Chạy...

Để chuẩn bị hồ sơ (theo Nghị Định 20/2001/NĐ-CP và quy định của Bộ GD&ĐT theo Thông tư 16/2009/TT-BGDĐT) cho phong hàm PGS/GS hàng năm, đặc biệt khi dự thảo mới về quy định tiêu chuẩn GD/PGS mà Bộ GD&ĐT đưa ra lấy ý kiến. Theo đó, có nhiều thay đổi, ngày càng siết chặt hơn, đặc biệt là công bố quốc tế. Điều đó kéo theo nhiều nhà giáo, nhà nghiên cứu... muốn được bổ nhiệm trước khi có và áp dụng theo quy định mới. Và, bên cạnh đó cũng có nhiều câu chuyện thú vị trong quá trình “phong danh” đó. Người viết bài này cũng chỉ được nghe kể và biết một chút xíu về một trong chuỗi câu chuyện buồn có, vui có. Và, không hề có một ác ý chi cả, có chăng cũng chỉ là nêu lên một chút quan điểm của cá nhân về thực trạng phong danh GS/PGS đang hiện hữu ở một vài nơi (Trường, Viện).

Trường hợp một vị làm giảng viên và giữ chức Trưởng khoa ở một Trường Đại học ở phía Bắc. Thực ra, trước đó (trước khi có dự thảo mới) cũng đã có manh nha trong việc chuẩn bị hồ sơ cho việc phong hàm (PGS), nhưng bởi nhiều nguyên do nên chưa đủ tiêu chuẩn hồ sơ. Tuy nhiên, khi dự thảo mới của Bộ GĐ đưa ra lấy ý kiến rộng rãi, tức là sớm muộn chỉ còn là vấn đề thời gian trong việc áp dụng quy định mới. Có lẽ đây cũng là động lực để vị này cố gắng hoàn chỉnh hồ sơ chăng? Chuyện là, vị này đăng bài báo khoa học trên tập san chuyên ngành (trong nước) theo kiểu “trăm hoa đua nở”. Chất lượng bài báo trên tập san đầu ngành về một lĩnh vực mới là điều đáng bàn. Là giảng viên, hướng dẫn không biết bao nhiêu học viên (đại học, thạc sĩ), nhưng qua thời gian chất lượng nghiên cứu, chất lượng bài báo chẳng cải thiện được là bao, vẫn theo cái motif từ hàng chục năm nay. Người viết bài này có cái may mắn được đọc qua mấy báo cáo luận văn thạc sĩ, bài báo khoa học của vị này hướng dẫn và đăng trên tạp chí khoa học.

Về báo cáo luận văn, cùng một motif nhưng năm này qua năm khác chẳng có cái gì là mới, cải thiện so với trước. Cùng tên luận văn, mục tiêu, nội dung và phương pháp nghiên cứu, có chăng chỉ khác mỗi địa điểm nghiên cứu. Có báo cáo học viên viết rất kém, có chăng chỉ xứng luận văn tốt nghiệp đại học. Ấy vậy, luận án vẫn thông qua. Học viên bảo vệ vẫn “ngon lành cành đào”. Kết luận hội đồng “thông qua” và chỉnh sửa theo ý kiến các thành viên hội đồng trước khi in, đóng quyển và nộp. Và, chờ ngày nhận bằng. Vinh danh. Theo hướng nghiên cứu đó, giáo viên hướng dẫn và học viên đăng bài báo khoa học và chất lượng bài báo nói lên được phần nào... tác giả bài báo.

Bài báo trước khi đăng, tác giả cũng gửi xin ý kiến của người có chuyên môn cũng như kinh nghiệm bình duyệt bài báo. Dựa trên mối quan hệ quen biết, vị này gửi xin ý kiến (theo kiểu bình duyệt) bài báo và chỉnh sửa, trước khi gửi lên tạp chí và họ lại gửi phản biện kín trước khi đăng. Hoặc có cách lách, xin bình duyệt trước khi gửi lên tạp chí do có hậu thuẫn, móc lối gì đó. Tôi may mắn được đọc dự thảo bài báo khi gửi xin ý kiến. Và, tôi cũng tập bình duyệt. Về chất lượng bài báo, tôi tự đánh giá về nội dung bài báo chưa đủ “tầm” để đăng trên tạp chí này (Tạp chí NN&PTNT). Tuy nhiên, người quyết chẳng thể nào là tôi. Rồi ý kiến phản biện và những gì tôi tập bình duyệt cũng có chút gì đó tương đồng. Gửi lại tác giả bài báo chỉnh sửa.

