xã hội mà cũng không biết lẽ phải là gì thì quả là cuộc đời này sống có uổng, phí không? Đâu chỉ sống ngày một ngày hai. Sống với nhau trong chốc lát. Sống cả đời người. Sống để đức cho con cháu. Sống có đức không sức mà ăn. Phải chăng, người lớn (con người biến thái) sống như vậy để làm gương, nói, dạy con cháu? 

Read More

Chân trong chân ngoài

Chuyện “chân trong chân ngoài”, hay “chân ngoài dài hơn chân trong” không phải ở mọi đối tượng, đặc biệt, trong các cơ quan công quyền hay các đơn vị tự chủ (NĐ 115). Vấn đề không phải là mới, nhưng cũng chưa bao giờ hết hot.

Chuyện có liên quan đến một anh, trước giờ cống hiến tương đối (tính theo thâm niên công tác cũng như những gì cố gắng trong thời gian qua), đang lúc chuẩn bị thăng chức (trước có cơ cấu). Ông tham gia một chút bên ngoài. Tuy nhiên, chưa đâu vào đâu. Công việc bên ngoài chưa đi vào vận hành một cách thuận lợi (chưa hoạt động). Ấy vậy, sau một hôm, nghỉ bẵng đi 2 ngày. Sếp lớn sếp bé gọi điện không nghe máy, cũng không tìm cách nào liên lạc được. Gọi cho vợ cũng không xong. Tưởng ông này gặp vấn đề gì, nghỉ mà không thấy báo cáo.

Sau 2 ngày biệt tăm. Ông lên cơ quan bị sờ gáy luôn. Gọi sang báo cáo. Trình bày đầu đuôi. Rồi khai (không mách mà khai) rằng, ông có tham gia kinh doanh bên ngoài. Ôi chao ơi! Ai đời lại vậy. Người ta “chân trong chân ngoài” đầy ra, mà có bị mách cũng chối bay chối biến. Đằng này, chưa đâu vào đâu mà ông lại khai. Dại hết chỗ nói.

Cũng từ đó, biết là làm thêm bên ngoài. Hôm sau họp giao ban, tuyên bố luôn là việc thăng chức của ông không được chấp thuận nữa. Và, từ “khai” đồng nghĩa với việc ông mất vị trí phó này. Không dừng lại ở đó. Liên quan đến công việc, đặc biệt là có mặt ở trên phòng thì không sao, vắng mặt là biết ngay. Nào là bị gọi, hỏi đang ở đâu? làm gì? Công việc thế nào? vân...vân và vân vân.

Trước đó (chưa khai), xin nghỉ phép một hai ngày không sao. Nay, nghỉ một ngày cũng bị để ý xem nghỉ chuyện gia đình hay chuyện “chân ngoài”. Thấy dại chưa? Rồi bị giao tham gia nhiều việc, nhằm hạn chế việc ông dành thời gian cho bên ngoài. Hôm nay, có việc xin nghỉ về sớm. Chưa kịp rời, đã bị gọi quay lại. Lần hai và lần ba, cũng vậy, vẫn bị gọi quay lại giải quyết này nọ. Đến gần cuối giờ ông mới về được.

Nên hay không nên có chân trong chân ngoài?

Ở góc độ cá nhân, nên có “chân trong chân ngoài”. Bởi, xã hội bây giờ là vậy. Nếu cứ trông chờ vào mấy đồng lương “bèo bọt” thì biết chi tiêu thế nào? Đi làm chỉ để lấy mấy đồng lương chỉ dành cho những con người đi làm cho vui, để giết thời gian, chứ tiền họ chẳng thiếu. Con với những ai, lo “cơm áo gạo tiền” thì là cả một vấn đề. Nên việc làm thêm, làm ngoài chẳng còn xa lạ gì. Tuy nhiên, sắp xếp bố trí làm sao cho hợp lý để không để ảnh hưởng đến công việc chính (dành nhiều thời gian cho công việc hiện tại, đôi khi nguồn thu nhập chính từ nơi khác) và không ảnh hưởng đến mối quan hệ “lãnh đạo - nhân viên” quả là một điều không đơn giản.

Với đồng lương theo hệ số so với nhu cầu chi tiêu (đắt đỏ) hiện nay thì khó đảm bảo nhu cầu tối cần thiết, chứ nói gì đến tiết kiệm, tích góp để mua chung cư, mua đất làm nhà hay mua xe... ngoài trừ “tham nhũng” hay tiền chùa. Nên, “cái bụng có đói, thì chân mới bò”. Nếu ai mạnh mồm nói, thu nhập chỉ ở đồng lương mà không có nguồn thu nào khác, mà vẫn tiết kiệm mua nhà, mua xe thì cần xem lại, ngoại trừ tiền của người khác hay một vài người trúng “vietlott”.

Read More

Thời gian chẳng chờ một ai

C

ó một vài lần tôi có nói, việc ham, thích một trò chơi hay một thú vui nào đó cũng có chừng mừng nhất định. Đằng này, cái cần dành thời gian quan tâm, tìm hiểu, trau dồi kiến thức chuyên môn cũng như các kỹ năng mềm cho công việc và vấn đề theo đuổi thì chẳng mấy khi được mọi người đề cập. Tương tự, ở một vài đơn vị nghiên cứu, những vấn đề về chuyên môn thì chỉ khi nào chuẩn bị có hội đồng tư vấn, nghiệm thu chuyên môn thì mới được đả động, đề cập tới, có chăng, là khi chuẩn bị kiểm tra (kiểm cha, kiểm mẹ) gì đó. Tuy nhiên, động đến tài chánh, dù chỉ một xu thì không biết mất bao nhiêu thời gian, cả trí lực (tìm cách né, luồn lách) của mọi người.

Quay lại câu chuyện, với vai trò của một người nghiên cứu viên (tương lai là nghiên cứu viên chính, nghiên cứu viên cao cấp nếu có thể) và cũng là một trong những học viên đang theo đuổi con đường khoa bảng (NCS). Ấy vậy. Anh (bạn) chẳng mảy may lo cho khoảng trống cả về chuyên môn cũng như kỹ năng mềm “cần và đủ” để phục vụ công việc. Công việc thì “ôm đồm” nên khi đụng đến nào là chất lượng thấp, chậm tiến độ, nói chung là “ì ạch”. Sau nhiều năm làm việc, phong thái làm việc chẳng có chi thay đổi “nước đến chân mới nhảy”. Trong khi đó, thời gian rảnh rỗi, dồn tâm lực vào “AOE - đế chế”, nhiều hôm, lãnh đạo đi vắng chơi cả buổi.

