Bòn nơi khố rách ...

M

ới 18 - 19 tháng chạp, tức 28 - 29/1/2016 không khí nhộn nhịp của xe cộ trên các tuyến đường, cung đường Hà Nội, đâu đâu cũng bắt gặp người mang quà biếu tết, nào là các đặc sản địa phương, đến hàng ngoại, rồi hoa cây cảnh (quất, đào, lan, ...), v.v... Theo đó, nhân viên văn phòng các Bộ ngành, Viện nghiên cứu, ngân hàng, ... cũng tất bật hơn hẳn mọi khi. Người thì chuyện thưởng tết ra sao? cao thấp so với đồng môn ở các cơ quan khác, rồi thì cao thấp so với năm trước; người thì chưa biết biếu sếp, rồi ngoại giao quà biếu như thế nào khi lương, thưởng tết chẳng là bao. Như tất cả, cũng phải suy đi tính lại để chắt bóp, bớt khoản này, xén khoản kia để có thể xã giao (đúng nghĩa hiện nay), mỗi người đều có mục đích riêng của bản thân, trong trường hợp này rất đúng cho câu “Bòn nơi khố rách, đãi nơi quần hồng”. Người bé biếu quà bé, người "nhớn" biếu quà lớn sao cho tương xứng với vị trí họ đang đứng, từ anh nhân viên mới ra trường, trưởng phó phòng của một đơn vị đến lãnh đạo các đơn vị, các Bộ ngành, ... người dưới biếu người trên, người cao biếu người cao hơn (người dưới, người cao là chỉ vị trí họ đang đứng), cứ như một mắt xích trong chuỗi thức ăn của quần xã sinh vật trong tự nhiên.

Ngẫm lại cũng thấy đúng, các loài trong tự nhiên (loài người là động vật tiến hóa cao nhất) thông qua chuỗi thức ăn, loài này dựa vào loài kia để sinh sống, phát triển sao cho cân bằng trong mỗi mắt xích. Con người thì dựa vào các mối quan hệ để phát triển, thế nên mới có câu “quan hệ, tiền tệ, hậu duệ, trí tuệ” (1), (2), vị trí đứng trước đứng sau nói lên tầm quan trọng trong xã hội hiện đại, văn minh mà cũng nhiều nhiêu khê này. Vì vậy trong mỗi chúng ta thiết nghĩ quan hệ, sống và làm việc sao khéo để dung hòa và cân bằng trong chuỗi thức ăn của loài người (chuỗi quan hệ). Xin được khép lại bằng câu ca dao:

          Cái cò mày mổ cái tôm,

          Cái tôm quặt lại, lại ôm cái cò.

          Cái cò, mày mổ cái trai,

          Cái trai quặp lại, lại nhai cái cò.

Read More

Tình người?

  

C

uộc sống đô thị phồn hoa không hiếm khi nhìn cảnh người lao động vì mưu sinh cuộc sống phải đi bới từng túi rác mà người ta bỏ đi xem có gì có thể nhặt nhạnh ở đó, từ chai nhựa, lon bia, vỏ sữa chua, hộp giấy, chai lọ… cái gì có thể nhặt được là nhặt (theo đúng nghĩa), với hi vọng càng nhiều càng tốt và sau mỗi ngày lao động mệt nhọc người lượm ve chai đến đổ cho các cơ sở thu gom “đồng nát”. Để có được từng “nghìn lẻ”, họ phải trải qua biết bao tủi nhục, cam chịu cho cái “phận” lượm ve chai bấy lâu nay khi người vứt rác thấy mình đang bới tìm trong thùng rác công cộng, không một chút mảy may người ta coi như không có sự tồn tại của mình hay mắt họ có vấn đề? phải chăng họ coi khinh người lượm ve chai mà lao thẳng túi rác vào thùng trước mặt người bới rác mà không hề mảy may cho sự vô tình của lòng người. Thật khó có thể hiểu được nhân cách con người khi sống giữa thủ đô phồn thị, được tiếp cận những văn minh hiện đại mà quên mất đi tình người.

 Xin mượn mấy cây trong bài hát “Để gió cuốn đi” của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn để nói lên suy nghĩ về sự vô tình, sống ảo tưởng của một bộ phận không nhỏ con người ngày nay trong xã hội văn minh nhưng cũng đầy thị phi, “cặn bã”, và ích kỷ.

          “Sống trong đời sống cần có một tấm lòng

          Để làm gì em biết không?