Một thời gian sau. Tác giả lại gửi xin ý kiến (xin nhận xét, bình duyệt luôn). Tôi lại có may mắn đọc lại. Ôi chao. Những gì góp ý, tác giả dường như chẳng tôn trọng người góp ý, chẳng chỉnh sửa, bổ sung những đóng góp nhằm nâng cao chất lượng bài báo trước khi đăng, có chăng, chỉ là những chỉnh sửa văn bản, lỗi chính tả. Một trong những góp ý, tôi có liệt kê ra đây để độc giả cho ý kiến:

1. Vật rơi rụng tại các lâm phần có sự khác nhau... và phụ thuộc vào mật độ và các chỉ tiêu sinh trưởng tầng cây cao. Góp ý: Phải có dẫn chứng về sự phụ thuộc của lượng vật rơi rụng tại các lâm phần điều tra vào mật độ, các chỉ tiêu sinh trưởng tầng cây cao như thế nào? (lượng hóa được)?
2. Tương tự, ... thực tế cho thấy, do độ dốc lớn, mật độ cây trồng không đều nên xói mòn do nước một phần làm giảm lượng vật rơi rụng trên mặt đất. Trời. Bài báo khoa học mà có những nhận xét theo kiểu “võ đoán”. Và, góp ý: Phải minh chứng được nhận định: lượng vật rơi rụng giảm một phần do xói mòn do nước?
3. Khi đọc hết bài báo (đọc một hai lượt) và tìm không thấy dẫn chứng cho câu hỏi trong phần đặt vấn đề “điều kiện lập địa, trong đó, yếu tố dinh dưỡng đất có ảnh hưởng như thế nào đến sinh trưởng và phát triển của cây...?. Góp ý: Kết quả cần tập trung dẫn chứng để trả lời cho câu hỏi “điều kiện lập địa, trong đó, yếu tố dinh dưỡng đất có ảnh hưởng như thế nào đến sinh trưởng và phát triển của cây...?, tức là, cần phân tích thống kê các yếu tố dinh dưỡng đất (một số tính chất lý hóa tính đất) có ảnh hưởng như thế nào đến các chỉ tiêu sinh trưởng cũng như phát triển của cây... (năng suất hoa, quả, sự rụng hoa...)?

 Trên đây làm một trong những nhận xét (tập làm nhận xét bài báo) của cá nhân và đó cũng là điểm tương đồng của người nhận xét chính bài báo. Tuy nhiên, sau khi gửi lại tác giả bài báo để chỉnh sửa, bổ sung hoặc giải trình bảo lưu kết quả. Sau một thời gian, gửi lại bài báo và mẫu nhận xét từ tạp chí. Không một lời giải thích cho những góp ý từ trước, có chăng, vài lỗi văn phong, lỗi chính tả. Thử hỏi, người nhận xét nghĩ gì và sẽ nhận xét bài báo như thế nào đây? Thôi thì, nhận xét vẫn cứ nhận xét, góp ý vẫn cứ góp ý. Còn việc đăng hay không là do ban biên tập tạp chí quyết định.

Ở một bài báo khác cũng y chang. Thật chẳng ra làm sao. Hỏi ra mới biết, vị này đang “chạy” cho đủ điểm chuẩn bị hồ sơ phong PGS đợt tới, trước khi áp dụng quy định mới. Khi có một dịp, tôi có nói chuyện với thầy (chính là vị này) cũng hỏi qua tình hình thầy chuẩn bị hồ sơ đến đâu rồi. Thầy bảo, bây giờ chỉ lo mỗi tiếng anh thôi, tức là, hồ sơ đã được chuẩn bị khá đầy đủ, chỉ lo tiếng anh.

Qua câu chuyện mới thấy thực trạng giảng dạy, nghiên cứu, phong danh ở một vài nơi trong nước còn nhiều bất cập. Việc quy định mới (siết chặt hơn) trong việc phong hàm GS/PGS hay tiêu chuẩn đầu vào/đầu ra của học vị TS là rất cần thiết, đặc biệt trong quá trình hội nhập. Tuy nhiên, quá trình này cần có lộ trình và những giải pháp căn cơ cần thiết theo lộ trình ấy. Không thể đưa ra mà không có lộ trình, hoặc các giải pháp chỉ nhằm giải quyết phần ngọn, chứ không phải là gốc rễ vấn đề. Việc nâng cao năng lực giảng dạy, đào tạo (thạc sĩ, TS) cũng như nâng cao chất lượng các danh phong (GS/PGS) trong thời gian tới là rất bức thiết, đặc biệt trong quá trình hội nhập, nhằm nâng cao vị thế của VN trên trường quốc tế.

