Ranh giới giữa “chuẩn nghèo” và “chuẩn cận nghèo”

C

uối tuần về quê, nghe được câu chuyện về cái ranh giới giữa “chuẩn nghèo” với “chuẩn cận nghèo” ở một vài hộ gia đình, mà thấy vẫn còn nhiều nhiêu khê trong cái chế độ hiện nay. Thú thật, mình không được nghe thông tin từ những cán bộ xã đi “xét” các tiêu chuẩn về các “hộ nghèo”, “hộ cận nghèo” tại địa phương, mà thay vào đó, là được nghe một vài bức xúc của các hộ gia đình trong việc xét “hộ nghèo”, “hộ cận nghèo”.

Theo QĐ 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 19/11/2015 về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020 thì các tiêu về:

-       Thu nhập:

+ Chuẩn nghèo: 700.000đ/người/tháng ở khu vực nông thôn và 900.000đ/người/tháng ở khu vực thành thị.

+ Chuẩn cận nghèo: 1.000.000đ/người/tháng ở khu vực nông thôn và 1.300.000đ/người/tháng ở khu vực thành thị.

-       Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản:

+ Các dịch vụ xã hội cơ bản (05 dịch vụ): ý tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, thông tin;

+ Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản (10 chỉ số): tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin.

Theo qui định, quyết định là như vậy. Tuy nhiên, việc áp dụng các tiêu chí, đặc biệt các tiêu chí về mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản như: tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm ý tế; chất lượng nhà ở, hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin... vào thực tế các hộ gia đình để xét “chuẩn nghèo”, “chuẩn cận nghèo” là điều đáng bàn, đôi khi có những chuyện “cười ra nước mắt” mà người viết bài này được nghe.

Chuyện là vậy, khi được nghe thông tin từ hộ gia đình được xét “chuẩn cận nghèo”, tức là còn nhiều vấn đề bàn cãi giữa “cán bộ xã” đi đánh giá hiện trạng tại các hộ gia đình được “xét” giữa cái ranh giới “chuẩn nghèo” với “chuẩn cận nghèo”. Ở gia đình nhà bác, được xét vào hộ chuẩn cận nghèo, nhưng theo nhận định từ phía gia đình về các tiêu chí: nguồn nước sinh hoạt, hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh, tài sản phục vụ tiếp cận thông tin... còn gặp nhiều khó khăn hơn so với các hộ được xét và duyệt “chuẩn nghèo”. Hiện nay, ở quê thì hộ nào cũng phải có cái bể đựng nước mưa làm nguồn sinh hoạt chính (nước đun nấu hàng ngày), chưa bàn tới việc các hộ có đăng ký sử dụng nguồn nước sạch của TP (xã đang được đề cập được sát nhập về TP, nên được những ưu đãi như tiếp cận nguồn nước sạch...). Ấy vậy, mà cán bộ xã đến đánh giá thực trạng, có nói hộ gia đình nhà bác có bể nước ăn đảm bảo an toàn vệ sinh nguồn nước, tức là tiêu chí này không được xét vào hộ “chuẩn nghèo”. Bác phản đối, hộ nào chẳng có bể nước ăn, đó là cái tối thiểu nhất phải có. Thử hỏi, hiện nay có hộ nào không có cái bể đựng nước mưa để đun nấu hàng ngày. Tuy nhiên, cán bộ không giải thích thêm.

Tiếp đến, cái hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh. Trước kia, ở nông thôn có cái nhà tiêu 1 ngăn, tức mất vệ sinh, hiện nay, cải tiến hơn, xây nhà tiêu 2 ngăn. Nhà tiêu đề cập ở đây là nhà tiêu dùng “tro” sau khi đun nấu đổ vào, chứ chưa đề cập đến nhà tiêu “tự hoại” mà đa phần các hộ gia đình hiện nay đều sử dụng, kể cả ở nông thôn. Tuy nhiên, do điều kiện nên không ít hộ gia đình vẫn sử dụng nhà tiêu và sau đó sử dụng “phân hoai mục” đó để bón cho cây trồng. Đến cái “nhà tiêu”, chỗ đi tiểu tiện, đại tiện hàng ngày của hộ gia đình cũng được đề cập, bày ra để tranh luận “hợp vệ sinh”, “chưa hợp vệ sinh”, mà cái quan trọng ở đây là được xét vào một trong những tiêu chí để đạt “chuẩn nghèo”, “chuẩn cận nghèo” hay không? Trước đây, đa phần các hộ gia đình sử dụng nhà tiêu 1 ngăn, tức là không có ngăn để ủ phân. Hiện nay, đa phần các hộ đều sử dụng nhà tiêu 2 ngăn, tức có 1 ngăn riêng để ủ phân và gia đình nhà bác đang đề cập cũng sử dụng nhà tiêu 2 ngăn. Cán bộ xét là nhà tiêu “hợp vệ sinh” nên tiêu chí này cũng không được xét vào tiêu chuẩn hộ “chuẩn nghèo”.

Rồi đến, tiêu chí tài sản phục vụ tiếp cận thông tin, tức là có “điện thoại” liên lạc hàng ngày. Ở đây, theo cái lý của cán bộ xã thì nhà bác có điện thoại để liên lạc (cái điện thoại đen trắng - nokia, cái mà mọi người hay gọi “cục gạch”) cũng bị lôi ra để bàn cãi việc có điều kiện tiếp cận thông tin liên lạc và như vậy, tiêu chí này gia đình bác cũng chỉ được xét ở mức “chuẩn cận nghèo”. Đó là 03 tiêu chí mà tôi được bác kể ra những bức xúc trong thời gian vừa qua khi các cán bộ xã đến đánh giá các tiêu chí về xét tiêu chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020 theo QĐ 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 19/11/2015.

Theo nhìn nhận của Bác, trong các tiêu chí đánh giá tiêu chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo mà cán bộ xã có đến đánh giá các hộ gia đình, trong đó có gia đình bác thì kết quả cuối cùng các hộ gia đình khác (ít nhiều có quan hệ dây mơ rễ má với cán bộ xã) đều có các tiêu chí tương đối “khá hơn” gia đình bác, nhưng vẫn được xét “chuẩn hộ nghèo”. Trong khi, gia đình bác chỉ được xét ở mức “chuẩn hộ cận nghèo”. Vậy vấn đề giữa “chuẩn nghèo” và “chuẩn cận nghèo” có được những ưu đãi gì? Theo bác (tôi chưa tìm hiểu kỹ) thì “chuẩn nghèo” về mức phí bảo hiểm y tế được nhà nước hỗ trợ 100%, còn “chuẩn cận nghèo” mức phí được hỗ trợ là 95%, còn những hỗ trợ khác bác có nói nhưng đó không phải là điều mà bác đề cập ở đây. Thực ra, chẳng ai muốn mình có bệnh này bệnh kia phải vào viện nằm mà trông chờ hỗ trợ bảo hiểm. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh nhà bác, bác gái bị bệnh (tôi cũng không hỏi rõ) trước đó phải mổ “ung thư” gì đó, hiện nay, phải thường xuyên (tuần 1 lần) lên Hà Nội “xạ trị”, nên “chi phí” cho việc đó cũng không ít. Trong khi hoàn cảnh gia đình còn gặp nhiều khó khăn, nên rất muốn cán bộ xã đánh giá trung thực, khách quan cho hộ gia đình bác được “chuẩn nghèo” để được hỗ trợ 100% viện phí cho bác gái.

Trên đây, là một vài thông tin liên quan đến “cái bể đựng nước mưa”, “nhà tiêu”, “cái điện thoại - cục gạch” mà chính điều đó tạo nên cái “ranh giới” giữa “chuẩn nghèo” và “chuẩn cận nghèo”, trong đó, đôi khi có những câu chuyện “cười ra nước mắt” mà chính người trong cuộc mới “cảm nhận” hết được. Về phía người viết cái note này, chỉ được nghe lại từ phía hộ gia đình bác mà chưa có điều kiện nghe thông tin từ các hộ gia đình khác cũng như từ cán bộ xã. Biết rằng, thông tin sẽ là trái chiều nhau khi tiếp cận từ mỗi phía khác nhau.