          Để gió cuốn đi, để gió cuốn đi ...”

Cá nhân người viết chưa làm được gì có ích cho xã hội, nhưng cũng mong rằng chúng ta, ai đó nếu “có một tấm lòng” hãy “để gió cuốn đi, để gió cuốn đi ...” hồn nhiên theo đúng nghĩa của nó, mà đừng mong nhận được gì, chẳng mong hiểu được gì để cuộc sống này dễ chịu và xã hội này tốt đẹp biết nhường nào, và hướng tới cái “chân - thiện - mỹ” của cuộc đời.

Read More

Xỏ nhầm giầy

H

ôm trước thực sự mình bất ngờ, cảm thấy “choáng” khi biết tập san KH&CN địa phương có đăng bài (1), với nội dung bài báo mà tôi gửi đăng trên tạp chí NN&PTNT. Sau 3 lần gửi 2 chuyên gia (PGS) góp ý, chỉnh sửa; 2 lần bình duyệt bài báo và 1 lần tổng biên tập tạp chí góp ý (thời gian khoảng 4 tháng), nay bài báo đã được đăng trên Tạp chí NN&PTNT (2), hoặc bản scan đăng trên Web của Viện (3).

Quay lại câu chuyện, thực sự tôi không muốn nhắc đến chuyện “xỏ nhầm giầy” mà bài ĐẠO VĂN tôi có nêu (4). Tuy nhiên, như một lời khẳng định về tác giả chính và nhóm thực hiện bài báo (2) với bài báo đăng trên đặc san KH&CN địa phương (1) là có hay không tình huống “xỏ nhầm giầy”? Xin được không nói thêm gì nữa, coi đây là một trải nghiệm nho nhỏ và hiểu thêm về thực trạng “đạo văn” mà giới nghiên cứu, cộng đồng đã bàn tới trong thời gian qua (5).

Qua đây, bản thân cũng nhận thấy rằng, làm việc gì cũng cần “trung thực và liêm chính”, đặc biệt trong môi trường nghiên cứu khoa học. Tuy rằng, bản thân chưa làm được gì nhưng cũng từng nghĩ, luôn luôn suy nghĩ và cố gắng hành động đúng chừng mực nhất có thể, bởi vì cuộc sống, công việc và sự nghiệp còn bị chi phối bởi nhiều yếu tố tổng hòa xã hội, mà cá nhân đang sống trong môi trường đó nếu không theo cái guồng máy đó thì sẽ bị bật ra bất cứ khi nào. Từ góc độ của mỗi cá nhân, hiểu được, nhận thức được tính “trung thực và liêm chính” đến đâu và áp dụng trong từng vấn đề, môi trường làm việc, cuộc sống và sự nghiệp như thế nào khó có thể định lượng được. Tôi nghĩ rằng, cá nhân mỗi người hãy “trung thực và liêm chính” với chính bản thân mình trước, làm việc gì không cảm thấy hổ thẹn với “lương tâm”.

Xin được trích lại câu nói nổi tiếng của Al Gore (5) “Nền tảng của nghiên cứu khoa học dựa vào tín nhiệm của quần chúng và liêm chính trong hoạt động khoa học”. Hy vọng vào một bộ phận không nhỏ trong cộng đồng nghiên cứu khoa học nói chung cần “trung thực và liêm chính”, đặc biệt những ai đang chập chững bước vào con đường nghiên cứu khoa học. Đừng để một chút “hư danh hão huyền” mà sau này áy náy, hổ thẹn với lương tâm; để lại những “ô danh” cho thiên thu vạn đại cười chê.

Người viết tin bài không có ý gì và cũng chưa nghĩ được huống chi là làm được gì. Khi đọc cuốn sách: Thép đã tôi thế đấy! (6) có đoạn trích rất hay, muốn trích lại “cái quý nhất của con người ta là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình, để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người ...”

Read More

Lương y ở đâu – Kỳ 1

N

hững ai có dịp vào bệnh viện (trong câu chuyện là một bệnh viện đa khoa tỉnh) đi thăm bệnh nhân hay là người nhà bệnh nhân hoặc là bệnh nhân phải vào bệnh viện với một lý do gì. Chúng ta để ý một chút có thể thấy một điều hiện hữu, đặc biệt ở lớp trẻ - những Bác sĩ tương lai, dường như cái tố chất “cần và có” của một Bác sĩ còn “yếu và thiếu” trong một bộ phận sinh viên thực tập, bác sĩ mới ra trường hiện nay.