Thực tình, nhiều lần góp ý, nói chuyện, tâm sự với anh (bạn) nhưng đâu vẫn vào đó. Có lần tâm sự, tôi nói, nếu Viện có mục ghi danh, công trạng về khoản này (đế chế) thì chắc anh (bạn) được xứng danh đầu tiên. Thi thoảng đi công tác, tối về phòng ngủ thì bật xem youtube nào là “chim sẻ đi nắng” hay “thần long” gì đó, mà tôi đi cùng có nghe anh xem qua youtube. Bữa nay, (rảnh thì phải), sau khi ăn cơm xong là hội quân “đấu”, một trận, hai trận, nhiều trận. Dường như, nó đã ăn sâu vào trong tâm thức của mỗi người khi đã nghiền “nghiện”.

Thực sự mà nói, “ốc chẳng mang nổi mình ốc lại mang cọc cho rêu” hay “con người đa tài”. Thậm chí, chỉ vì “cái ngứa mồm” mà tôi toàn kiếm chuyện không đâu. Người ta chẳng mướn, chẳng nhờ sỉ vả gì mà mình tự bày này bày nọ theo ý mình. Đó là những lần mà tôi ít nhiều có đề cập. Tưởng rằng, sau những lần ấy, tôi chẳng còn cảm hứng gì viết cho vấn đề này. Nhưng, chẳng hiểu hôm nay thế nào, ngồi nghe những tiếng “kích đúp” của con chuột máy tính khi chơi AOE (chắc vui tai), nên tôi viết vài lời tâm sự.

Thời gian dần trôi. Rồi cái gì đến rồi sẽ đến. Ai cũng đều trải qua những cung bậc cảm xúc của đời người và đời người chỉ có một lần “sống sao cho phải tấm lòng bấy nhiêu”. Việc lựa chọn cách sống và cách phấn đấu cho bản thân là ở mỗi người. Chẳng ai bày cho ai, ngoài trừ có người định hướng, nâng đỡ hoặc có bóng dáng cũng những chiếc ô bên trên (con ông cháu cha, hay con cháu các cụ). Xuất phát điểm từ gốc lúa, cọng khoai thì chỉ còn cách là cố gắng, nỗ lực chẳng mỏi mệt để có thể gần bằng “họ” chứ sao dám bằng hay hơn họ được. Nói người lại nghĩ đến ta. Qua những lần như vậy, dần dà mình cũng tỉnh ngộ dần và lấy đó làm động lực để cố gắng hơn. Bởi, mỗi người có một trò tiêu khiển riêng và tôi cũng có cách tiêu khiển của riêng mình “học viết, học suy nghĩ”. 

Read More

Lão hạc thế kỷ 21 – kỳ 11

Lâu lâu rồi, hôm nay mới có chút động lực viết mấy dòng về câu chuyện xoay quanh “Lão hạc thế kỷ 21”. Gần trưa nay, tôi có qua nhà “Lão”, khi ấy Lão vừa đi làm về. Khi vào tới nhà, Lão đang ngồi bệt trước hiên nhà và đang tháo (gỡ) chiếc ủng dưới chân. Thấy vậy, tôi hỏi:

Bác vừa đi làm gì về vậy ạ”?

Bác đi phụ hồ, thấy oải lắm - Bác nói.

Công việc phụ hồ quả là công việc nặng nhọc đối với độ tuổi của Lão. Ấy vậy, Lão vẫn phải cặm cụi đạp xe đạp vài cây số để đi phụ hồ. Tôi nói, giờ Bác có tuổi rồi. Ở nhà chăn, thả con bò. Thi thoảng đi chao con cua, kiếm đồng mắm đồng muối. Chứ đi phụ hồ cho vất vả.

Không đi thì không có tiền. Có ai cho tiền đâu - Bác nói.

Liên quan đến ông “con giời”. Từ đầu năm tới giờ, đi làm được mấy bữa, về nhà chỉ ăn với ngủ.

T (viết tắt tên của ông con giời) chưa đi làm hả Bác? - Tôi hỏi.

Ôi giời, nó kêu hôm nay đi mà đã thấy đi đâu - Bác nói.

Thế nó ở nhà ăn ngủ, giờ này vẫn chưa nấu cơm sao?

Cháu vào xem nó đã cắm cơm chưa? Tôi vào trong bếp, bát đũa ăn xong vứt bừa ra chưa rửa, nồi cơm thì chưa sáng đèn. Thấy tôi nói vậy, Bác không nói gì lừ lừ đi ra ngoài đường. Gọi ông con giời, thế mày chưa cắm cơm ah? Ông con giời ăn mặc sạch đẹp, đi giầy “xịn”, đầu đội mũ lưỡi chai (thấy khoe mua 500k). Đang đứng nói chuyện với một cậu bạn. Thấy bố nói, quay lại đáp “tôi đang có việc, tí nữa tôi về cắm”. Không biết ông con giời nghĩ gì nữa. Thanh niên, sức dài vai rộng, đi làm không chịu đi. Ở nhà chỉ ăn, ngủ và lên mạng (lướt web), đến trưa ở nhà cũng không cơm nước.

Bố nói vậy, rồi quay vào nhà lấy gạo cắm cơm. Ông con về, đem gạo đi vo. Bố chửi “mày chơi với lũ chúng nó làm gì” và không biết nói câu gì (tôi không nhớ). Đang cầm trên tay, ông con giời quẳng nồi cơm xuống nền bết, mồm làu bàu đi ra khỏi nhà. Mày giỏi mày biến đi cho tao đỡ mệt. Ông con đi ra ngoài đường, làu bàu “tiền đã không làm ra, suốt ngày bắt người ta trả nợ”. Thế rồi, cầm điện thoại đi vào nhà hàng xóm cách mấy nhà.

Sau đó, không biết ông con giời có về nhà hay không? Nhưng tôi đoán chắc, trưa hay chiều, khi bố đi làm lại vác mặt về. Chứ người ăn mặc lịch sự vậy, chứ trong túi có tiền đâu mà đi. Đi đâu? Bởi, trước giờ mỗi lần đi lại cuỗm một ít đi chứ mấy khi có tiền dành dụm để đi làm ăn. Cũng không biết công việc bữa nay thế nào. Đi dăm bữa lại về nhà chơi cả tháng.