Read More

Lão hạc thế kỷ 21 - kỳ 6

N

hư bài trước mình có đề cập về khoản tiền ứng trước từ bán khoảnh đất để chuộc ông con giời. Trong phạm vi bài viết, mình chia sẻ thêm thông tin về sự thỏa thuận giữa bên mua, bên bán cũng như tình tiết liên quan đến việc mua bán, giao tiền bằng “mồm” này.

Thực ra, chuyện bác trai quyết định bán hay không phải có sự đồng ý ít nhất của người vợ. Trong tình cảnh nợ nần chồng chất. Trả lãi hàng tháng có. Nhờ hàng xóm cầm sổ đỏ để vay hộ gia đình. Rồi vay vàng của người xung quanh. Chưa nói đến những khoản vay bên đằng ngoại, cả trăm triệu chứ ít đâu. Bí bách quá phải bán đất trả nợ. Người mua cũng là họ hàng xa. Ba bốn đời gì đó đằng nội. Tin tưởng nhau. Mua bán chẳng giấy tờ, pháp lý gì cả. Khi trả tiền đặt cọc (20 triệu) cũng không ký tá. Chuyện cứ như trò trẻ con nhưng hoàn toàn có thật. Thật một trăm phần trăm. Ấy vậy mới có chuyện để nói.

Góc mảnh đất nơi lão hạc bán đất trả nợ nhưng không thành

Câu chuyện chưa có hồi kết khi bác gái và con cái đều khăng khăng không biết gì về chuyện mua bán giữa hai bên. Nhất quyết không cho bán. Làm khó cho bên mua. Bởi đưa ra pháp luật mình (bên mua) chẳng có giấy tờ, chứng cứ gì cho việc thỏa thuận, mua bán trên. Nhiều lần kéo anh em, họ hàng ra nhà đòi. Nhưng đòi ai. Đòi bác trai thì bác lấy đâu ra tiền. Hoàn cảnh gia đình đang nợ nhiều gấp bội so với con số 20 triệu đó. Bán đất thì vợ và con cái không cho bán. Bởi sổ đỏ ông con giời (ông anh) mang đi cắm từ khi nào không ai hay. Có đợt, gần tết (27, 28 tết gì đó), mang dao ra dọa nạt, đòi cắt đất như đã thỏa thuận ban đầu. Nhưng cũng chẳng giải quyết được gì. Bởi việc kéo nhau, cầm dao ra dọa nạt là vi phạm pháp luật nếu có người tố cáo. Đuối lý. Không làm gì được. Ra về. Đất không có. Tiền cũng không đòi lại được.

Tiền đặt cọc (20 triệu) không phải là bác trai không nhận là mình không biết. Có nhận tiền đặt cọc. Cũng có ý định bán đất. Nhưng vợ con về không cho bán. Bây giờ không biết tính sao. Tiền thì chưa có để trả (trả tiền đặt cọc), bởi còn nhiều khoản nợ nhiều hơn, cần kíp hơn. Biết làm sao được. Nói “hổ báo” một chút, chẳng nhẽ ăn thịt được ông ấy uh. Giờ chỉ có hy vọng ông ấy (bác trai) trả số tiền đặc cọc, chứ mong gì ông ấy bán đất nữa. Tình làng nghĩa xóm. Quan hệ họ hàng, nên chẳng thể làm khó nhau được khi hoàn cảnh gia đình bác như vậy.

Thực ra, chuyện bác trai hủy giao kèo bán đất, cũng như chưa trả tiền đặt cọc đều có người tư vấn. Bởi hoàn cảnh như vậy, bác đành đánh bài cùn, “cù nhầy”. Ai làm gì được ai. Ở vào cảnh huống nhà bác, chắc ai cũng hiểu và cảm thông cho bác. Chứ hàng xóm láng giềng, tình làng nghĩa xóm ai làm khó nhau. Đó là một vài trường hợp thôi. Trường hợp gia đình bác có quan hệ họ hàng xa với người mua. Chứ một khi đã động đến quyền lợi rồi thì “khó” có chữ “tình cảm”, “tình làng nghĩa xóm”... trong đó. Đến bố con, anh em ruột thịt... vì đất vì cát, ăn chia không đều còn đâm chém, kiện tụng nữa là hàng xóm, họ hàng xa mấy đời.

Trên đây là tình tiết trong câu chuyện về khoản tiền chuộc ông con giời bị dân đòi nợ bắt và treo ngược lên mái nhà. Đó là một khía cạnh nhỏ trong chuỗi câu chuyện về hoàn cảnh lão hạc. Để biết thêm cuộc đời thăng trầm của lão hạc ra sao, quý bạn đọc theo dõi ở các kỳ tiếp theo.

Read More

Lão hạc thế kỷ 21 - kỳ 5

H

ôm vừa rồi, mình biết thêm một số thông tin về Lão hạc từ người hàng xóm, cũng là người cậu của mình. Biết thêm thông tin thì càng buồn. Buồn thay cho hoàn cảnh gia đình bác. Buồn vì những thông tin ấy chẳng mấy hay ho cho gia đình lão hạc. Đắn đo mãi mới quyết định chắp bút viết về thông tin mình mới biết thêm. Nghĩ rằng, chưa bao giờ mình xin phép bác để viết về cảnh huống mà gia đình đã và đang xảy ra trong thời gian qua. Nhưng thôi, chắc cũng không ảnh hưởng nhiều đến cuộc sống của gia đình bác.

Trong phạm vi bài viết, đó là trường hợp ông con giời cắm chứng minh nhân dân (cmnd) vay 5 triệu để đi Quảng Ngãi làm (đi làm theo công trình). Vô trong đó cũng khoảng 1 tháng có dư. Chẳng biết kiếm được bao nhiêu tiền công. Khi về cũng chẳng trả nợ được khoản tiền đã vay (cắm lãi bằng cmnd). Thời điểm đó, ông con giời cũng gọi điện cho mình, nói chuyện về việc đi theo công trình vô trong đó. Rồi. Khi nào ra em mang mực. Anh chi bia. Rồi đủ thứ chuyện. Sau khoảng 1 tháng, ông con giời lại ra Bắc. Về qua nhà, có mang mực ra thật. Khi đó mình vẫn trên Hà Nội. Ông con giời điện. Cuối tuần về mua bia, uống với mực nhé. Hôm sau. Ôi chao. Ông con giời lại gọi. Mực cao su anh ah. Tối qua em gọi ông anh rể ra uống bia, nướng một con thì khét mù. Mực cao su. Tôi nói, thế là được ăn mực hơi rồi.

Về khoản tiền vay. Không trả nợ được. Lãi mẹ đẻ lãi con. Từ 5 triệu ban đầu, cả gốc lẫn lãi lên tới 15 triệu. Lúc này dân cho vay nặng lãi đánh hơi thấy về quê. Tìm. Đòi nợ. Không biết đi đâu. Ông con giời bị tóm cổ. Tiền không có. Bắt vào trong Phủ Lý. Gọi điện làm khó gia đình (bác trai). Bác trai lóc cóc đạp xe vào. Thấy con bị treo ngược trên mái nhà mà đau đớn. Thương con. Cầm 20 triệu vào chuộc con. 20 triệu này là tiền ứng bán khoảnh đất của gia đình khi đến thời điểm nhờ hàng xóm cắm sổ đỏ, lấy tiền trả nợ. Không biết ở nhà nghe ai. Bán đất. Văn bản giấy tờ không có. Mua bán đất bằng mồm. Giao tiền ứng cũng bằng mồm luôn. Về chuyện mua bán đất và giao tiền bằng mồm này dịp khác sẽ nói cụ thể sau (đón đọc kỳ tiếp theo).