Câu chuyện là vậy, khi vào khoa nhi ngay phòng “Đơn nguyên” tức là phòng khám và làm thủ tục sau khi đã trải qua một vài phòng ban, thủ tục để vào được khoa nhi. Nào trẻ bị sốt, tiêu chảy, viêm phổi, viêm phế quản, v.v... sau khi sơ khám ban đầu, bác sĩ cho thuốc hạ sốt nếu bị sốt, ... rồi mặc cho các cháu và người nhà chờ, đợi. Trong khi hết cháu này, đến cháu kia khóc thét do bị nhức đầu, sổ mũi, tiêu chảy, viêm phế quản, v.v... các bác sĩ chẳng hề mảy may hỏi xem tình hình các cháu như thế nào, có những biểu hiện gì để có hướng giải quyết. Trừ khi được người nhà các cháu đề cập nhờ bác sĩ, trong khi một số bác sĩ làm hồ sơ, sổ sách thì một số ngồi chăm chú bên những “dế yêu”, người lướt web, chát face, v.v... chẳng ai đoái hoài, để tâm đến những gì diễn ra xung quanh.

Chuyện đáng buồn hơn, các bạn sinh viên thực tập, bác sĩ trẻ mới ra trường hầu như chẳng hề quan tâm đến những gì học được qua các trải nghiệm thực tế để tích lũy dần làm hành trang sau này. Cũng chẳng thấy ai tìm hiểu, học hỏi kiến thức chuyên môn qua những người đi trước, qua quan sát những biểu hiện, dấu hiệu thực tế của người bệnh trong từng trường hợp rồi ghi chép những triệu chứng để tích lũy kinh nghiệm chuyên sâu, phải chăng các bạn biết 3T “TẤT TẦN TẬT” rồi? Thay vào đó, người lướt web, chát face, v.v... có thể nói rằng để “giết” thời gian vào những việc “vô bổ”. Xin được dùng từ “vô bổ” vì trong giờ làm việc, không dành thời gian cho công việc chuyên môn, chẳng quan tâm đến bệnh nhân, chẳng có tính cầu thị trong công việc, cuộc sống, v.v... thì tạm gọi là “vô bổ”. Vô bổ vì sử dụng thời gian chưa hợp lý, không hiệu quả cho những việc chẳng đem lại lợi ích chung thay vì lợi ích cá nhân (thỏa những thú tiêu khiển của cá nhân). Một ai đó khi chưa xác định được “mục tiêu” trong bất kỳ công việc, ngành nghề gì thì khó mà có thể giành tâm huyết, đam mê để theo đuổi, cống hiến và thành công theo đúng nghĩa của nó.

Năm 1955 Chủ tịch Hồ Chí Minh có nói “Lương y phải như từ mẫu”, Bác dùng chữ “phải” để nhấn mạnh rằng, một người thầy thuốc (Lương y) đồng thời phải là một người mẹ hiền (1). Ngày nay, các bạn sinh viên thực tập, bác sĩ trẻ mới ra trường còn “yếu và thiếu” về cái tố chất “cần và có” của một bác sĩ tương lai theo đúng nghĩa. “Lương y” ở đâu và tìm đâu? là câu hỏi dành cho một bộ phận không nhỏ các bạn sinh viên thực tập ngành y, bác sĩ mới ra trường cùng suy nghĩ.

Read More

Cây xanh đô thị - Kỳ 1

Thế cây là thế người

Muốn cho cây nói lên lời

Thổi hồn vào cây cần người có tâm

Ngày 4 - 5/1/2016 trên cung đường Trần Hưng Đạo - Hoàn Kiếm (đoạn đầu ga Hà Nội), người đi đường để ý thấy nhân viên cây xanh đô thị dọn vệ sinh cây xanh đường phố, đây là công việc thường niên. Câu chuyện chẳng có gì đáng bàn và chẳng ai rỗi hơi mà để ý những chuyện không đâu. Tuy nhiên, nếu ai đó để ý một chút thì cũng có suy nghĩ và thắc mắc, cá nhân có đôi điều chia sẻ.