Thật không thể hiểu được ông con giời nghĩ gì nữa. Chừng ấy tuổi đầu (sinh năm 92 hay 93 gì đó), ra ngoài xã hội, va vấp đâu còn ít. Vậy mà chẳng nghĩ cho bố mẹ, gia đình. Kiếm được đồng nào tiêu xài, mua sắm quần áo, điện thoại... nhiều lúc, còn lấy 20k của bố để nạp thẻ điện thoại thì đủ biết thế nào. Có thể nói rắng, đúng là “bất hạnh” với ông con giời, không chịu làm ăn, suốt ngày lêu lổng, ăn chơi, đàn đúm. Thật khổ cho “Lão” gần bảy chục tuổi đời, giờ còn phải đi phụ hồ, kiếm đồng tiền mắm muối, thức ăn. Trong khi, ông con giời ở nhà nằm chềnh ềnh, không có gì ăn thì kêu không nuốt được, nhà có trứng gà, trứng vịt thì kêu ăn mãi chán. Khổ hết chỗ nói cho ông con giời. Có trời mới biết được đầu óc ông con giời nhà Lão đang nghĩ gì. Hết thuốc chữa!

Read More

Trở mặt như trở bàn tay

Cuối năm vừa rồi cũng như đầu năm đến nay có thể gọi là “năm buồn cho những con lợn”, từ lợn con (giống), lợn nái đến lợn thịt. Việc phía Trung Quốc ngừng nhập lợn thịt từ phía ta đã làm cho các trang trại, người dân điêu đứng. Và, giá lợn rớt giá thê thảm. Đợt “thanh minh” vừa rồi, giá lợn hơi tại dân dao động chỉ còn 24-25 nghìn/kg. Với giá như vậy, mỗi con lợn (tạ, trên tạ 1 con) người chăn nuôi lỗ 1-2 triệu. Và, cũng vì con lợn mà vừa rồi xảy ra chuyện “trở mặt như trở bàn tay” mà tôi được nghe, được biết tới.

Dịp “thanh minh” năm nay, nhiều họ tổ chức gặp mặt, ăn uống nhiều hơn hẳn những năm trước. Không biết, có phải do giá lợn giảm (chi phí giảm) nên thấy nhiều họ tổ chức ăn uống vào dịp này. Và, có trường hợp, một dòng họ (chi) có mua một con lợn khoảng 70kg của một hộ chăn nuôi lợn gần xóm. Thông thường, việc mua một con lợn phải cân lên xem được bao nhiêu cân, ít trường hợp mua vo, tức là, hai bên (bên mua, bên bán) đoán vo con lợn khoảng bao nhiêu cân, rồi nhân với giá là thành tiền. Nhưng trong trường hợp này, “ai biết được chữ ngờ”, chiều hôm trước, hai bên thỏa thuận là mua và bán vo, với cân nặng con lợn 70kg và giá 30 nghìn/kg hơi. Sau khi thoản thuận xong, ngày mai cả họ chuẩn bị thịt lợn để làm cỗ. Khi đi bắt lợn, bên bán thay đổi hình thức bán, tức là không bán vo như chiều hôm trước đã thỏa thuận và thống nhất. Xoay sang bán cân, tức là, cân con lợn bao nhiêu kg? Bên mua cũng lời qua tiếng lại vài câu, nghĩ rằng cũng chẳng chênh nhau nhiều và đã có kế hoạch rồi. Nếu thay đổi, không mua của họ nữa và đi tìm chỗ khác thì mất thời gian. Chấp nhận mua cân. Khi cân lên, con lợn tự nhiên to thêm (nặng thêm) 13kg nữa, tức là, phải chi vượt thêm 390 nghìn đồng so với thỏa thuận mua vo ngày hôm trước.

Chuyện không chỉ dừng lại ở đó, việc chi thêm một khoản 390 nghìn đồng trong dịp thanh minh của cả họ chẳng to tác gì cho cam. Tuy nhiên, việc hành xử của con người với nhau, mang tiếng là hàng xóm láng giềng mới biết con người sống với nhau như thế nào. Khi mổ lợn xong. Ôi chao. Cái dạ dày con lợn thật “khủng khiếp”. Bên bán, cho lợn ăn từ sáng sớm và cố gắng nhồi thêm cả yến (10kg) thức ăn + nước vào bụng con lợn, để tăng trọng lượng con lợn lên. Đúng là “trở mặt như trở bàn tay”, đâu phải còn trẻ con mà làm ăn kiểu như vậy. Người lớn với nhau, thỏa thuận và thống nhất như vậy rồi, đùng một cái, làm khó người mua, thay đổi hình thức bán, với mục đích “nhồi thêm” thức ăn + nước vào bụng lợn để tăng trọng lượng con lợn lên.

Đúng là năm qua và đầu năm nay là năm buồn cho những con lợn. Và, cũng từ con lợn mà làm cho bao kẻ điêu đứng, thậm chí là đánh đổi cái “nhân phẩm” của con người, bán rẻ “nhân cách” của con người, của tình làng nghĩa xóm chỉ vì vài cân lợn. Đúng là cuộc sống mọi thứ đều có thể xảy ra và cũng xuất phát từ con người, mới để lại những “ô danh” cho hàng xóm láng giềng, cho xã hội cười chê.

Read More

Hạt sạn nhỏ...

Trong đối nhân xử thế, quan hệ giữa con người với nhau là phức tạp nhất và chẳng bao giờ công bằng nhất theo đúng nghĩa (cả nghĩa đen và nghĩa bóng). Ai cũng có mặt xấu, tốt và cũng có lòng tự trọng cả. Tuy nhiên, việc “tiết chế” và đứng trên/ngoài (tổng thể) để nhìn nhận, suy nghĩ và hành động cho mọi vấn đề không phải ai cũng làm được, đôi khi, biết nhưng chẳng làm theo.