Không biết thực hư như thế nào chuyện ông con giời bị dân đòi nợ bắt, treo ngược trên mái nhà. Đó là những gì mà người hàng xóm, bên cạnh nhà bác có kể. Mình cũng chưa có dịp hỏi thêm về tình tiết, bác mang tiền vào chuộc con. Nhưng điều đó không quan trọng. Không biết ông con giời khi đó nghĩ những gì. Bởi đó có thể là lời cảnh tỉnh cho những lần ăn chơi, không biết lo cho gia đình, lo cho những khoản nợ của gia đình. Lớn tuổi rồi. Còn bé bỏng gì đâu. Mà đây đâu phải lần đầu. Nhiều lần tiếp diễn. Việc dân đòi nợ gọi điện, tìm như điều gì đó luôn hiện hữu trong cuộc sống thường trực. Ấy vậy. Đâu có chịu khó làm ăn. Ít chơi. Biết dành dụm, tiết kiệm về trả nợ dần. Và sống có trách nhiệm với những gì mình chơi, mình vay. Bố mẹ nhiều tuổi rồi, vẫn phải còng lưng đi làm thuê, dành dụm từng đồng. Có về quê, thấy bố mưa gió, hay sớm hôm lặn lội đi chao cua, cả buổi bán được 30 - 40 nghìn mới thấy nỗi nhọc nhằn của người cha ra sao.

Công cụ kiếm cơm, dành dụm từng đồng của lão hạc 

Sau khi chuộc được con về. Nào mắng nhiếc. Chửi bới... ông con giời. Rồi đâu vẫn hoàn đấy. Cái mà gọi là “đầu đất”. Chửi nữa. Chửi mãi cũng thế thôi. Bởi. Nói nhỏ nhẹ có. Tâm sự có. Khi nghe vậy thì luôn mồm bảo giờ con thay đổi rồi. Giờ cháu thay đổi rồi. Giờ em thay đổi rồi... Bây giờ lớn rồi, còn trẻ con nữa đâu. Em biết nghĩ cho gia đình rồi... Ôi trời. Nó nói sao hay thế. Như ông cụ non. Tưởng rằng những gì nó nói ra, chí ít nó cũng suy nghĩ, nhận thức được về điều đó. Nhưng không. Chẳng thấy thay đổi được gì so với những gì mà mồm nó “phun” ra. Thực ra, nói đến đây nỗi bực dọc trong tôi dâng trào. Dùng từ hơi thô. Tuy nhiên, đó là nhận định của bác (bố ông con giời), của nhiều người xung quanh hàng xóm, ngay cả mình sau khi tâm sự, nói chuyện với ông con giời đều như vậy.

Tiền chuộc ông con giời từ bán đất. Việc mua bán đất và ứng tiền trước (20 triệu) đều bằng mồm. Rồi tình tiết về số tiền ứng trước, khoảnh đất không đủ cơ sở pháp lý để bên mua, bên bán ra quyết định cuối cùng. Bởi vợ và các con đều không đồng ý cho bán... Đó là những tình tiết ly kỳ giữa bên mua và bên bán diễn ra như thế nào? Quý bạn đọc theo dõi tiếp ở kỳ tiếp theo.

Read More

Lão hạc thế kỷ 21 - kỳ 3

Đ

ây là bài tiếp theo trong list bài về “lão hạc thế kỷ 21” mà mình đang cố gắng xây dựng dựa trên câu chuyện hoàn toàn có thật. Tuy nhiên, cũng có đôi chút hư cấu, đặc biệt khó tránh khỏi cái “tôi” cá nhân. Như ở bài trước có đề cập, bài này mình sẽ gửi tới quý bạn đọc câu chuyện với tựa đề “con giời”.

Con giời!

Một dạo, Toàn (T) em của Thắng mời mình đến uống cốc bia với lý do rất đơn giản nhưng cũng đầy cảm tình. Lâu em mới về, gọi anh đến uống cốc bia cho vui. Được cái mình cũng sống thoải mái với cậu em. Chuyện mình mời T đến uống bia, ăn cơm hay đến phòng trọ chơi, ăn, ngủ, nghỉ... bình thường như cân đường hộp sữa. Hôm đó, có bố T, T và mình. Bữa cơm thân mật thôi. Đang ngồi uống được khoảng 15 phút. Không khí đang vui vẻ khi hỏi, kể mọi chuyện lâu ngày T mới về. Rồi những lời căn dặn thật lòng của người cha. Ngay cả mình cũng giãi bày thêm những nỗi khổ, nhọc nhằn mà gia đình, đặc biệt người cha ở nhà đang trải qua để T hiểu.

-       Con đi làm bớt chơi, dành dụm mua con bò để bố chăn dắt sớm hôm, chứ giờ tuổi bố đã cao, sức đã yếu, không thể đi làm thuê như trước được... Bố tâm sự.

-       Em đã ra trường đời, kiếm tiền cả chục năm nay rồi. Còn thứ gì em chưa trải qua đâu. Ngay như anh, tuổi hơn em 5 - 6 tuổi. Nhưng nhiều thứ chưa trải qua cũng không nhiều kinh nghiệm bằng em được. Tuy nhiên, qua những lần “chơi bời” như vậy, em phải đúc rút được gì cho bản thân chứ. Mai mốt còn phải lo cho gia đình bé nhỏ của mình. Chứ sống một mình mãi đâu. Em thấy đấy, tuổi như bố em nhiều Bác có cháu bồng cháu bế, sớm hôm sum vầy cùng con cháu. Trong khi đó, giờ bố em ở nhà một mình, mẹ em cũng phải đi làm thuê (osin), chị gái em còn con cái, gia đình bên đằng chồng, Thắng nhà em đi biền biệt mấy năm trời không về nhà... Như bố em giãi bày, em tiết kiệm mua cho bố con bò. Hàng tháng em làm đủ công chỉ tháng rưỡi là có con bò để bố chăn dắt. May mắn 3 năm 2 lứa bê, mỗi năm cũng có cả chục triệu. Ở quê làm gì ra chục triệu, mà chẳng mấy vất vả, mất sức như đi làm thuê... Tôi tâm sự.

Đó là những tâm sự mà bố T và tôi giãi bày trong lúc ăn cơm. Thực ra, tôi còn tâm sự với em nhiều hơn thế nữa, thậm chí nhiều lần cho em mượn tiền, nhưng chưa thấy em trả bao giờ, mà chắc tôi cũng chẳng hy vọng em trả. Được cái, từ khi có gia đình, không thấy em mượn tiền tôi như trước kia. Chắc em cũng hiểu cuộc sống khi có gia đình nhỏ. Tuy nhiên, tôi chẳng ngại vấn đề cho em mượn tiền mà em chưa thấy trả. Quan trọng cho em mượn tiền giải quyết việc gì, chứ để trả nợ cho những chơi bời không đâu thì chắc sẽ không có thêm lần nữa. Về vấn đề cho T mượn tiền tôi sẽ kể vào dịp khác.

Quay lại câu chuyện, đang ngồi ăn cơm, nói chuyện vui vẻ. Có tiếng người vào nhà từ ngoài cổng. T chạy ra xem ai. 3 phút sau, T to tiếng chạy vào nhà tìm cái gì đó. Tôi và Bác hốt hoảng chạy ra xem. Chủ "con nợ” đến đòi tiền. Khổ nỗi mình nợ tiền thì mình phải trả. Chơi được chịu được. Rõ ràng. Đằng này còn hổ báo. “Chó cậy gần nhà, gà cậy gần chuồng” là đây. Không biết ra ngoài nói chuyện gì. Chạy vào nhà chửi ngược ra. Còn dọa ngược lại “chủ nợ” mới ghê. Hết chỗ nói. Khi đó tôi chạy ra, hóa ra 2 vợ chồng chủ quán nét cạnh nhà tôi, cũng là cháu gọi tôi bằng chú, nhưng chắc vợ chồng không nhận ra. Tôi hỏi 2 bạn có việc gì mời vào nhà nói chuyện, chứ đứng ngoài này không hay. T được đà càng nói to.

-       Tao đéo vào trả. Mày ngồi đó mà mơ. Tao chỉ trả tiền nét thôi. Còn tiền "xèng" tao đút...cặc...vào...trả - T chửi to.

-       Mày có giỏi cứ không trả xem sao. Tao cho luôn - Chủ nợ nói.

