Cơ chế khoán chi đối với các nhiệm vụ KH&CN

N

gày 30/12/2015, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Quân và Bộ trưởng Bộ Tài chính Đinh Tiến Dũng đã ký kết ban hành Thông tư liên tịch số 27/2015/TTLT-BKHCN-BTC quy định khoán chi thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách Nhà nước.

Thông tư 27 có thể coi là bước ngoặt mang tầm chiến lược trong việc thực hiện nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách Nhà nước. Phương thức khoán chi thực hiện nhiệm vụ theo một trong hai phương thức: (i) Khoán chi đến sản phẩm cuối cùng; và (ii) Khoán chi từng phần. Tuy nhiên, với thực trạng hiện nay, theo quan điểm cá nhân, việc các cơ quan có thẩm quyền phê duyệt nhiệm vụ, các tổ chức, cá nhân thực hiện nhiệm vụ và các tổ chức, cá nhân khác có liên quan “có thể” và “sẽ” xảy ra vấn đề cạnh tranh, nhưng cuộc cạnh tranh lành mạnh hơn và đầy cam go hơn.

Theo đó, khi các nhiệm vụ khoa học và công nghệ áp dụng theo TT 27 có thể xảy ra trường hợp:

(i) Khi đề xuất hoặc theo đơn đặt hàng các sản phẩm cuối cùng nên chăng bước đầu chỉ mang tính chất chiến lược, định hướng cho các cơ quan quản lý, các nhà hoạch định chính sách áp dụng. Vì thiếu các tiêu chí và công cụ lượng giá các sản phẩm mang tính giải pháp, định hướng, chiến lược. Vì vậy, nhiệm vụ có thể dễ thực hiện hơn (dễ ăn);

(ii) Đến thời điểm nào đó việc khoán các sản phẩm cuối cùng (sản phẩm cụ thể: cây con, vật dụng cụ thể, ...) sẽ khó thực hiện hơn (khó nhằn hơn). Nhưng không có gì mà người vietnam chịu bó tay, xin được không dám nói thêm chi nữa.

(iii) ...

Thông tư 27 là cơ hội, bước ngoặt mang tính đột phá về việc thực hiện các nhiệm vụ khoa học và công nghệ sử dụng ngân sách Nhà nước. Cá nhân hy vọng cộng đồng nghiên cứu, giới nghiên cứu khoa học sẽ có những chuyển biến tích cực khi Thông tư 27 đi vào thực tế.

Read More

Xỏ nhầm giầy

H

ôm trước thực sự mình bất ngờ, cảm thấy “choáng” khi biết tập san KH&CN địa phương có đăng bài (1), với nội dung bài báo mà tôi gửi đăng trên tạp chí NN&PTNT. Sau 3 lần gửi 2 chuyên gia (PGS) góp ý, chỉnh sửa; 2 lần bình duyệt bài báo và 1 lần tổng biên tập tạp chí góp ý (thời gian khoảng 4 tháng), nay bài báo đã được đăng trên Tạp chí NN&PTNT (2), hoặc bản scan đăng trên Web của Viện (3).

Quay lại câu chuyện, thực sự tôi không muốn nhắc đến chuyện “xỏ nhầm giầy” mà bài ĐẠO VĂN tôi có nêu (4). Tuy nhiên, như một lời khẳng định về tác giả chính và nhóm thực hiện bài báo (2) với bài báo đăng trên đặc san KH&CN địa phương (1) là có hay không tình huống “xỏ nhầm giầy”? Xin được không nói thêm gì nữa, coi đây là một trải nghiệm nho nhỏ và hiểu thêm về thực trạng “đạo văn” mà giới nghiên cứu, cộng đồng đã bàn tới trong thời gian qua (5).