Ai cũng nghĩ vấn đề/tình huống theo mình (chủ quan) là đúng hơn cả, đặc biệt là những “người trên” và luôn luôn có những suy nghĩ, thậm chí là hành động mang tính chất “áp đặt” “người dưới”. Cứ theo cái “chuỗi áp đặt” từ trên -> xuống (trên -> dưới vừa -> dưới trung bình -> dưới thấp... -> dưới đáy) thì chẳng dễ dàng gì cho những ai có chút “chính kiến”. Bởi, ý trên đã vậy, và chỉ làm theo, không ý kiến ý cò gì cả. Đó là một nhìn nhận sai lầm của nhiều người hiện nay. Chỉ có những người có chút chính kiến mới dám bàn về những cái chưa được, chưa tốt và thậm chí là làm ngược lại. Chứ cứ theo cái motif “chuỗi áp đặt” thì khó có thể cải thiện được vấn đề theo chiều hướng tích cực. Bởi đó là cái nhìn phiến diện, chủ quan, thậm chí là duy ý chí của những “người trên”.

Xã hội chẳng như ta nghĩ. Người được ăn được nói thì cứ mạnh mồm “chém”, rồi “sai thì làm lại”, chờ lúc “sai thì sửa” thì người dưới biết làm thế nào/sống ra sao? Và, cũng chẳng thể làm được gì khác, ngoài phải theo cái guồng máy đó, nếu không sẽ bị bật ra ngoài. Xã hội là vậy. Đời là vậy.

Trong cuộc sống phải biết “gạn đục khơi trong”. Những hạt sạn nhỏ thì dần phải loại bỏ, chứ cứ để “tích tiểu thành đại” (trường hợp bị sỏi thận) thì phải dùng liệu pháp nặng tay (tán sỏi, mổ). Tuy nhiên, nhiều trường hợp phải “tích dần, tích nhiều” hạt sạn nhỏ lại có ích cho sinh trưởng phát triển của cá thể. Trường hợp, con gà, vịt, ngan, ngỗng... (gia cầm) ăn những hạt sỏi, tích trong dạ dày và nhờ vào những hạt sạn, hạt sỏi đó để nghiền thức ăn. Và, “hạt sạn tư duy” là nguy hiểm nhất trong tiến trình phát triển chung của xã hội.

Read More

Kiệm chữ, kiệm lời

Hôm vừa rồi, có cơ hội được đọc biên bản nhận xét và góp ý của các thành viên hội đồng “đánh giá đề cương luận văn thạc sĩ” chuyên ngành “Lâm học” của một trường Đại học. Thật “bất ngờ” với phiếu đánh giá đề cương của các thành viên hội đồng. Bất ngờ, bởi, phiếu đánh giá chẳng cụ thể, rõ ràng gì cả, làm người đọc (người không trực tiếp ngheo, theo dõi) chẳng biết đường nào mà lần. Mà ngay trong biên bản kết luận của hội đồng cũng chẳng cụ thể theo từng mục, từng phần mà mẫu phiếu có thiết kế trước. Phiếu của từng thành viên hội đồng đã chẳng rõ ràng, chi tiết, cụ thể đến khi kết luận cuối cùng của hội đồng (chủ tịch hội đồng) lại làm một câu “chỉnh sửa theo ý kiến của các thành viên hội đồng”.

Thử đặt vào vị trí của học viên...

Không biết các vị (thành viên hội đồng) đã làm “tròn” nghĩa vụ và trách nhiệm của mình hay chưa? Chứ với cái phiếu nhận xét như vậy, e rằng, nhiều người sẽ “chê cười”. Bởi, nhiệm vụ của các thành viên hội đồng là giúp học viên nhận ra những thiếu sót, tồn tại... trong đề cương nghiên cứu từ đặt vấn đề, mục tiêu, nội dung, phương pháp nghiên cứu... đến kết quả dự kiến, kế hoạch thực hiện. Qua đó, theo từng thành viên hội đồng có chuyên môn góp ý, nhận xét chi tiết từng mục, từng phần một theo phiếu nhận xét, đặc biệt là tập trung vào những gì cần chỉnh sửa, bổ sung nghiêm túc để học viên có thể hoàn thiện đề cương nghiên cứu tốt nhất.

Theo phiếu nhận xét và góp ý chi tiết của các thành viên hội đồng như sau:

Vị thứ nhất,

Một vị nhận xét và góp ý như sau: (i) Mục tiêu đề tài: Viết lại; (ii) Phương pháp nghiên cứu: Viết lại cụ thể.

Với kiểu nhận xét “tiết kiệm” chữ, tiết kiệm lời như vậy thì khó mà hiểu được vai trò và trách nhiệm của các vị đến đâu. Ở mục tiêu đề tài, là “người thầy” có trách nhiệm giúp học viên nhận ra những gì chưa đạt (tạm gọi), hoặc không đúng hướng (phù hợp với tên đề tài), giải thích cho học viên rõ để học viên sửa theo. Nhưng đằng này, chỉ vẻn vẹn hai từ “viết lại” cho phần mục tiêu thì viết lại kiểu gì? nếu không phải người trực tiếp ngồi nghe (dự). Tuy nhiên, khi được hỏi học viên thì những gì mà thành viên góp ý bằng lời giữa cuộc họp cũng chẳng có gì cụ thể và chi tiết hơn, ngoài kiểu “kiệm chữ”, “kiệm lời” như vậy. Ở phương pháp nghiên cứu cũng vậy, ngoài bốn từ chẳng hơn chẳng kém “viết lại cụ thể”. Đáng lý ra (theo cá nhân) thầy phải vạch rõ, cụ thể từng phương pháp có giải quyết được mục tiêu cũng như những vấn đề (nội dung) nghiên cứu đặt ra hay không? Quan điểm, phương pháp luận và cách tiếp cận có hợp lý hay không? Hợp lý chỗ nào, hay chưa hợp lý chỗ nào? Phương pháp nghiên cứu và kỹ thuật sử dụng theo từng nội dung, tiêu nội dung nghiên cứu đã phù hợp hay chưa? Dung lượng mẫu, số lần lặp, bố trí thí nghiệm, điều tra đo đếm... có đảm bảo tính khả thi cũng như tính khoa học và độ tin cậy cận thiết hay không? Nói chung là, “rất kiệm chữ, kiệm lời”, nên rất khó cho người đọc, đặc biệt là học viên sửa lại theo ý kiến của thành viên hội đồng.