Giữa chủ nợ và con nợ lời qua tiếng lại. Bố T hỏi mày nợ những gì thì trả hết đi. Điên đầu tao. Con trả rồi, còn 5 trăm nữa thôi. Còn tiền xèng không phải trả (không biết mấy triệu) - T nói. Tôi cũng nói, chơi được phải trả được. Người ta mở ra có phải miễn phí đâu. T nói tiếp, bọn thằng L, thằng H nó có trả đâu. Một lúc sau, bác bảo thôi các cháu cứ về đi, bác sẽ bảo em nó mang tiền trả hai cháu sau. Chủ nợ đi về cũng không quên nói “mày giỏi cứ không trả xem sao”. T, mày dám thách bố mày. Tao...đút...cặc...vào...trả.

Thế là bữa cơm đang dùng cũng bỏ dở. T nói, bố vào ăn cơm cho xong đi. Tao không ăn nữa, khổ vì con vì cái - Bác nói. Tôi mời bác ăn dùng bữa tiếp. Bác bảo cháu cứ ăn đi. Bác không ăn nữa. Tôi cũng uống xong cốc bia cũng thôi. Tôi ngồi hỏi han sự tình câu chuyện nợ ở quán nét. Hóa ra, em đến chơi nét (game), kêu thuốc, nước, mì tôm trứng... cho những buổi thâu đêm. Còn kêu “đắt” nữa. Tôi bảo không lẽ họ mở ra phục vụ mọi người không công ư. Ngồi gác chân, vểnh râu trê, quát to (gọi thuốc, nước, mì tôm...) người ta phục vụ tận mồm còn kêu đắt.

-       Còn chơi “xèng” sao không trả tiền? - tôi hỏi. Trò lừa đảo, T nói.

-       Ô hay, người ta mở ra, việc mình chơi hay không họ có bắt ép đâu. Khi chơi được ăn thua chịu, chuyện đương nhiên. Nay chơi thua, lại còn chơi chịu mà lại không chịu trả, tôi nói.

T2 dẫn chứng việc mình không trả. Thằng H nó chơi chịu hết 10 triệu, mới trả 3 triệu, còn lại nó cũng không trả. Thằng L cũng vậy, nó có trả đâu. Đó là cách giải thích của một thằng “cùn”. Chơi được mà không trả được thì lần sau đừng có mà chơi. “Nợ” tiền, bây giờ người ta đến đòi, nên thu xếp mà trả cho xong, đỡ đau đầu, gây phiền phức cho bố em, tôi bực mình nói vài câu. Bố T cũng tiếp lời, còn nợ bao nhiêu mang trả đi cho xong tội. Đang ngồi nói chuyện, một cuộc điện thoại gọi đến T làm đứt quãng câu chuyện. Nhưng T không nhấc máy. Đầu bên kia cứ gọi. Bên này lại tắt. Tôi hỏi ai gọi mà không bắt máy. T không nói gì. Cuộc thứ 3 gọi đến T bắt mắt. Anh dọa em à. Anh đòi nợ hộ bọn nó à. Bọn nó đến nhà em nói nhẹ nhàng không nghe, còn “hổ báo”. Em đéo trả bọn nó. Đó là những gì T nói chuyện với người đầu bên kia, rồi tắt máy. Tôi hỏi T không cho biết là ai.

Giá như...

Thực sự mà nói, nếu chủ quán nét không cho cắm nợ, chịu... thì cũng có cái khó riêng. Bởi, toàn người làng. Như vậy sẽ không giữ được khách, đặc biệt khách quen, khách tiềm năng (chịu chơi, chơi nhiều). Mà cho chơi chịu, ăn, uống... nợ, giờ mới đến nông nỗi này. Cái khó nữa, cho chịu một vài trăm, hay đôi ba triệu không sao. Nay cả chục triệu bạc, có ít đâu. Ở quê kiếm đâu ra tiền. Mà một lúc trả cả cục như thế, thấy “xót”, cay mũi lắm. Đúng là của đau con xót. Khi đó, chuyện tìm cách “bùng” sẽ xảy ra. Thực tế như vậy. Thực ra, ở quê còn người nọ người kia mới vậy, chứ ra ngoài đường đố dám. Chắc điều này, em cũng hiểu rõ hơn ai hết. Và GIÁ NHƯ... chủ quán không cho chơi hay ăn uống chịu có lẽ sẽ không xảy ra sự việc đáng tiếc như vậy. Qua đây, có thể coi là bài học cho “con nợ” và “chủ nợ”. Mà với đối tượng như vậy chắc không có lần sau.

Trên đây là một góc nhỏ trong list câu chuyện về cuộc sống thường nhật của “lão hạc thế kỷ 21”. Mời quý bạn đọc theo dõi tiếp kỳ sau, với tựa đề “con số đỏ đen”.

=======================================================================

Note: Nhân vật trong câu chuyện đã được thay đổi tên

Read More

Thước đo lòng người

“Dò sông dò biển dễ dò/ Nào ai lấy thước mà đo lòng người”

C

uộc sống là tổng hòa các mối quan hệ, mỗi cá nhân đâu phải sống cho riêng mình. Trong cuộc sống, công việc, mối quan hệ bạn bè, làm ăn, đặc biệt liên quan đến kinh tế một bộ phận không nhỏ, với lợi ích trước mắt, cái nhìn thiển cận mà quên đi yếu tố tạo nên thành công bền lâu ấy là CHỮ TÍN.

Phải chăng bạn bè chơi được với nhau trước tiên hãy đến với nhau, trân trọng và quý mến mà không cần CHỮ TÍN sao? Đâu hẳn chơi với nhau, bạn cho tôi cái này cái nọ, tôi giúp bạn cái này cái kia. GIẦU VÌ BẠN, không phải giầu vì bạc vàng mà quan trọng hơn giầu về tình cảm, kiến thức, trải nghiệm cuộc sống... có thể sẻ chia nhau mọi thứ trên đời, đó mới là điều đáng quý, đáng trân trọng. Đâu phải chơi với nhau, dựa vào lòng tốt của nhau mà lợi dụng để làm lợi cho bản thân. Những trường hợp không giữ chữ tín, dù việc gì nhỏ nhất thì khó có thể chơi với nhau lâu dài. Nếu không kịp thay đổi cả trong tư duy lẫn hành động thì mỗi thời điểm ta chỉ chơi được với nhau với từng cá nhân, rồi sau đó lại đường ai nấy đi. Nhiều lần như vậy, chắc ta chỉ sống cho riêng ta mà thôi.

Trường hợp có một anh bạn ở quê, chơi với nhau thân thiết từ khi học trung học phổ thông, chẳng có gì nói nếu không lợi dụng lòng tốt của nhau để làm lợi cho gia đình, bản thân. Câu chuyện không thể tránh khỏi cái tôi trên cơ sở tổng hợp, suy xét từ góc độ cá nhân. Có thể nói, để kể hết câu chuyện chắc phải viết được cuốn tự sự về trường hợp của tôi. Cái mà hàng xóm góp ý với tôi là tự nhiên “rước hổ về nhà”. Đây cũng là tiêu đề mà tôi đặt ra, sau này có điều kiện, thời gian cũng như khả năng viết được cải thiện sẽ viết cuốn truyện “rước hổ về nhà”, cốt truyện xoay quanh tình bạn, tình làng nghĩa xóm mà tôi đã trải qua với người bạn mà tôi sắp kể ra đây.

    

Hoàn cảnh, xuất thân khác nhau. Học, biết và chơi với nhau được một thời gian. Nếu không liên quan một chút đến vấn đề “kinh tế”, quyền lợi cá nhân chắc tình bạn này sẽ kéo dài thêm một thời gian nữa, chắc cũng không xa hơn là bao. Bởi lẽ, hàng xóm, nhiều bạn bè khác đã nói, góp ý rằng “chơi với bố con nhà nó phải cẩn thận”. Câu nói đó nhiều người đã nói với tôi, ngay cả ông nội tôi trước khi trở về cõi vĩnh hằng cũng đã dặn dò và cũng vì tôi mà nội tôi ra đi không thanh thản và đó cũng là lỗi của tôi với nội mà cả đời này tôi không quên. Mọi câu nói tôi đều bỏ ngoài tai. Tôi cứ nghĩ chơi với nhau, mình thật lòng, không so đo, tính toán thiệt hơn thì tình bạn sẽ bền vững. Tôi đã nhầm to. Chính vì tôi dễ tin người nên mới xảy ra như vậy.