Read More

Danh dự và danh xưng

Chuyện đăng bài báo khoa học trên các tạp chí chuyên ngành trong nước (cá nhân chưa đủ tầm để bàn đăng bài báo quốc tế đúng nghĩa) chẳng phải là chuyện mới mẻ cho những ai dấn thân theo con đường khoa bảng, đặc biệt là những đối tượng đang trong quá trình muốn được phong danh (PGS, GS). Theo parem các vị cứ thế phấn đấu để đạt được đủ tiêu chuẩn. Tuy nhiên, do yêu cầu đủ sống lượng bài báo (điểm) nên có vị sản xuất bài báo một cách chóng mặt (hơi quá), thậm chí, trong một số có tới 2 bài của tác giả đứng tên chính. Về chất lượng bài báo thì còn nhiều điều cần bàn.

Bài báo đăng trên tạp chí chuyên ngành (đầu ngành về một lĩnh vực). Tuy nhiên, chất lượng bài báo chưa tương xứng với tạp chí. Nội dung bài báo chỉ mang tính chất liệt kê, không có điểm gì mới và ý nghĩa khoa học lẫn thực tiễn kém. Bởi, những vấn đề đó đã được các tác giả khác làm và công bố trước đó. Chẳng có gì khác biệt. Thậm chí còn kém cả bài báo mà đã công bố trước. Chỉ có khác biệt là địa điểm triển khai và tên tác giả bài báo.

Một điều đáng bàn hơn, là tính “cầu thị” của tác giả bài báo. Trước khi gửi lên tạp chí, tác giả bài báo có nhờ chuyên gia chuyên ngành góp ý (tôi may mắn được biết, cũng thử tập bình duyệt). Tuy nhiên, những gì mà được chuyên gia góp ý để bài báo có chất lượng hơn thì tác giả chẳng màng gì đến. Có chăng, chỉ sửa những lỗi nhỏ nhặt (lỗi chính tả, câu văn cụt hay sai sót do chủ quan). Những vấn đề lớn, mang tầm bao quát cho bài báo hay cơ sở khoa học cần thiết để giải quyết vấn đề... thì tác giả giữ nguyên như ban đầu. Không một ý kiến hay một lời giải trình.

Sau khi đã được chuyên gia góp ý và sửa xong (sửa những lỗi nhỏ nhặt). Tác giả gửi lên tạp chí và tạp chí lại gửi bình duyệt đúng vào chuyên gia này (do bình duyệt kín) và tạp chí cũng không biết là tác giả bài báo đã nhờ chuyên gia góp ý một lần rồi. Cái này cũng không sao. Tuy nhiên, sau khi chuyên gia nhận được bài báo và những gì mà bữa trước góp ý vẫn chang như cũ. Chuyên gia nghĩ rằng, hay tác giả gửi nhầm bài chưa sửa. Nhưng để ý kỹ thì đã chỉnh sửa những lỗi nhỏ. Dường như tác giả không tôn trọng những gì mà chuyên gia góp ý. Nội dung bài báo vẫn y chang như cũ, có chăng chỉ sửa một vài lỗi chính tả, lỗi đánh máy hay chế bản.

Thôi thì, cứ bình duyệt và đưa ra ý kiến trên tinh thần góp ý, để tác giả bài báo chỉnh sửa bổ sung hoặc có những giải trình hợp lý nhất, nhằm tăng chất lượng bài báo tốt nhất và xứng với việc đăng trên tạp chí chuyên ngành. Còn chuyện đăng hay không là tạp chí sẽ quyết.

Qua đây, mới thấy một thực trạng là không ít các vị hàng ngày đứng gia giảng cho sinh viên, học viên những kiến thức chuyên môn, tri thức nhân loại. Tuy nhiên, vì muốn được phong danh sớm, để đủ cơ sở, các vị sản xuất bài báo khoa học theo kiểu dập khuôn, chẳng màng đến tính mới, ý nghĩa thực tiễn cũng như chất lượng bài báo khoa học đúng nghĩa. Trong sự nghiệp nghiên cứu khoa học đúng nghĩa hay tham gia đào tạo, giảng dạy, các vị để lại những công trình, kết quả nghiên cứu theo kiểu dập khuôn, chạy theo số lượng thay vì chất lượng, tính mới và ý nghĩa thực tiễn đủ để biết tác giả như thế nào hơn là số lượng hay những danh xưng “phù phiếm”. Hơn nữa, không biết tác giả có nghĩ, mai mốt hay sau khi đăng bài hoặc khi được phong danh, giới chuyên môn, đồng nghiệp khen hay chê cũng qua những bài báo khoa học mà tác giả đã đăng. Và, đó là bằng chứng để người đời biết đến tác giả hơn là số lượng công trình mà tác giả đăng.