Vị thứ hai,

Một vị khác gì trong phiếu nhận xét và góp ý như thế này: (i) Mục tiêu đề tài: Viết rõ lại mục tiêu; (ii) Nội dung nghiên cứu: Xác định rõ nội dung thực sự cần thiết và phù hợp cho đề tài nghiên cứu; (iii) Phương pháp nghiên cứu: Làm rõ phương pháp nghiên cứu cho từng nội dung nghiên cứu; và (iv) Kết luận: Chỉnh sửa theo góp ý của Hội đồng. Theo đó, học viên chắc cũng phải “bó tay” với kiểu nhận xét góp ý như vậy. Thành viên hội đồng phải giải thích rõ, rằng mục tiêu như vậy (theo đề cương) là chưa rõ, chưa cụ thể? Và chưa rõ ở chỗ nào? đã bám sát hay giải quyết được vấn đề nghiên cứu (tên đề tài) nêu ra hay chưa và chưa thì ở chỗ nào?... Nếu là thành viên hội đồng (đủ chuyên môn) có thể sửa luôn cho học viên, với tên đề tài như vậy, thì theo tôi có 2 hoặc 3 mục tiêu cụ thể như thế này, như thế kia, chứ đằng này, nhận xét một câu cụt ngủn “viết rõ lại mục tiêu” e rằng, vị này chưa làm tròn trách nhiệm của mình.

Tiếp đến, nội dung nghiên cứu: Xác định rõ nội dung thực sự cần thiết và phù hợp cho đề tài nghiên cứu. Cần chỉ rõ được nội dung đề cương chưa sát, chưa phù hợp với tên đề tài cũng như mục tiêu nghiên cứu ở chỗ nào. Và, cần bỏ bớt và bổ sung những nội dung, tiểu nội dung nào cho phù hợp, cho thực sự cần thiết? Đằng này cũng chỉ là “ngắn gọn hết mức có thể”. Tương tự, phần phương pháp nghiên cứu cũng vậy (như có đề cập ở vị thứ nhất).

Vị thứ ba,

Một vị khác nhận xét và góp ý, ở phần mục tiêu đề tài thì tạm gọi rõ hơn một chút. “Viết lại, tập trung vào: Thực trạng.... và Đề xuất giải pháp...”. Ít ra cũng phải cụ thể như vậy để người đọc, học viên viết chỗ mà sửa. Tuy nhiên, đến phần nội dung nghiên cứu thì chỉ biết kêu một tiếng “trời ơi” mà thôi. Vị viết: “Bổ sung nội dung 1, bổ sung nội dung 3”. Chấm hết. Vị phải viết và nói rõ, nội dung 1 bổ sung những gì, tại sao? Tương tự, nội dung 3 bổ sung những gì cho phù hợp với tên đề tài, mục tiêu nghiên cứu? Thật khó mà có thể chấp nhận được một cái phiếu nhận xét và góp ý của thành viên hội đồng như vậy.

Vị thứ tư,

Vị này cũng rất “kiệm từ, kiệm chữ”, chẳng hơn gì mấy vị trên. Mà cũng toàn là TS, PGS. TS chứ ít gì đâu. Vị ghi trong phiếu đánh giá như sau: (i) Mục tiêu đề tài: Viết lại mục tiêu; (ii) Nội dung nghiên cứu: Viết lại nội dung; (iii) Phương pháp nghiên cứu: Viết lại theo mục tiêu + nội dung; (iv) Kết luận: Sửa theo đề nghị của HĐ. Ký và ghi rõ họ tên. Chấm hết (phần nhận xét và góp ý). Đến đây, tôi cũng chẳng biết nói gì hơn ngoài cái lắc đầu ngán ngẩm thay.

Đấy là trên biên bản ghi nhớ làm căn cứ cho các tủ tục sau này. Nhiều người chắc sẽ nói, biên bản ghi ngắn gọn như vậy. Quan trọng là khi nhận xét, học viên phải ghi chép những gì các thành viên góp ý. Tuy nhiên, tôi có hỏi học viên, thì các thành viên góp ý cũng chẳng có gì hơn ngoài những ý như vậy. Có thể học viên không ghi chép cụ thể nên cũng khó. Suy cho cùng, cách viết nhận xét như vậy của các thành viên hội đồng chấm đề cương luận văn thạc sĩ là chưa ok, chưa làm tròn vai trò, trách nhiệm của mình.

Theo cá nhân, với vai trò của các thành viên hội đồng (ủy viên phản biện, ủy viên, thư ký, chủ tịch hội đồng) phải có những nhận xét, góp ý xác đáng nhất. Theo từng mục, từng phần trong đề cương, góp ý chi tiết chỗ này, chỗ kia chưa được? Chưa được ở chỗ nào. Nên sửa theo hướng nào. Thậm chí, ủy viên phản biện hay chủ tịch hồi đồng kết luận: mục tiêu như thế nào như thế kia, nội dung tập trung vào các vấn đề này vấn đề kia... (cụ thể từng chi tiết).

Vai trò và trách nhiệm của các thành viên...

Qua đây, tôi mạo phép đưa ra mấy nhận xét mang tính cá nhân như sau: (i) Mấy vị này sắp xếp chưa đúng chuyên môn; (ii) Chủ tịch hội đồng chưa làm tròn vai; (iii) Kiểu/cách tổ chức hội đồng có vấn đề.

Thành viên hội đồng sắp xếp chưa đúng chuyên môn: Bởi, nếu chúng chuyên môn, các thành viên hội đồng nhận ra được những thiếu sót, tồn tại, thậm chí là mục tiêu, nội dung sai hay không? Sai ở chỗ nào? Đúng ở chỗ nào, bổ sung thêm những gì... Đằng này, các vị rất “kiệm lời, kiệm chữ”, làm học viên khó mà sửa theo đúng ý các thầy.

Chủ tịch hội đồng chưa làm tròn vai: Bởi, là chủ tịch sau khi nghe học viên báo cáo, giải trình cũng như nghe các thành viên hội đồng góp ý phải đưa ra kết luận cuối cùng, rằng với tên đề tài như vậy, học viên phải viết lại mục tiêu như thế nào, nội dung bổ sung, loại bớt những gì? Phương pháp chưa đạt, phải viết lại như thế nào? Kết quả dự kiến có đáp ứng được mục tiêu và nội dung nghiên cứu đặt ra hay không? Thiếu, thừa và cần bổ sung những gì... Thậm chí, các thành viên hội đồng giải thích cho những góp ý của mình không rõ, không cụ thể. Chủ tịch hội đồng có quyền nhắc nhở các thành viên góp ý, nhận xét cụ thể và chi tiết hơn.