Thứ nhất, về đối tượng cắt tỉa theo TT 20/2005/TT-BXD (1) quy định rất rõ từng đối tượng cụ thể được cắt tỉa. Trường hợp đối với những cây nguy hiểm có thể được cắt tỉa vào bất cứ thời gian nào trong năm. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp cây bị chết do bất kỳ nguyên nhân nào (cả do nhân tác) không được xử lý kịp thời, trừ khi cành cây đã đổ ngã ảnh hưởng tới người tham gia giao thông. Đơn cử, trên cùng tuyến phố nhiều cây bị chết hoặc những cây bị chết một phần nhưng không được xử lý (ví dụ cây Sưa đỏ đã chết, được đánh số 297, trước số 79 - Trần Hưng Đạo... không được xử lý, trong khi các cây khác được cắt tỉa). Phải chăng, chuyện cắt tỉa đã theo kế hoạch còn chuyện “đốn”, “hạ” những cây chết phải xin ý kiến các ban ngành trước khi xử lý, mà chẳng quan tâm đến nỗi âu lo của những người tham gia giao thông hàng ngày.

Hình 1. Cây Sưa đỏ số 297- Trần Hưng Đạo đã chết khô từ bao giờ Nguồn: Tiểu sa Thứ hai, về thời điểm cắt tỉa (những cành sâu, mục, những cành ảnh hưởng đến mỹ quan đô thị, v.v...) Thông thường hàng năm, trước mùa mưa bão những đợt cắt tỉa như vậy là rất cần thiết, ngoài đảm bảo mỹ quan đô thị thì vấn đề an toàn cho các phương tiện tham gia giao thông càng quan trọng. Nếu theo TT 20/2005/TT-BXD (1) thời điểm cắt tỉa từ tháng 10 đến tháng 1 năm sau trong trường hợp những cây rụng lá vào thời kỳ nhất định (cây không có lá vào mùa đông). Nhưng trên các tuyến phố có nhiều thành phần loài cây và cây nào cũng áp dụng kỹ thuật, cường độ cắt tỉa như nhau. Điều đáng nói là “ thời điểm” cắt tỉa không phải trước mùa mưa bão và cũng không áp dụng đối với những đối tượng cây đặc thù (cây không thường xanh). Vấn đề ở đây là gì? Phải chăng đơn vị quản lý cây xanh đô thị cũng phải “giải ngân”, “chạy” kế hoạch? Phải chăng tạo mỹ quan để chuẩn bị Đại hội Đảng? Hay phải chăng do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu toàn cầu nên diễn biến thời tiết bất thường, hiện tượng mưa giông có thể xảy ra bất cứ thời điểm nào trong năm?  Thứ ba, về kỹ thuật cắt tỉa cũng như con mắt thẩm mỹ của đơn vị quản lý cây xanh đô thị phải chăng có vấn đề? Nhờ có máy móc hiện đại, xe cẩu giúp nhân viên có thể cắt, tỉa cành ở nhiều góc cạnh, cao độ khác nhau; nhờ bộ đàm người bên dưới quan sát chỉ đạo cắt cành nào, cường độ cắt tỉa đến đâu một cách thuận lợi. Tuy nhiên, nếu chúng ta để ý một chút thì kỹ thuật cắt tỉa còn nhiều vấn đề (người viết bài này không có chuyên môn cây xanh đô thị, nhưng để ý quan sát cảm thấy có vấn đề?) Trong phạm vi bài viết, chỉ đề cập đến kỹ thuật và cường độ cắt tỉa: Như đã nói, công việc cắt tỉa, tạo tán cây xanh đô thị là rất cần thiết, nhưng việc xác định cành nào cắt, cắt đến đâu, cành nào chừa lại, để lại đến đâu mới là vấn đề cần bàn. Nếu ai đó từng quan sát, để ý có thể nhận thấy, về tổng thể mỹ quan chung của cả cung đường gọn gàng, đẹp hơn nhiều so với trước khi cắt. Khi nhìn nhận từng cây đơn lẻ, có cành cắt chừa lại phần gốc cành quá dài, để trơ ra như vậy rất thiếu mỹ quan (ví dụ cây Nhội số 315, trước Trụ sở Công an TP Hà Nội...). Hơn nữa, để chừa lại như vậy từ đầu cành bật nhiều mầm mới, mọc thành nhiều cành nhỏ. Đứng về yếu tố sinh trưởng không tốt cho cây, do cây phải cung cấp dinh dưỡng nuôi những cành thừa này. Đứng về yếu tố mỹ quan rất thiếu thẩm mỹ và đơn vị quản lý cây xanh lại phải phân bổ nhân lực, vật lực vệ sinh những cành thừa này hàng năm (sử dụng nhân lực, vật lực chưa hiệu quả).