Chúng tôi (3 người) bén duyên sâu đậm vào thời điểm mà cây cảnh sốt sình sịch. Thời điểm vàng son của những người buôn bán cây cảnh. Bởi người bạn vàng Trung Quốc thao túng thị trường, cũng như nhiều bài học khác về nông lâm sản của Việt Nam trong thời gian qua. Khi đó tôi mới ra trường (2009) mới đi làm tiền không có, nhưng với đam mê cây cảnh từ bé, cũng hùa theo thị trường. Đầu tư mua ít cây cảnh (cây xanh) về trồng. Không rõ ràng về tiền bạc ngay từ đầu. Tôi bỏ ra 2/3 tiền cây (mua 45 cây xanh bám đá, giá trung bình 250k/cây). Rồi 1 chuyến xe xuống Nam Định mua cành xanh (tôi bỏ ra 100%, tiền xe tiền cành xanh 10 triệu). Đầu tư thêm khuôn chậu cảnh (tôi bỏ ra 2/3, tổng 10 triệu). Ban đầu cây mua về trồng không có gì để hoàn vốn, trong khi tiền tôi nhờ mẹ vay lãi (vay theo diện hộ nghèo). Tiền lãi hàng tháng mẹ trả. Đầu tư chậu cảnh. Xuống Thái Bình mua khuôn đúc về tự làm, ban đầu có chậu để chơi. Sau cũng túc tắc bán để trang trải chi phí. Nhưng tôi đã nhầm, bạn thu nhưng thống kê không rõ ràng. Cuối năm cũng không tổng kết. Một đồng thu từ bán chậu tôi cũng không được, trong khi tôi bỏ 2/3 tiền mua khuôn. Tính cả nể của tôi đã không bảo bạn rõ ràng trong thu - chi tiền chậu.

Sau đó sự cố diễn ra. Đất mà nhà bạn đang thầu (có làm nhà để ở, ý định lấn chiếm). Nơi chúng tôi để cây, sản xuất chậu cảnh. Và cũng chính là nơi ông bà nội tôi tăng gia sản xuất từ bao năm nay. Cũng chính từ đó giữa gia đình bạn, ông bà nội tôi xảy ra xích mích. Nội tôi mất đi, giờ lại cả bố mẹ tôi. Tôi đúng là người cháu, người con bất hiếu. Hàng xóm nói “rước hổ về nhà” không sai chút nào. Cây đi đường cây, khuôn chậu đi đường khuôn chậu. Một xu không thu hồi được. Đành lấy khuôn về, lấy mấy cây về nhà chơi. Tiền đầu tư ban đầu bao nhiêu, tiền bán chậu được bao nhiêu đã cuốn theo mây gió. Giờ để lại trong nhau những hằn học, chẳng ưa gì nhau. Gia đình hai bên sống trong thù hằn. Mỗi khi về quê tôi chẳng muốn nhìn thấy huống chi là gặp mặt bạn. Biết rằng sống cạnh nhau khó có thể tránh khỏi điều ra tiếng vào. Đó cũng là trăn trở bấy lâu nay của tôi. Nhưng biết làm sao bây giờ khi sự đã vậy? Đó là bài học đắt giá nhất từ trước tới nay tôi đã trải qua. Chắc không thể một vài trang giấy có thể kể ra hết được, xin được khất trong những bài gần đây.

Phải chăng trong tình bạn để tồn tại bền vững với thời gian chúng ta không cần phải giữ CHỮ TÍN đó sao?

Read More

Lão Hạc thế kỷ 21 - kỳ 2

M

ọi người thường nói, sướng khổ do chính bản thân mình (nhân hòa). Lựa chọn và quyết định cuộc sống, tương lai là phần lớn do mình quyết định, còn lại là thiên thời, địa lợi (mình không lựa chọn được). Bởi sống trong môi trường xã hội ấy, mỗi cá nhân không thể thay đổi được gì mà chỉ còn cách thích nghi cho phù hợp với chế độ ấy mà thôi. Vậy yếu tố thích nghi của mỗi cá nhân, tức là nhân hòa sẽ quyết định phần lớn đến cuộc sống, sự nghiệp và tương lai của mình.

Một buổi sáng nọ, đi chơi xung quanh hàng xóm, tình cờ nghe được câu chuyện mà thấy chạnh lòng thay. Trong câu chuyện, là người cha hàng ngày sống tằn tiện, vất vả (đời sống vật chất cả tinh thần) để trả nợ cho con, khi một thời vàng son, dù ít tuổi đã kiếm được nhiều tiền. Quản lý tiền không hiệu quả, kiếm được đến đâu chơi bời (đỏ đen) hết đến đó. Nay bố mẹ còng lưng ra kiếm tiền trả cho những khoản nợ không đâu của con (cả những khoản chơi bời). Trong khi ông con “quý tử” đâu nghĩ được là thương bố mẹ già mà tu trí làm ăn, kiếm tiền trả những khoản nợ của mình. Vẫn ăn chơi bừa phứa, đi biền biệt cả năm trời không về mà có đợt tôi có nói trong bài xuân này con không về.

Vốn sinh thời nơi đồng quê chiêm trũng, đã quen với những nhọc nhằn của đồng ruộng. Điều đáng nói là, cuộc sống của người bố chẳng yên, khi thi thoảng lại có những đợt “khủng bố” về tinh thần, đặc biệt vào những dịp lễ, tết. Khi dân đòi nợ thuê đến nhà chửi bới, dọa nạt này nọ. Cũng thật khổ, con chơi bời vay nặng lãi thì đi làm biền biệt chẳng mảy may đến khoản nợ, trong khi ngày qua ngày lãi mẹ đẻ lãi con. Tuy mỗi chỗ dăm ba triệu, nhưng cũng đủ để làm cuộc sống về mặt tinh thần của người bố sa sút đi nhiều. Tóc nay đã bạc thêm nhiều, ngày ngày trăn trở về con, về những khoản nợ không nhỏ. Tuổi đã cao mà chưa được nghỉ ngơi tuổi già.

Một mình sống cảnh bần cùng (có thể coi là Lão Hạc thế kỷ 21). Người vợ cũng phải đi làm thuê trên thị thành (đi làm osin). Cũng may ở quê còn tình làng nghĩa xóm, đặc biệt có cô con gái lấy chồng gần, nhiều lúc cũng nương tựa, nhờ vả sớm hôm khi ốm đau hay “đông vụ chí kỳ”.

Mới đây, ông con giời (quý tử) về quê, chẳng biết đi làm kiếm được nhiều tiền không? Về mua ngay điện thoại “xịn”, cái mà ông bố gọi là “mút trượt”. Hỡi ôi, giá trị ngót tấn thóc (thóc giá 6.000đ/kg). Trong khi bố ngoài 60 tuổi ở nhà một mình, khi rảnh rỗi, tranh thủ đi bắt cua cả buổi được 36 nghìn lẻ, nhiều khi cũng không dám để lại ăn. Khổ, nhiều hôm có người gọi đi làm giúp (nói làm giúp cho tình cảm thôi), khuân, vác đổ 8 tạ thóc vào hòm, đánh một đống rơm to, người ta trả công những 70.000đ. Những đồng tiền nhọc nhằn, vất vả mà người cha đi làm thuê. Thật to, thật giá trị cho sức khỏe mình bỏ ra của cái tuổi xế chiều. Trong khi, ông quý tử về nhà nằm chềnh ềnh lên mạng, chát facebook, lướt web... đến bữa không có thức ăn thì mặt xị ra. Khó có thể diễn tả nổi cảnh tượng khi ấy. Ở nhà chơi chán, khi đi lại chìa tay xin 100 - 200 nghìn tiền đi xe. Thất vọng hết chỗ nói.