Kiểu/cách tổ chức hội đồng có vấn đề: Bởi, khi tổ chức hội đồng phải có quyết định cũng như hướng dẫn kèm theo về việc tư vấn sắp xếp hội đồng sao cho đúng chuyên môn nhất, hướng dẫn viết nhận xét, góp ý cụ thể, chi tiết nhất để học viện theo đó có thể sửa chữa, bổ sung và hoàn thiện đề cương tốt nhất. Đằng này, sắp xếp hội đồng chưa đúng chuyên môn là cái sai lầm nghiêm trọng nhất (cá nhân tự nhận thấy vậy). Sẽ ảnh hưởng đến chất lượng của hội đồng cũng như luận văn mà học viên theo đuổi trong quá trình làm và hoàn thành luận án.

Trên đây có đôi lời nhàm bàn, mong được hai từ “cảm thông” từ phía người đọc hay những ai cảm thấy có thể bị đụng chạm. Bởi người viết bài này chẳng phải ông nọ bà kia, hay chức danh nọ chức danh kia, hay cũng chẳng phải ở một cơ sở đào tạo nào. Có chăng, cũng chỉ là người tò mò, tự tìm hiểu, học cách đánh giá, góp ý báo cáo (đề cương, thuyết minh, báo cáo tổng kết đề tài...) và cũng chưa bao giờ được ngồi hội đồng theo đúng nghĩa (chỉ ngồi dự). Bởi, “nhận dạng nhầm lẫn của người khác cũng có nghĩa là nâng cao kĩ năng nhận dạng nhầm lẫn của chính mình” [1].

 =====================================================

[1] Nguyễn Văn Tuấn (2013). Từ nghiên cứu đến công bố - Kỹ năng mềm cho nhà khoa học. Nxb Tổng hợp TP HCM, tr 31.

Read More

Nội lực và bổ nhiệm thần tốc...

Ở các vùng sản xuất nông nghiệp, đặc biệt là canh tác cây lúa nước, việc chịu ảnh hưởng của các trận “đại hồng thủy” hay các trận “đại hạn” trong quá trình sản xuất là điều khó tránh khỏi. Khi đó, với các khẩu hiệu, hết “nghiêng đồng đổ nước ra sông” (chống úng) đến “nghiêng sông đổ nước vào đồng” (chống hạn) được kêu gọi nhân dân đồng tâm hiệp lực, phát huy mọi biện pháp chống úng, chống hạn. Đó là trong câu chuyện sản xuất nông nghiệp của người dân. Việc đưa ra các khẩu hiệu để toàn quân, toàn dân đồng tâm thực hiện.

Trong cuộc sống, không hiếm khi công việc vẫn có những trường hợp được ưu ái, dồn toàn tâm toàn ý toàn lực cho một số đối tượng được “triển phát” rồi “ra oai” này nọ. Và, trong cuộc sống nói chung, hai chữ “công bằng” dường như không còn tồn tại, thậm chí trong suy nghĩ của nhiều người. Bởi, lấy đâu ra công bằng trong cuộc sống này. Ai cho anh công bằng.

Việc một số đối tượng được ưu ái như vậy, tưởng rằng mình “tài giỏi” nên hay “ra oai”, thậm chí còn hống hách (hách dịch) với người khác. Cái gì cũng có giá của nó. Để phát triển theo đúng nghĩa, phải có sự tích lũy, hy sinh (tâm lực, trí lực, tài lực) và phải có quá trình. Những con người như vậy thường rất “chân quý” với những gì mình có ngày hôm nay, nên biết từ tốn, khiêm nhường và không ngừng trau dồi, tích lũy mọi thứ (biết cái gì mình cần) trong công việc, cuộc sống. Đâu như một số con người “tuổi trẻ chức cao tiền nhiều” bây giờ. Xã hội bây giờ không hiếm những trường hợp bổ nhiệm “thần tốc” bà Trần Vũ Quỳnh Anh tại Sở Xây dựng Thanh Hóa [1], “tuổi trẻ tài cao” như trường hợp ông Vũ Quang Hải làm sếp Sabeco [2], hay đường thăng tiến 6 tháng của ĐBQH Nguyễn Văn Cảnh [3]... Theo đó, khi có người “chống lưng” thì con đường quan lộ của các vị đã được sắp xếp, định vị. Tuy nhiên, có thể do nóng vội và tính con người hay thích thể hiện, nên dẫn tới việc bổ nhiệm “thần tốc” vào các vị trí này nọ. Khiến dư luận quan tâm, bức xúc và điều gì đến rồi cũng sẽ đến.

Trong phạm vi của một cơ quan/đơn vị cũng không phải ngoại lệ. Và, phòng/ban nào cũng có chuyện, người/nhóm người được sự ưu ái từ lãnh đạo. Do đó, sẽ được tạo mọi điều kiện có thể để tiến thân, cầu vinh. Sẽ là “lố bịch” nếu không biết điều tiết giữa mọi thành viên, các công việc khác nhau trong nội bộ phòng/ban, cơ quan. Cái gì cũng có giá của nó và phải trải qua quá trình, theo quy luật của nó, chứ không thể có người nâng đỡ về mọi mặt mà có thể đảm nhiệm được mọi thứ. Bởi, được nâng đỡ, tạo điều kiện, ưu ái mọi thứ, nhưng cái quan trọng nhất đó là “nội lực” của mình có được những gì? đã tích lũy tương đối (chuyên môn, kỹ năng, trải nghiệm...) để đảm nhiệm các nhiệm vụ, vị trí được giao chưa?.

Xã hội ngày càng văn minh, hiện đại và phát triển. Nhưng cũng còn những mặt trái của nó. Chuyện “con ông cháu cha”, “con cháu các cụ cả” hay “ai cho anh công bằng”... vẫn còn đất sống, thậm chí là phát triển nếu không có những con người (lãnh đạo) đủ tâm đủ tầm cũng như các giải pháp căn cơ.