Hình 2. Xe cẩu giúp nhân viên thuận lợi trong quá trình cắt, tỉa Nguồn: Tiểu sa Đứng trên góc độ những người chơi cây cảnh nghệ thuật (bon sai) thì “thế cây” là “thế người” (cá nhân mới bước đầu tìm hiểu và tập chơi). Cây thế cổ truyền Việt Nam ẩn chứa những chuẩn mực đạo đức “làm người” mà cha ông ta đã giữ gìn và vun đắp qua mấy ngàn năm lịch sử (2). Hi vọng trong lĩnh vực quản lý cây xanh đô thị cũng cần được nhìn nhận theo đúng nghĩa của nó và muốn tạo nên mỹ quan cho thủ đô, đặc biệt trong kỳ Đại hội 12 tới thì cần những người có “tâm”, và “đủ tầm” trong bất cứ ngành nghề, lĩnh vực và vị trí nào. Muốn cho cây nói lên lời Thổi hồn vào cây cần người có tâm             Xin có đôi lời nhàm bàn, mong được lượng thứ.

Read More

Thăng trầm!

Trời đông rủ tán mạn thành

Nét tay bông tán song hành bên thân

Vặn mình buông xuống ân cần

Xòe tay dang rộng bao lần xốn xang

Tỏa bông uyển chuyển dọc ngang

Bao nhiêu cung bậc y chang cuộc đời

Thăng trầm lẽ ở đất trời

Định mệnh trời sắp mấy đời đổi thay?

Read More

Che chở

Che chở

Thân ai sương gió trời đông

Làm ô che chở mênh mông sớm chiều

Giữ cho hơi ấm tình yêu

Ươm mầm xanh tốt chẳng xiêu tấm lòng

Read More

Giáng sinh an lành 2!

Giáng sinh an lành 2

Giáng sinh cầu chúc an lành

Người người hạnh phúc song hành năm châu

Môi sinh bền vững dài lâu

Muôn nơi phát triển rộng sâu muôn mầu.

Read More

Ai sẽ giữ trọng trách?

B

ài viết dưới đây (1) đề cập đến sự quan tâm chính đáng của người dân về nhân sự Trung ương khóa XI – những người xứng đáng vào những vị trí quan trọng. Hay bài viết (2) có nêu “chọn lãnh đạo là phải được người “sạch”, giỏi và mạnh dạn trong “phất cờ” đổi mới ...”. Sự quan tâm rất chính đáng và những lời nói rất đúng. Điều quan trọng là “ai” có đủ “cái tâm, cái tầm và cái tài” xứng đáng vào những vị trí quan trọng đó? Nói về cái “tâm”, cái “tài” người viết không dám và không đủ khả năng để nói mà xin trích lại những câu nói và bình luận về cái “tâm, tài” của các bậc tiền nhân. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nói và bình nhiều về “đức” và “tài”, về “hồng” và “chuyên”; hay đại thi hào Nguyễn Du cũng đã viết “Chữ tâm kia mới bằng ba chữ tài”, trong Kinh phật cũng có câu “Tâm có sáng thì Trí mới minh”, v.v...

Như chúng ta đã biết, để tạo nên một món ăn ngon, hấp dẫn thì nguyên liệu tươi ngon rất quan trọng và người đầu bếp biết cách chế biến, nấu nướng cũng không kém phần quan trọng. Trong đĩa rau xào, nguyên liệu chính là rau nhưng gia vị đi kèm (phụ) góp phần quan trọng tạo nên món ăn ngon, hấp dẫn và lạ miệng hay không? Có câu “đậu phụ là chính mà mì chính là phụ” phần nào đúng trong trường hợp này. Biết rằng, khẩu vị (quan điểm, nhìn nhận) của mỗi người về một món ăn ngon là không giống nhau. Người đầu bếp giỏi là người biết lựa chọn nguyên liệu tươi ngon, biết chế biến, nấu nướng và phối trộn đúng cách, đúng thời điểm, v.v ... để tạo nên một món ăn ngon, hấp dẫn theo đúng nghĩa của nó. Cũng như người nhạc trưởng biết và giỏi điều khiển các nhạc công để tạo nên một bản nhạc hay và người nghe biết cảm nhận sẽ tạo nên sự thành công của buổi hòa nhạc. Người thủ lĩnh rất cần các tố chất “cần”, “thực có” như vậy theo đúng nghĩa.