Có đợt đi làm xa về, đưa cho bố 5 triệu, để bố trả tiền lãi vay hàng tháng. Nghe tin ông quý tử về, dân đòi nợ lại đến. Chửi bới, dọa nạt. Giấy vay nợ con ký. Người bố lại phải trả 5 triệu tiền con đưa, trong khi vay nợ là 5,8 triệu. Thật buồn. Đi làm kiếm tiền, quản lý đội buộc sắt xây dựng, tháng làm đủ công và làm thêm thắt cũng được cả chục triệu. Chục triệu to lắm chứ, khi ở quê làm gì ra tiền. Bố tằn tiện ngày ngày, vất vả sớm hôm, có quả trứng gà dành dụm cho cháu, cho con. Ấy vậy mà con đâu có biết nghĩ cho bố mẹ, cho gia đình. Nhiều lần bố bảo dành dụm mua cho bố con bò để ngày ngày bố đi chăn, mỗi năm may mắn cũng có chục triệu (3 năm 2 lứa bê). Bố đỡ phải mò mẫm sớm hôm bắt con cua, con cá. Không phải đi làm thuê với đồng công bèo bọt. Tuổi bố ngoài 60, tóc đã bạc, sức khỏe yếu dần. Đó là những lời tâm sự rất thật khi tôi có đến chơi. Bác cũng dặn tôi, khi nào gặp hay nói chuyện, góp ý cho em nó bớt chơi, biết suy nghĩ cho bố, cho mẹ, cho gia đình. Thật buồn. Thương cho Bác.

Tôi cũng có chơi với cậu ấy, tuy không phải anh em ruột thịt, thân thiết. Nhiều lần cũng ngồi tâm sự thật lòng, nói nhiều, góp ý, phân tích cho em ấy hiểu. Nhưng cũng chỉ là gió thoảng qua tai mà thôi. Bởi những gì em ấy trải qua đâu còn ít, ra đường kiếm tiền cả chục năm rồi, cờ bạc, đỏ đen, cá độ, games... còn gì mà em ấy chưa trải nghiệm? Cái quan trọng chơi để biết, sau những lần trải nghiệm như vậy, em ấy rút ra được những gì?

  

Phần sau của câu chuyện, Thang Le sẽ gửi tới quý bạn đọc câu chuyện nhỏ với tựa đề: "Con giời". Trận trọng được giới thiệu.

Read More

Lão Hạc thế kỷ 21 - kỳ 1

K

hông biết nên bắt đầu câu chuyện từ đâu khi tôi về quê được nghe những câu chuyện tưởng chỉ có trong những trang sách, trang hồi ký của các nhà văn, nhà báo nổi tiếng viết về những nhân vật ít nhiều gắn với cuộc đời, công việc của các vị. Mấy ai để tâm bên lề những câu chuyện xung quanh hàng xóm láng giềng. Nơi cuộc sống, mà đâu đó vẫn còn mang đậm chất thôn quê. Nơi con người quanh năm bán mặt cho đất bán lưng cho trời. Tuy nhiên, cuộc sống nơi thôn quê ngày càng nhích dần lên theo mức phát triển chung của xã hội cả về nghĩa đen và nghĩa bóng.

Trường hợp tôi sắp kể ra đây và sẽ kể dài dài, chính là câu chuyện có thật mà tôi đau đáu bao lâu, muốn thêu dệt lại phần nào để có thể hiểu hơn về con người và cuộc sống thôn quê, nơi mà tôi sinh ra và lớn lên. Biết bao thăng trầm của cuộc sống và những đổi thay khi các xã ven TP Phủ Lý được sát nhập vào TP mang đúng nghĩa của nó. Câu chuyện mà có thể nói hoài nói mãi cũng chưa nói hết, hiểu hết được các góc cạnh của cuộc sống đời thường nơi đây. Thực ra, ở nơi đâu cũng có những câu chuyện riêng tạo nên cuộc sống đa dạng nhưng cũng lắm phức tạp, thị phi. Nơi, mà chúng ta hàng ngày đang phải lao động, sinh sống vì mục tiêu của mỗi gia đình, cũng như mục tiêu phát triển chung của xã hội. Bên cạnh đó, là tình làng nghĩa xóm. Nơi cuộc sống thôn quê mới lột tả hết được những góc cạnh của nó, mà hiếm có những cung bậc cuộc sống nơi phồn thị có được.

“... quê hương mỗi người chỉ một

Như là chỉ một mẹ thôi

Quê hương nếu ai không nhớ

Sẽ không lớn nổi thành người”.

Đó là 4 câu thơ cuối trong bài thơ “Quê hương là chùm khế ngọt”, lời thơ Đỗ Trung Quân. Đó cũng chính là lý do tại sao tôi lại có chút “cảm hứng” để tìm hiểu, tập viết về một cái gì đó nơi tôi sinh ra và lớn lên. Câu chuyện mà tôi muốn kể sau đây, là những đổi thay trong cuộc sống gia đình (phần nào thôi) bác Tươi. Người mà viết bài này có điều kiện về thời gian cũng như khả năng viết sẽ còn kể dài dài. Có những lúc, tôi từng trăn trở và nghĩ rằng, sẽ viết về câu chuyện nhà Bác, về những gì hiện hữu đang diễn ra với tựa đề câu chuyện “Lão Hạc thế kỷ 21”. Khi mà kinh tế gia đình gặp nhiều trắc trở, éo le. Cùng thời điểm kinh tế thị trường đi xuống. Thời điểm mà người con trai cả nhà Bác đi làm xây dựng, đứng nhận cai công trình. Điều mà nhiều người nơi thôn quê nghĩ không tưởng cho một con người, tuổi đời lẫn tuổi nghề còn quá ít (em tên T, sinh 1990). Trước đó, cũng đi làm theo các anh có bằng cấp, có tuổi đời, tuổi nghề không ít. Nhưng được cái nhanh trí, nên sau một thời gian đi theo, T đã nhảy ra ngoài, tự nhận cai (nhận qua cai to hơn). Có những lúc T đã quản lý, nuôi ăn và lo công việc cho gần trăm nhân công. Đủ biết T thế nào. Nhiều khi về quê, tôi còn nghe nói các anh bữa trước cho T đi theo muốn nói chuyện về việc T đang quản lý chính cho các anh mà nhảy ra ngoài làm ăn riêng. Nhưng tình làng nghĩa xóm đành thôi. Và cứ thế cuộc sống của T cũng thay đổi ít nhiều theo cơ chế thị trường bất động sản. Giai đoạn, có thể coi “thời hoàng kim” của thị trường bất động sản, cũng như thời hoàng kim về làm ăn, kiếm tiền của T.

Tuổi ít, tiền nhiều. Ăn chơi bừa phứa. Quản lý tiền không hiệu quả, kiếm được đến đâu chơi bời hết đến đó. Nướng vào đỏ đen. Và cuộc sống của gia đình từ đó cũng ảnh hưởng nhiều ít. Để hiểu rõ hơn về Lão Hạc thế kỷ 21, quý bạn đọc quan tâm cùng theo dõi qua các bài viết của Thang Le nhé. Tuy nhiên, bản thân không phải là văn nghệ sĩ gì, chuyên môn viết văn hay công việc liên quan đến viết văn cũng không phải. Có chăng chỉ là thích viết lách và đang trong quá trình tìm hiểu, tập tành viết thôi. Nên các bài viết ban đầu, quý bạn đọc sẽ không tìm thấy những ngôn từ hoa mĩ cũng như kém sự logic trong dẫn dắt câu chuyện qua các chủ đề. Tuy nhiên, bản thân sẽ cố gắng hết sức và sẽ cải thiện hơn qua các bài viết tiếp theo, đặc biệt giãi bày những cảm nhận về câu chuyện trong cuộc sống đa chiều bằng những câu từ “rất thật”, đôi khi có những câu từ hơi “thô”, cả chút “dí dỏm”. Vì vậy, rất mong quý bạn đọc sẽ đồng cảm với những ghi chép, cảm nhận của cá nhân qua các bài viết, không chỉ trong chuỗi câu chuyện của “lão hạc thế kỷ 21” mà còn ở các bài viết về các chủ đề khác. Một lần nữa rất mong nhận được từ quý bạn đọc 2 từ “thông cảm”. Trân trọng!