Trong đời, trách nhiệm và vinh dự quan trọng hơn hết. Là người dấn theo sự nghiệp khoa bảng hay giảng dạy, truyền bá tri thức hay đạo đức làm người nên biết trách nhiệm của mình đến đâu và quan trọng hơn cả xây dựng “danh dự” hơn là những “danh xưng phù phiếm”.

Read More

Có thể bạn quan tâm

N

hư bài trước mình có đề cập, bản thân mình chưa là cái gì, cũng chưa làm được điều gì dù là nhỏ bé nhất có ích cho xã hội, mà mình đã nói này nói nọ. Thiết nghĩ cũng rất đúng, trước tiên phải lo cho bản thân mình đã, làm được, làm tốt cái gì trong giới hạn khả năng của mình đã, rồi hãy nói này nói nọ. Trường hợp sống phải có trách nhiệm với xã hội - phản biện xã hội chưa phải là thời điểm thích hợp, mình cần tích lũy, trau dồi kiến thức, kỹ năng sống... nhiều hơn nữa qua năm tháng, mới hy vọng một ngày nào đó không xa sẽ có những ý kiến, cảm nhận của bản thân cho những vấn đề xung quanh mình.

          

Hiện mình đang tìm hiểu và học phân tích dữ liệu bằng R, và tại sao nên học R, những trang giới thiệu về R, cộng đồng về R... thì không thiếu. Mới đây cộng đồng R ở Việt Nam do Bs Trần Quý Phi lập một nhóm facebook để học hỏi và thảo luận về phân tích dữ liệu. Tuy nhiên, bản thân mới học, nên không dám múa rìu qua mắt các cây đa, cây đề về R. Thiết nghĩ, nên sẻ chia những gì mình đang học để một ai quan tâm có thể cùng hỏi, cùng học và chúng ta sẽ học hỏi lẫn nhau về phân tích dữ liệu bằng R.

          

R giúp ích cho mình trong quá trình xử lý số liệu, vẽ biểu đồ... phục vụ rất tốt cho công việc. Từ những dữ liệu liên quan đến công việc, mình tập xử lý, tập vẽ biểu đồ, nên có những biểu đồ rất riêng (về kiểu box plot, bar plot, error bar plot, histogram... thì như nhau, nhưng kết quả của mỗi biểu đồ không lẫn bất kỳ với một ai, trừ trường hợp cùng xử lý một kiểu trên cùng một dữ liệu). Bài này chỉ mang tính chất giới thiệu, nên mình sẽ đưa ra một số biểu đồ mình đã vẽ. Nếu được, các bài sau mình sẽ sẻ chia cả những R codes mà mình áp dụng và kết quả, để cùng mọi người trao đổi, cùng nhau học hỏi và mỗi lần như vậy mình lại thêm một lần học. Xin được trân trọng.

Dưới đây là một số biểu đồ mà mình xử lý và đã đăng báo trên Tạp chí NN&PTNT (1).

Read More

Xỏ nhầm giầy

H

ôm trước thực sự mình bất ngờ, cảm thấy “choáng” khi biết tập san KH&CN địa phương có đăng bài (1), với nội dung bài báo mà tôi gửi đăng trên tạp chí NN&PTNT. Sau 3 lần gửi 2 chuyên gia (PGS) góp ý, chỉnh sửa; 2 lần bình duyệt bài báo và 1 lần tổng biên tập tạp chí góp ý (thời gian khoảng 4 tháng), nay bài báo đã được đăng trên Tạp chí NN&PTNT (2), hoặc bản scan đăng trên Web của Viện (3).

Quay lại câu chuyện, thực sự tôi không muốn nhắc đến chuyện “xỏ nhầm giầy” mà bài ĐẠO VĂN tôi có nêu (4). Tuy nhiên, như một lời khẳng định về tác giả chính và nhóm thực hiện bài báo (2) với bài báo đăng trên đặc san KH&CN địa phương (1) là có hay không tình huống “xỏ nhầm giầy”? Xin được không nói thêm gì nữa, coi đây là một trải nghiệm nho nhỏ và hiểu thêm về thực trạng “đạo văn” mà giới nghiên cứu, cộng đồng đã bàn tới trong thời gian qua (5).