 Trong mỗi chúng ta, “ai” đã từng nhận thấy đủ năng lực đứng vào vị trí xứng đáng? Khổng tử từng nói “đừng lo mình không có chức vị, chỉ lo mình không đủ tài để nhận lấy chức vị” hay Albert Einstein nói “quyền lực luôn luôn thu hút những kẻ không có đạo đức” và đã có “ai” khi đứng vào vị trí quan trọng mà nhận thấy mình chưa đủ năng lực để đảm nhiệm nên xin rút? “Nếu chúng ta có 20 hộp sơn, chúng ta không tự nhiên trở thành họa sĩ” (3). Hy vọng nhân sự Trung ương khóa tới chọn được những người xứng đáng nhất, có đủ thực “tâm”, thực “tầm” và thực “tài” vào những vị trí chủ chốt của đất nước, “... chọn đúng cán bộ thực sự là con chim đầu đàn đưa đàn chim lạc bay cao bay xa, đó mới là chọn mặt gửi vàng” (4). Xin có đôi lời nhàm viết.

========================================================================

(1) http://vietnamnet.vn/vn/chinh-tri/278947/ai-se-giu-trong-trach.html

(2) http://nguyentandung.org/nguoi-lanh-dao-phai-biet-phat-co-doi-moi.html

(3) http://tuanvannguyen.blogspot.com.au/2014/11/ki-nang-trinh-bay-cach-soan-powerpoint.html

(4) http://nguyentandung.org/nhan-su-dai-hoi-12-va-long-dan.html

Read More

179 giáo sư ra tòa vì đạo văn!

B

ài viết dưới đây (1) cho biết, 179 giáo sư thuộc 110 trường Đại học của Hàn Quốc vừa bị khởi tố về tội đạo văn. Đây có thể coi là một xì căng đan lớn trong cộng đồng nghiên cứu khoa học. Với chiêu thức “thay bìa in sách”, tức lấy cắp trắng trợn hoặc sửa chữa công trình của người khác làm của mình rồi xuất bản thành sách, lấy đó làm “thành tựu” để tạo cơ sở cho việc tiếp tục thăng tiến (1).

Có thể nói tính “liêm chính” của một bộ phận không nhỏ những người đang làm trong lĩnh vực nghiên cứu khoa học, đặc biệt tham gia công tác giảng dậy luôn đi ngược (tỷ lệ nghịch) với những danh xưng phù phiếm. Tính “trung thực và liêm chính” không tương xứng với các học vị, học hàm của các vị đang có. Sự “háo danh” muốn thăng tiến nhanh mà không hề muốn trải qua những gian truân, đôi khi biết nhưng muốn thành danh sớm mà làm khác đi những luân thường đạo lý vốn có nên những dây thần kinh “xấu hổ” cho những ô danh của các vị bị “mất”, “đứt” đi từ bao giờ. “Các vị hãy nhớ rằng trước khi dám bắt tay vào đào tạo một con người, bản thân mình phải tự làm người đã, phải tìm thấy ở mình tấm gương cần đề xuất”, “Con người chỉ có thể trở thành người là nhờ giáo dục” (2) ấy vậy mà các vị hàng ngày đứng gia giảng kiến thức, truyền đạt đạo lý làm người cho bao thế hệ mà không hề mảy may hổ thẹn với lương tri?

Mới đây (3) một vị giáo sư gây rối trên chuyến bay Thượng Hải – New York cho thấy, những ứng xử, cái tầm “lùn” không xứng với học vị, học hàm của vị này.  Phải chăng đây là mẫu “nhân cách” bấy lâu nay mà vị này gây dựng? Biết rằng các yếu tố môi trường sống xung quanh có ảnh hưởng không nhỏ tới sự hình thành và phát triển của nhân cách mỗi cá nhân. Thiết nghĩ, những ứng xử của vị này đi ngược với “nhân cách” tương xứng với học hàm, học vị theo đúng nghĩa của nó. Câu nói của Karl Marx “bản thân nhà giáo dục cũng cần phải được giáo dục” rất đúng và phù hợp trong trường hợp này. Đừng vì một chút “hư danh phù phiếm” mà sau này áy náy, hổ thẹn với lương tâm; để lại những “ô danh” cho thiên thu vạn đại chê cười.