=========================================

[1] htp://www.24h.com.vn/tin-tuc-trong-ngay/thanh-hoa-thong-tin-vu-bo-nhiem-than-toc-ba-tran-vu-quynh-anh-c46a859084.html

[2] htp://vietnamnet.vn/vn/kinh-doanh/doanh-nhan/pho-thu-tuong-lai-yeu-cau-lam-ro-bo-nhiem-ong-vu-quang-hai-331866.html

[3] htp://vietnamnet.vn/vn/thoi-su/quoc-hoi/duong-thang-tien-6-thang-cua-ong-nguyen-van-canh-cao-quan-ve-que-360847.html

Read More

Nhận dạng nhầm lẫn của chính mình...

Kinh nghiệm của người bình duyệt. “Làm người bình duyệt là một hình thức tự mình trau dồi kỹ năng nghiên cứu: nhận dạng nhầm lẫn của người khác cũng có nghĩa là nâng cao kĩ năng nhận dạng nhầm lẫn của chính mình” [1]. Trong cái note này, mình mượn ý của GS Nguyễn Văn Tuấn đã đúc kết về kinh nghiệm của người làm bình duyệt (bài báo khoa học; thuyết minh xin trợ cấp đề tài, dự án; báo cáo; luận văn NCS... trong và ngoài nước) để học tập, trau dồi kiến thức, kỹ năng cho công việc của mình.

“Nhân vô thập toàn”. Ở góc độ nào đó, không ai có thể hoàn thiện mọi mặt của một vấn đề, tức là, mọi vấn đề đều vẫn còn những khiếm khuyết dù nhỏ dù ít. Ngay cả trong cuộc sống của mỗi chúng ta cũng vậy. Trong phạm vi bài viết, mình xin được đề cập đến khía cạnh của một người “nghiên cứu viên”, với công việc chính là thực hiện các đề tài, dự án các cấp. Theo đó, việc thực hiện các nội dung nghiên cứu chuyên môn, từ việc xây dựng thuyết minh, thiết kế thí nghiệm, đi điều tra khảo sát thực địa, thu thập số liệu, tổng hợp... đến xử lý, phân tích dữ liệu và viết báo cáo thành phần, báo cáo tổng kết... Để công việc được thuận lợi, rất cần thiết mọi việc “làm đúng, làm chuẩn ngay từ đầu”. Hơn nữa, để làm tốt những công việc có liên quan (điều tra khảo sát, thu thập số liệu, tổng hợp, phân tích và viết báo cáo...) rất cần mỗi chúng ta tự ý thức được việc tự tìm hiểu (đọc tài liệu, đọc các công trình, báo cáo có liên quan đến vấn đề nghiên cứu...), thậm chí tập làm phản biện (đề xuất, thuyết minh, báo cáo tổng kết...). Qua đó, học hỏi được nhiều điều từ những công trình, kết quả đã làm. Bởi, kiến thức chuyên môn hay những vấn đề có liên quan không tự dưng mà ta biết hay có sẵn trong vốn kiến thức... mà dần được tích lũy, đúc kết qua quá trình tìm hiểu, học hỏi và trau dồi vốn kiến thức vô tận của loài người.

Cách đây 3-4 năm gì đó, tôi đã nhận ra điều này và cũng bắt đầu áp dụng, tập đọc, tập góp ý, tập làm phản biện từ các đề xuất, thuyết minh nhiệm vụ, báo cáo sản phẩm, báo cáo tổng kết đề tài/dự án các cấp... đến các luận án (thạc sỹ, tiến sĩ), các bài báo khoa học... để từ đó biết và học hỏi thêm nhiều điều; đúc rút kinh nghiệm làm vốn để hạn chế dần cho những thiếu sót hay những nhầm lẫn của mình trong việc thực hiện các đề tài/dự án nghiên cứu.

Nếu được, những gì mình tập phản biện, cần sự trợ giúp của các chuyên gia, cây đa cây đề trong lĩnh vực mình theo đuổi tham vấn và trao đổi về những vấn đề mà mình góp ý trong mỗi báo cáo đề tài/dự án... Qua đó, làm rõ hơn những vấn đề mà mình chưa biết. Đó có thể coi là một bài học vô giá, không phải ai cũng nhận biết được và thực hành được. Nói đến đây nghe có vẻ khó hình dung, tức là, mình có tham gia làm cộng tác viên, trợ giúp cho một GS nên ít nhiều, công việc của GS mình được tham gia cùng (đọc, góp ý và trao đổi vấn đề). Qua những lần như vậy, vốn kiến thức của mình sẽ cải thiện dần lên cũng như biết thêm được những sai sót, nhầm lẫn trong mỗi báo cáo và lấy đó làm kinh nghiệm cho bản thân trong việc học tập, nghiên cứu và thực hiện các nhiệm vụ khoa học công nghệ các cấp. Nói theo câu của GS Tuấn: “nhận dạng nhầm lẫn của người khác cũng có nghĩa là nâng cao kĩ năng nhận dạng nhầm lẫn của chính mình” [1].

Đó có lẽ là một trải nghiệm về công việc của một người “tập làm bình duyệt” và không phải ai cũng may mắn tiếp cận, bắt chước và làm theo được. Xin được kết thúc bài nói chuyện bằng câu nói của Khổng Tử (dẫn theo GS Tuấn [1]): “Nếu dùng ngôn ngữ không đúng, thì những gì được phát biểu sẽ bị hiểu sai; nếu những gì phát biểu bị hiểu sai, thì những gì cần phải làm sẽ không thực hiện được, và những gì không thực hiện được, đạo đức và nghệ thuật sẽ trở nên tồi tệ hơn”.

======================== 

[1] Nguyễn Văn Tuấn (2013). Từ nghiên cứu đến công bố - Kỹ năng mềm cho nhà khoa học. Nxb Tổng hợp TP HCM, tr 31.

Read More

Sự nhếch nhác trần ai

T

ựa đề bài viết “sự nhếch nhác trần ai” mình mượn trong Truyện ngắn “Viết về bạn bè” của Bùi Ngọc Tấn. Ở góc độ cá nhân, đó là “sự nhếch nhác” của một gia đình mà cá nhân được biết, tiếp xúc cũng một thời bầu bạn. Tại sao tôi lại gọi là “nhếch nhác” và “sự nhếch nhác trần ai”? Mỗi cá nhân, gia đình cũng giống như một tế bào trong cơ thể sinh vật, một tế bào trong xã hội. Xã hội có tốt đẹp và phát triển, thì mỗi tế bào ấy góp phần không nhỏ tạo nên. Xã hội có nhiều thành phần và không ngoại lệ, có thành phần, tạm gọi ở “tầng đáy”. Và “sự nhếch nhác trần ai” sẽ phần nào lột tả về một tế bào “ung nhọt” trong cơ thể chúng ta.