Read More

Muốn cho cây nói lên lời

 

S

au một thời gian uốn nắn, cắt tỉa tạo tán, thực sự chưa được như ý muốn, nhưng hôm nay thật bất ngờ là cây đã bói những quả nhỏ đầu tiên. Khoảng 5 cây “duối” cùng đợt, thì duy nhất có 1 cây ra quả, thật là vui và khó có thể diễn tả được cảm nhận của tôi lúc này.

Vừa ngắm nghía những quả nhỏ, chợt hỏi tại sao trong số 5 cây, chỉ duy nhất 1 cây bói quả. Nhận định ban đầu, hè năm trước nắng, nóng, trong khi cây trồng ở chậu nhỏ và đặt trên trần nhà. Không thường xuyên được chăm sóc, đặc biệt là tưới đủ nước, nên thường xuyên trong tình trạng khô, héo. Tưởng cây đã “chết”. Đất khô cong, lá khô héo, những cành, tán cũng đã chết khô, duy chỉ có thân còn hơi tươi. Đó là biểu hiện tình trạng của cây. Khi thấy cây như vậy, thực sự mình thấy “đau lắm”, bởi dành không ít thời gian để chăm, uốn tỉa, tạo tán, nuôi cây vào “thế” đâu phải đơn giản.

Dù còn chút hy vọng, tôi vẫn tìm cách để cứu cây và cây cũng không đành bỏ tôi mà đi. Giờ cây đã bói lứa quả đầu tiên. “Muốn cho cây nói lên lời/Thổi hồn vào cây cần người có tâm” là thế.

Nghĩ lại, hè năm trước cây bị “hạn” đến mức giữa sự sống và cái chết rất mong manh. Cây mất cân bằng nước để duy trì sự sống. Điều đó có thể gây ức chế sinh trưởng và thúc đẩy quá trình phân hóa mầm hoa. Minh chứng là cây đã bói quả. Các loại cây trồng việc ra hoa, kết quả là quá trình sinh trưởng phát triển bình thường, khi cây hội tụ đủ các yếu tố vật chất cần thiết. Tuy nhiên, trường hợp cây trồng trong chậu (bon sai), với những yêu cầu về dinh dưỡng, nước tưới, cắt tỉa tạo tán... không phải là chuyện đơn giản. Để cây ra hoa, kết quả nên chăng rất cần những đợt hạn (hạn đất) để thúc đẩy quá trình phân hóa mầm hoa. Tuy nhiên, thời gian và mức độ hạn như thế nào cho hợp lý để cây vẫn có thể sống và ra hoa, đậu quả là vấn đề đáng bàn và nghiên cứu.

Thiết nghĩ, mọi sinh vật, trong đó có cả con người, nhất thiết CẦN và ĐỦ những đợt “HẠN” cần thiết trong cuộc đời để sau mỗi lần đó, chúng ta có thể và sớm trưởng thành hơn.

Read More

Chuyện nhầm hi hữu

Mới nghe cứ như chuyện trong tiếu lâm, bởi sự nhầm hi hữu cười ra nước mắt (cả nghĩa đen, nghĩa bóng) đã xảy ra ở một vùng quê. Câu chuyện xảy ra (cuối năm 2015) khi con cháu sang cát cho ông V (viết tắt tên người đã mất), bốc nhầm mộ nhà ông Đ mà không hề hay biết. Các thủ tục, nghi lễ, giờ giấc, vị trí, hướng đặt, ... mọi thủ tục liên quan đã hoàn tất. Các con cháu, dâu, rể khóc cha, chú, bác, ông, ... mà chẳng hề hay biết đấy là cha, chú, ông NHÀ MÌNH. Mặc dù trước đó đã có người khuyên can rằng không phải mộ nhà ông V, nhưng con cháu không nghe nên mới xảy ra sự việc như vậy. Một tuần sau khi nhà ông V sang cát xong, con cháu nhà ông Đ mới phát hiện và nhờ chính quyền địa phương can thiệp, nên mọi chuyện được giải quyết êm, gọn mà không có những gì đáng tiếc xảy ra. Mấu chốt xảy ra ở chỗ, khi hạ huyệt xong hai bên gia đình có đánh dấu bằng cách viết tên người quá cố (viết tắt) lên trên viên gạch, giữa V và Đ. Sau mấy năm bùn, đất, mưa, gió, ... làm mờ ký hiệu trên. Khi gia đình nhà ông V sang cát cũng chưa cẩn thận mặc dù được người dân làm đồng qua đó nhắc.

Nhận thấy bên gia đình nhà ông V vẫn có những cái may: (i) mộ nhà ông Đ cũng được 4 năm nên thịt đã bị tiêu, hủy (cũng đến giờ sang cát); (ii) khi xây mô nhà ông V không xây giật cấp (nếu không phải đập bỏ để trả lại hài cốt cho nhà ông Đ vì địa điểm, vị trí và hướng xây mộ); (iii) tình làng nghĩa xóm là cái vốn quý cần được giữ gìn và phát huy, đặc biệt trong trường hợp này; (iv) chính quyền địa phương đứng giữa giải quyết hợp tình hợp lý (chẳng có lý gì mà bên gia đình nhà ông Đ yêu cầu khắc phục mà bên gia đình ông V đã sai hoàn toàn...); ... Chứ không thì khó biết chuyện gì sẽ xảy ra sau đó.

Chuyện người quá cố xin không dám được mạo phạm, nhưng qua câu chuyện cũng là bài học cho những gia đình khác tránh sự việc đáng tiếc như trên xảy ra.

Read More

Xuân này con không về

M

ỗi độ xuân về là dịp mà mọi người có thời gian nghỉ dài những ai đi làm ăn xa xứ dù tất bật bộn bề công việc đến đâu cũng dành thời gian về quê ăn tết (theo đúng nghĩa), thăm hỏi họ hàng, xóm làng nơi mình sinh ra, nơi quê cha đất tổ.

Tuy nhiên có những trường hợp người xa xứ không có điều kiện về quê ăn tết. Trong câu chuyện, xin được kể về trường hợp người con đi làm ăn xa xứ chưa kịp về quê ăn tết, nơi người thân, gia đình, đặc biệt mẹ già vẫn hằng mong con sớm chiều. Đâu hẳn mong con sớm chiều về biếu mẹ đồng quà, tấm bánh mà được nhìn thấy con về sum vầy bên gia đình, người thân, bên mâm cơm ấm cúng của gia đình những ngày cuối năm. Muốn nghe những gì mà con đi làm ăn xa bấy lâu. Người con đâu hiểu rằng mẹ chỉ thấy con khỏe mạnh làm ăn chân chính là mẹ mừng, mẹ vui.

Thật trớ trêu thay, xã hội có nhiều những cám dỗ mà con mẹ vẫn u mê theo những con số đỏ đen (lô đề), thâu đêm trong những canh bạc (xóc đĩa, ba cây, ...), tụ tập để thể hiện trước bạn bè, để giết thời gian vào những thú vui vô bổ của bản thân, sống một cuộc sống ảo trước những mặt trái của xã hội văn minh, phát triển.

Xin được trích 4 câu thơ cuối trong bài thơ: “Quê hương là chùm khế ngọt”, lời thơ của Đỗ Trung Quân “ ... quê hương mỗi người chỉ một/như là chỉ một mẹ thôi/quê hương nếu ai không nhớ/sẽ không lớn nổi thành người. ..” để nói lên nỗi lòng của chúng ta khi đi làm ăn xa. Phải nhớ về quê nhà, đặc biệt những ngày cuối năm, về sum vầy bên gia đình.