Khi đọc cuốn sách “Thép đã tôi thế đấy” (4) có đoạn trích hay và có ý nghĩa, thấy phù hợp với ý câu chuyện muốn đề cập, xin được trích lại “cái quý nhất của con người ta là sự sống. Đời người chỉ sống có một lần. Phải sống sao cho khỏi xót xa, ân hận vì những năm tháng đã sống hoài, sống phí, cho khỏi hổ thẹn vì dĩ vãng ti tiện và hèn đớn của mình, để khi nhắm mắt xuôi tay có thể nói rằng: tất cả đời ta, tất cả sức ta, ta đã hiến dâng cho sự nghiệp cao đẹp nhất trên đời, sự nghiệp đấu tranh giải phóng loài người ...”   

====================================================================

(1) http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/279109/179-giao-su-ra-toa-vi-dao-van.html

(2) Lê Hồng Sâm, Trần Quốc Dương (bản dịch), E’mile hay là về giáo dục, Nxb Tri thức, 2010.

(3) http://vietnamnet.vn/vn/giao-duc/277907/giao-su-doi-ngoi-ghe-hang-nhat-tren-may-bay-bi-sa-thai.html

(4) Nicolai Ostrovski (bản dịch ), Thép đã tôi thế đấy, (quyển 1), Nxb Trẻ.

Read More

Sinh nhật bạn

Sinh nhật bạn

Đâu còn ngày ấy bên nhau

Cụng nhau ly rượu cọng rau cơm cà

Sinh nhật bạn chẳng nhớ ra

Nằm không ngẫm lại lòng ta rối bời

Giờ đây mỗi người mỗi nơi

Cơm áo gạo tiền chẳng vơi nỗi lòng

Thôi thì chẳng ước chẳng mong

Chúc bạn hạnh phúc răng long bạc đầu

(ghi chú: sinh nhật bạn Ngô Đức Giáp 6/12/2015)

Read More

Gà!

Gà. Đó là câu nói của người bạn, người em (tên L) dành cho tôi. Nghĩ đi nghĩ lại đúng mình “gà” thật, một con “gà” to hơn khi cậu ấy nói tôi đi “ra ngoài” như vậy mà dễ tin vào những chuyện mà hễ ai mới nghe qua cũng dễ nhận biết là bị “lừa gạt”. Chuyện là thế này, một hôm có cuộc điện thoại (số lạ) gọi đến, tôi bắt máy, đầu bên kia, chào anh Thắng (tôi), vâng. Tôi chưa kịp nói gì, em là Phúc, nhân viên của Cty Xổ số miền Bắc và muốn hợp tác làm ăn với anh. Không hiểu gì, tôi hỏi chắc anh nhầm số. Không, đầu dây bên kia nói. Anh Thắng có đánh “lô”, “đề” không. Tôi bảo có, trước kia em có tham gia chút cho vui thôi. Vâng, điều đó không quan trọng. Thế anh có biết những ai hay chơi lớn (đánh lớn) ở miền Bắc không. Tôi nói, em có hay tham gia và chơi lớn đâu nên không biết ai chơi lớn (chơi lớn theo anh đã đánh “lô” ít nhất 1.000 điểm). Trước đó anh có biết ai chơi từ vài trăm điểm trở lên không, tôi bảo em không chơi cách đây mấy năm rồi nên không biết giờ họ có chơi nữa không. Phúc nói tiếp, em đang tìm người làm ăn cùng. Chuyện là, Sếp em có thể mua được kết quả (biết được lô sẽ về con nào), cái quan trọng giờ là nhờ người ngoài đứng tên đánh và nhận thưởng (tiền vốn và tiền thưởng chuyển lại cho bên Phúc, sau khi đã trừ % cho người đứng tên). Phúc nói tiếp, nếu anh không tham gia chơi, anh có thể giới thiệu cho em những người mà anh biết, em sẽ chủ động liên hệ và bàn chuyện làm ăn, nếu người đó nhận lời tham gia và có kết quả, bên em sẽ cắt cho anh ít % gọi là cảm ơn anh. Để anh tin, mai anh gửi cho em số tài khoản, em gửi 500K gọi là cảm ơn anh đã giúp. Thực sự tôi cũng không tin lắm và không dám nhận lời cảm ơn đó.