Nhếch nhác...

Chỉ hai từ “nhếch nhác” cũng đã lột tả và nói lên được những gì mà người muốn nói. Có chăng, nói về khía cạnh và góc độ nào. Cuộc sống là tổng hòa mọi mối quan hệ, từ anh em ruột thịt, bạn bè, hàng xóm láng giềng... đến các mối quan hệ đồng nghiệp, làm ăn... Không phải đơn giản để gây dựng, giữ vững và phát triển theo đúng nghĩa các mối quan hệ đó. Tuy nhiên, “đời không như là mơ”, có những con người với những lợi ích cá nhân mà “bất chấp tất cả” đánh đổi mọi thứ, từ “chữ tín” trong tình bạn; tình làng nghĩa xóm; anh em máu mủ ruột già... cũng phải “từ mặt nhau”...

Dựa trên lòng tốt của mọi người (giúp đỡ, tạo điều kiện...) để lừa lọc và quay lại hại chính những người đã giúp đỡ mình. Đó là chuỗi câu chuyện về “rước hổ về nhà” mà tôi đã chắp bút viết, nói lên phần nào những “sự nhếch nhác” đó. Đi đến đâu, ban đầu nói chuyện hay mới chơi với nhau thì nói hay lắm, tốt đẹp lắm... nhưng dần dà, mới thấy đó là cả sự “lợi dụng”, lợi dụng mọi thứ để đạt được những lợi ích cá nhân, lợi ích cỏn con. Trong mối quan hệ làm ăn, đó là sự làm ăn theo kiểu “chụp giật”. Tâm địa đã vậy, có nói gì đi chăng nữa hay chơi với ai, làm ăn với ai đi chăng nữa cũng chỉ được một lần và đều “một đi không trở lại”.

Tình bạn ư? Những ai chưa từng biết, nên mới tiếp xúc, rồi chơi được với nhau. Chỉ được một thời gian và rồi cũng “lẳng lặng mà đi”. Từ khi mới ra đây (cạnh nhà tôi), chơi với người này người kia, ban đầu thân thiết lắm (tôi không kể về cá nhân tôi), thường xuyên đến nhà nhau chơi, bởi cả hai đều thích “đá gà”. Người đầu tiên đó là Hà. Hà kém “nó” (nó - trong chuỗi câu chuyện về “rước hổ về nhà” để chỉ về một con người, một gia đình quá uh là “xấu xa”) một hai tuổi. Khi mới ra đây, biết và chơi với nó. Không biết mật ngọt như thế nào. Mua của nó con gà chọi, để thi thoảng đá (chọi gà) cho vui. Cũng từ đó, thân thiết lúc nào không hề hay biết. Rồi, khi có việc gì đều nhờ nhau hay có cuộc vui cũng mời chào nhau. Tưởng mối quan hệ bạn bè đó sẽ kéo dài thêm vài bước, nhưng “sớm nở chóng tàn”. Cãi nhau và từ nhau luôn.

Tiếp đến, cũng một cu em cùng làng (tên Thắng) cũng thích đá gà. Nào là mua gà của nó. Thi thoảng đá chơi, thậm chí ăn tiền. Ban đầu cũng thân thiết lắm. Không biết sự tình như thế nào. Một hôm xảy ra ẩu đả ngay nhà nó. Uống bia vào, chửi nhau và sít đấm đá nhau. Tôi cũng không rỗi hơi nên chẳng hỏi rõ sự tình. Chỉ nghe được cu em nói, nó và gia đình nó thuộc loại “rẻ rách”. Sau vụ đó, cũng “đường ai nấy đi”.

Rồi đến một ông cậu (cậu xa lắc xa lơ). Tuy gọi là cậu nhưng chỉ hơn nó một hai tuổi gì đó. Cũng thích đá gà. Khi nào rảnh đều chạy xe ra nhà nó chơi, nói chuyện, thi thoảng du đấu trận gà. Rồi lại mua gà chọi của nó. Tôi nghe qua một người khác nói, những con gà loại (gà chọi bị hỏng) nó bán lại với giá chát. Sau một thời gian mới biết. Và từ đó trở đi cũng “cạch” luôn.

Còn nhiều trường hợp nữa, với những ai, độ tuổi nào, dù là chơi bình thường hay có dính dáng đến một chút làm ăn, sau một thời gian (không lâu) cũng đều “dã từ” và “đường ai nấy đi”. Nếu một hai vài người thì có thể những nhận định của tôi là phiến diện hay những gì mà xảy ra với tôi, tôi nói sẽ là thiếu khác quan, nhưng ai cũng vậy, đã từng trải qua (chơi, làm ăn, bạn bè...) với nó, chẳng chóng thì chầy, sớm muộn chỉ là vấn đề thời gian đều “từ”, “cạch”... nó ra. Câu hỏi đặt ra “tại sao lại như vậy”? Chắc thông qua một vài vấn đề tôi có đề cập bên trên, cũng như trong chuỗi câu chuyện về “rước hổ về nhà” mọi người đều biết “nó” là người như thế nào? Và, tôi coi những gì mà nó để lại cho bạn bè, hàng xóm láng giềng... ngay cả anh em ruột thịt nhà nó là “sự nhếch nhác”.

Sự nhếch nhác trần ai

Như trên tôi có nói, mỗi tế bào đều có vai trò nhất định tạo nên cơ thể. Mỗi cá nhân chúng ta cũng có vai trò (ít nhiều) tạo nên xã hội theo đúng nghĩa của nó và không ngoại lệ có thành phần ở “tầng đáy” của xã hội. Việc tồn tại những thành phần ấy sẽ là song hành với sự phát triển. Bởi, vốn xã hội muôn màu, không thể mọi thứ đều màu hồng. Tuy nhiên, với một xã hội văn minh, văn hiến và phát triển thì những thành phần “ung nhọt của xã hội” đó ngày càng phải được đẩy lùi. Những gì mà những thành phần ấy gây ra có thể coi là “sự nhếch nhác trần ai” của làng xóm láng giềng, của thôn xóm và của xã hội.

Read More