Qua đây, bản thân cũng nhận thấy rằng, làm việc gì cũng cần “trung thực và liêm chính”, đặc biệt trong môi trường nghiên cứu khoa học. Tuy rằng, bản thân chưa làm được gì nhưng cũng từng nghĩ, luôn luôn suy nghĩ và cố gắng hành động đúng chừng mực nhất có thể, bởi vì cuộc sống, công việc và sự nghiệp còn bị chi phối bởi nhiều yếu tố tổng hòa xã hội, mà cá nhân đang sống trong môi trường đó nếu không theo cái guồng máy đó thì sẽ bị bật ra bất cứ khi nào. Từ góc độ của mỗi cá nhân, hiểu được, nhận thức được tính “trung thực và liêm chính” đến đâu và áp dụng trong từng vấn đề, môi trường làm việc, cuộc sống và sự nghiệp như thế nào khó có thể định lượng được. Tôi nghĩ rằng, cá nhân mỗi người hãy “trung thực và liêm chính” với chính bản thân mình trước, làm việc gì không cảm thấy hổ thẹn với “lương tâm”.

Xin được trích lại câu nói nổi tiếng của Al Gore (5) “Nền tảng của nghiên cứu khoa học dựa vào tín nhiệm của quần chúng và liêm chính trong hoạt động khoa học”. Hy vọng vào một bộ phận không nhỏ trong cộng đồng nghiên cứu khoa học nói chung cần “trung thực và liêm chính”, đặc biệt những ai đang chập chững bước vào con đường nghiên cứu khoa học. Đừng để một chút “hư danh hão huyền” mà sau này áy náy, hổ thẹn với lương tâm; để lại những “ô danh” cho thiên thu vạn đại cười chê.

Người viết tin bài không có ý gì và cũng chưa nghĩ được huống chi là làm được gì. Khi đọc cuốn sách: Thép đã tôi thế đấy! (6) có đoạn trích rất hay, muốn trích lại “cái quý nhất của con người ta là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình, để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người ...”

Read More

Đạo văn

Hôm nay thật bất ngờ và cảm thấy “choáng” khi biết tập san khoa học công nghệ của tỉnh Quảng Trị có đăng bài báo với nhan đề “...” trong đó tác giả là T.A.T. Người mà đã coppy đến 95% nội dung bài báo từ kết quả báo cáo phần đối ứng của tỉnh Quảng Trị, mà tôi báo cáo cách đây khoảng 2 tháng (trước khi báo cáo anh T có bảo tôi gửi cho anh xin báo cáo, tôi không chút đắn đo đã chuyển cho anh). Vấn đề ở đây, anh đã coppy toàn bộ nội dung chính của báo cáo và chỉnh sửa thành bài báo để đăng trên tập san của Sở KH&CN tỉnh Quảng Trị mà không hề xin ý kiến của tôi  - tác giả chính và nhóm thực hiện, trong khi nội dung bài báo tôi cũng đã gửi lên tạp chí NN&PTNT cách đây gần 3 tháng (đang trong thời gian bình duyệt và chờ đăng).

T không phải là chủ nhiệm, thư ký hay thành viên tham gia đề tài mà cả gan đứng tên đăng bài của nhóm thực hiện thì quả là vô thức và vấn đề “ăn cắp”, “đạo văn” ở góc độ cá nhân T thật trắng trợn. Thử hỏi khi các đồng nghiệp trong cơ quan biết sự việc như vậy T sẽ nghĩ gì và giới nghiên cứu đánh giá sự gian lận khoa học và phẩm chất, đạo đức cá nhân T cũng như đơn vị nghiên cứu ra sao?

Bản thân tôi cảm thấy thật xấu hổ thay vì đồng nghiệp trong cơ quan đạo văn hay nói không ngoa là “ăn cắp”. Một đơn vị nghiên cứu mà để tình trạng đạo văn và gian lận khoa học xảy ra thì giới khoa học sẽ đánh giá và nghĩ sao về năng lực, phẩm chất của đơn vị. Thời buổi nhập nhèng trắng đen trong nghiên cứu khoa học của không ít cá nhân có năng lực và phẩm chất đi ngược với những danh xưng phù phiếm thì chúng ta. 

Read More