Đi trên đường nghe bài “ngày tết quê em” có đoạn “ ... mừng ngày tết trên khắp quê tôi/người ra Trung, ra Bắc, vô Nam/Dù đi đâu ai cũng nhớ/Về chung vui bên gia đình/, ...” mà rưng rưng nước mắt.

Trước khi khép lại câu chuyện, xin được mượn lời bài hát “Xuân này con không về” của bộ 3 Nhạc sĩ Trịnh Lâm Ngân, để nói lên nỗi lòng của những người xa xứ cũng như nỗi lòng người thân, gia đình đang chờ mong chúng ta sớm chiều.

Read More

Gà!

Gà. Đó là câu nói của người bạn, người em (tên L) dành cho tôi. Nghĩ đi nghĩ lại đúng mình “gà” thật, một con “gà” to hơn khi cậu ấy nói tôi đi “ra ngoài” như vậy mà dễ tin vào những chuyện mà hễ ai mới nghe qua cũng dễ nhận biết là bị “lừa gạt”. Chuyện là thế này, một hôm có cuộc điện thoại (số lạ) gọi đến, tôi bắt máy, đầu bên kia, chào anh Thắng (tôi), vâng. Tôi chưa kịp nói gì, em là Phúc, nhân viên của Cty Xổ số miền Bắc và muốn hợp tác làm ăn với anh. Không hiểu gì, tôi hỏi chắc anh nhầm số. Không, đầu dây bên kia nói. Anh Thắng có đánh “lô”, “đề” không. Tôi bảo có, trước kia em có tham gia chút cho vui thôi. Vâng, điều đó không quan trọng. Thế anh có biết những ai hay chơi lớn (đánh lớn) ở miền Bắc không. Tôi nói, em có hay tham gia và chơi lớn đâu nên không biết ai chơi lớn (chơi lớn theo anh đã đánh “lô” ít nhất 1.000 điểm). Trước đó anh có biết ai chơi từ vài trăm điểm trở lên không, tôi bảo em không chơi cách đây mấy năm rồi nên không biết giờ họ có chơi nữa không. Phúc nói tiếp, em đang tìm người làm ăn cùng. Chuyện là, Sếp em có thể mua được kết quả (biết được lô sẽ về con nào), cái quan trọng giờ là nhờ người ngoài đứng tên đánh và nhận thưởng (tiền vốn và tiền thưởng chuyển lại cho bên Phúc, sau khi đã trừ % cho người đứng tên). Phúc nói tiếp, nếu anh không tham gia chơi, anh có thể giới thiệu cho em những người mà anh biết, em sẽ chủ động liên hệ và bàn chuyện làm ăn, nếu người đó nhận lời tham gia và có kết quả, bên em sẽ cắt cho anh ít % gọi là cảm ơn anh. Để anh tin, mai anh gửi cho em số tài khoản, em gửi 500K gọi là cảm ơn anh đã giúp. Thực sự tôi cũng không tin lắm và không dám nhận lời cảm ơn đó.

Trước lời mời như vậy, tôi cũng nhận lời sẽ gửi số điện thoại của một người có tham gia chơi “lô” mà tôi biết. Sau khi liên lạc với người mà tôi cho số điện thoại, anh Phúc có gọi cho tôi nói là có liên hệ với a T (T là người mà tôi gửi số điện thoại cho Phúc). Anh T có nói là đang đi công tác trong Sài Gòn, khoảng 10 ngày nữa về sẽ liên lạc với anh sau. Phúc nói với tôi, anh Thắng có biết ai nữa không, gửi cho em xin số một vài người nữa. Tôi nói em không quen nhiều và cũng biết giờ họ có chơi nữa không. Sau đó Phúc nói ngày mai em sẽ xin sếp em một con (số lô sẽ về), anh Thắng tham gia chơi không, em gửi anh Thắng coi như có chút lộc nho nhỏ cảm ơn, anh Thắng chơi bao nhiều điểm, Phúc hỏi. Tôi bảo hiện giờ không tham gia chơi nữa, nên em không tham gia. Phúc nói tiếp, vấn đề này anh Thắng đêm nay cứ suy nghĩ và hai chúng tôi dừng cuộc nói chuyện tại đây. Lúc sau tôi có nhắn một tin nhắn cho Phúc, với nội dung “Em xin lỗi không tham gia được, anh tìm đối tác khác nhé”.

Sáng hôm sau khoảng 8h số điện thoại quen thuộc tối hôm qua gọi đến, tôi không nghe máy. Cuộc thứ hai gọi đến tôi cũng không nghe máy. Chiều đến khoảng 3h cũng số điện thoại trên gọi đến tôi cũng không nghe máy, khoảng 30p sau có một tin nhắn từ số điện thoại trên, với nội dung “96 lô mb”, tôi đoán là “96 lô miền Bắc”. Tôi không để tâm với tin nhắn và nội dung tin nhắn trên. Đến khoảng 5h, tôi cũng hơi tò mò với con số trên. Sau đó tôi gọi cho L như tôi có nhắc bên trên, tôi bảo có thích con “lô” không, tôi có một con. L hỏi con gì, có chắc không. Tôi nói “96” cũng không chắc lắm, có một người cho. Nếu có đánh, đánh vui thôi nhé. L bảo uh, tí nữa đánh 10 điểm (tức 230K, nếu được 800K). Tối đến tôi gọi điện hỏi, L bảo có về “hơi”, tức là không về (trượt). Thế là tôi kể câu chuyện trên, L bảo đúng là “gà”, thật buồn cười và đáng trách cho bản thân mình.

Mình đã không tin, không đánh mà lại còn gửi cho người khác. Giờ L mất toi 230K vì con số “96” mình cho. L không nói trách tôi, chỉ khuyên tôi thật lòng bỏ đi, không liên hệ với những người mời mọc như vậy nữa, rồi L dẫn chứng lý lẽ để nói tôi bị lừa và tôi nghe rất có lý, trong khi tôi không nghĩ được như vậy. L không trách gì trực tiếp mà trách tôi là “gà”, tôi nghĩ mình đúng vậy.

Qua câu chuyện trên, tôi không dám khuyên chi cả, mà chỉ tâm sự chút và coi như bài học cần trải nghiệm của bản thân. Xã hội bây giờ còn nhiều chiêu trò, nhiều thủ đoạn lừa đảo, lừa lọc tinh vi hơn gấp trăm ngàn lần mà chúng ta cần và luôn luôn đề cao cảnh giác. Nói đến trải nghiệm tôi có nhớ đến một câu tôi được đọc “Người sống nhiều nhất không phải người sống lâu năm nhất mà là người có nhiều trải  nghiệm phong phú nhất” (1). Nếu ai đó quan tâm có thể tìm hiểu và đọc (1) “không có trải nghiệm, tuổi trẻ không đáng một xu”, tôi nghĩ thực sự hữu ích cho tôi, cho bạn.

Read More

Mùa gặt 4

Mùa gặt 4

Quê tôi mùa gặt lúa vàng

Người người phơi phóng đường làng đông vui

Cảnh làng mộc mạc quê tui

Người dân chân chất tâm vui với đời

Quanh năm đồng áng chẳng rời

Tiền bạc túng thiếu gạo thời đủ no

Quanh làng nhiều đống rơm to

Nào để đun nấu khi cho trâu bò

Được mùa may mắn trời cho

Lúa, ngô, khoai, sắn đầy kho dân mừng

Mất mùa giáp hạt cầm chừng

Toan lo vụ mới khó dừng nghĩ suy

Người dân tình nghĩa ngàn vàng

Bên nhau giúp đỡ âm vang ngày mùa

Vẳng đâu một tiếng chuông chùa

Ngân vang báo hiệu vụ mùa bội thu 

Read More

Mùa gặt 3

Mùa gặt 3

Thôn quê mùa gặt người tất bật

Lúa, rơm ven đường xếp ngổn ngang

Lom khom người gặt lúa nặng trĩu

Lác đác máy tuốt phụt khói đen

Tháng năm nắng nóng người dân nghèo

Lúa vàng nặng trĩu nặng tình thân

Người dân vất vả lo cày cấy

Một nắng hai sương mong đủ no

Read More