Qua đây, bản thân cũng nhận thấy rằng, làm việc gì cũng cần “trung thực và liêm chính”, đặc biệt trong môi trường nghiên cứu khoa học. Tuy rằng, bản thân chưa làm được gì nhưng cũng từng nghĩ, luôn luôn suy nghĩ và cố gắng hành động đúng chừng mực nhất có thể, bởi vì cuộc sống, công việc và sự nghiệp còn bị chi phối bởi nhiều yếu tố tổng hòa xã hội, mà cá nhân đang sống trong môi trường đó nếu không theo cái guồng máy đó thì sẽ bị bật ra bất cứ khi nào. Từ góc độ của mỗi cá nhân, hiểu được, nhận thức được tính “trung thực và liêm chính” đến đâu và áp dụng trong từng vấn đề, môi trường làm việc, cuộc sống và sự nghiệp như thế nào khó có thể định lượng được. Tôi nghĩ rằng, cá nhân mỗi người hãy “trung thực và liêm chính” với chính bản thân mình trước, làm việc gì không cảm thấy hổ thẹn với “lương tâm”.

Xin được trích lại câu nói nổi tiếng của Al Gore (5) “Nền tảng của nghiên cứu khoa học dựa vào tín nhiệm của quần chúng và liêm chính trong hoạt động khoa học”. Hy vọng vào một bộ phận không nhỏ trong cộng đồng nghiên cứu khoa học nói chung cần “trung thực và liêm chính”, đặc biệt những ai đang chập chững bước vào con đường nghiên cứu khoa học. Đừng để một chút “hư danh hão huyền” mà sau này áy náy, hổ thẹn với lương tâm; để lại những “ô danh” cho thiên thu vạn đại cười chê.

Người viết tin bài không có ý gì và cũng chưa nghĩ được huống chi là làm được gì. Khi đọc cuốn sách: Thép đã tôi thế đấy! (6) có đoạn trích rất hay, muốn trích lại “cái quý nhất của con người ta là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình, để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người ...”

Read More

Đạo văn

Hôm nay thật bất ngờ và cảm thấy “choáng” khi biết tập san khoa học công nghệ của tỉnh Quảng Trị có đăng bài báo với nhan đề “...” trong đó tác giả là T.A.T. Người mà đã coppy đến 95% nội dung bài báo từ kết quả báo cáo phần đối ứng của tỉnh Quảng Trị, mà tôi báo cáo cách đây khoảng 2 tháng (trước khi báo cáo anh T có bảo tôi gửi cho anh xin báo cáo, tôi không chút đắn đo đã chuyển cho anh). Vấn đề ở đây, anh đã coppy toàn bộ nội dung chính của báo cáo và chỉnh sửa thành bài báo để đăng trên tập san của Sở KH&CN tỉnh Quảng Trị mà không hề xin ý kiến của tôi  - tác giả chính và nhóm thực hiện, trong khi nội dung bài báo tôi cũng đã gửi lên tạp chí NN&PTNT cách đây gần 3 tháng (đang trong thời gian bình duyệt và chờ đăng).

T không phải là chủ nhiệm, thư ký hay thành viên tham gia đề tài mà cả gan đứng tên đăng bài của nhóm thực hiện thì quả là vô thức và vấn đề “ăn cắp”, “đạo văn” ở góc độ cá nhân T thật trắng trợn. Thử hỏi khi các đồng nghiệp trong cơ quan biết sự việc như vậy T sẽ nghĩ gì và giới nghiên cứu đánh giá sự gian lận khoa học và phẩm chất, đạo đức cá nhân T cũng như đơn vị nghiên cứu ra sao?

Bản thân tôi cảm thấy thật xấu hổ thay vì đồng nghiệp trong cơ quan đạo văn hay nói không ngoa là “ăn cắp”. Một đơn vị nghiên cứu mà để tình trạng đạo văn và gian lận khoa học xảy ra thì giới khoa học sẽ đánh giá và nghĩ sao về năng lực, phẩm chất của đơn vị. Thời buổi nhập nhèng trắng đen trong nghiên cứu khoa học của không ít cá nhân có năng lực và phẩm chất đi ngược với những danh xưng phù phiếm thì chúng ta. 

Read More