Trước lời mời như vậy, tôi cũng nhận lời sẽ gửi số điện thoại của một người có tham gia chơi “lô” mà tôi biết. Sau khi liên lạc với người mà tôi cho số điện thoại, anh Phúc có gọi cho tôi nói là có liên hệ với a T (T là người mà tôi gửi số điện thoại cho Phúc). Anh T có nói là đang đi công tác trong Sài Gòn, khoảng 10 ngày nữa về sẽ liên lạc với anh sau. Phúc nói với tôi, anh Thắng có biết ai nữa không, gửi cho em xin số một vài người nữa. Tôi nói em không quen nhiều và cũng biết giờ họ có chơi nữa không. Sau đó Phúc nói ngày mai em sẽ xin sếp em một con (số lô sẽ về), anh Thắng tham gia chơi không, em gửi anh Thắng coi như có chút lộc nho nhỏ cảm ơn, anh Thắng chơi bao nhiều điểm, Phúc hỏi. Tôi bảo hiện giờ không tham gia chơi nữa, nên em không tham gia. Phúc nói tiếp, vấn đề này anh Thắng đêm nay cứ suy nghĩ và hai chúng tôi dừng cuộc nói chuyện tại đây. Lúc sau tôi có nhắn một tin nhắn cho Phúc, với nội dung “Em xin lỗi không tham gia được, anh tìm đối tác khác nhé”.

Sáng hôm sau khoảng 8h số điện thoại quen thuộc tối hôm qua gọi đến, tôi không nghe máy. Cuộc thứ hai gọi đến tôi cũng không nghe máy. Chiều đến khoảng 3h cũng số điện thoại trên gọi đến tôi cũng không nghe máy, khoảng 30p sau có một tin nhắn từ số điện thoại trên, với nội dung “96 lô mb”, tôi đoán là “96 lô miền Bắc”. Tôi không để tâm với tin nhắn và nội dung tin nhắn trên. Đến khoảng 5h, tôi cũng hơi tò mò với con số trên. Sau đó tôi gọi cho L như tôi có nhắc bên trên, tôi bảo có thích con “lô” không, tôi có một con. L hỏi con gì, có chắc không. Tôi nói “96” cũng không chắc lắm, có một người cho. Nếu có đánh, đánh vui thôi nhé. L bảo uh, tí nữa đánh 10 điểm (tức 230K, nếu được 800K). Tối đến tôi gọi điện hỏi, L bảo có về “hơi”, tức là không về (trượt). Thế là tôi kể câu chuyện trên, L bảo đúng là “gà”, thật buồn cười và đáng trách cho bản thân mình.

Mình đã không tin, không đánh mà lại còn gửi cho người khác. Giờ L mất toi 230K vì con số “96” mình cho. L không nói trách tôi, chỉ khuyên tôi thật lòng bỏ đi, không liên hệ với những người mời mọc như vậy nữa, rồi L dẫn chứng lý lẽ để nói tôi bị lừa và tôi nghe rất có lý, trong khi tôi không nghĩ được như vậy. L không trách gì trực tiếp mà trách tôi là “gà”, tôi nghĩ mình đúng vậy.

Qua câu chuyện trên, tôi không dám khuyên chi cả, mà chỉ tâm sự chút và coi như bài học cần trải nghiệm của bản thân. Xã hội bây giờ còn nhiều chiêu trò, nhiều thủ đoạn lừa đảo, lừa lọc tinh vi hơn gấp trăm ngàn lần mà chúng ta cần và luôn luôn đề cao cảnh giác. Nói đến trải nghiệm tôi có nhớ đến một câu tôi được đọc “Người sống nhiều nhất không phải người sống lâu năm nhất mà là người có nhiều trải  nghiệm phong phú nhất” (1). Nếu ai đó quan tâm có thể tìm hiểu và đọc (1) “không có trải nghiệm, tuổi trẻ không đáng một xu”, tôi nghĩ thực sự hữu ích cho tôi, cho bạn.

Read More

Nói theo: Một cách nhìn khác

Đ

ứa trẻ khi sinh ra chưa biết nói, chúng phải nghe đi nghe lại nhiều lần, từ ngày này qua ngày khác, dần dần chúng “sẽ bắt đầu bằng cách sử dụng môi, lưỡi, chuyển động của vòm miệng và răng để tạo nên âm thanh “o, o”, “a, a”, rồi những âm  thanh “baba”, “mama”, v.v...” (1). “Trẻ em nghe người ta nói từ lúc mới sinh ra; người ta nói với chúng, chẳng những trước khi chúng hiểu được điều người ta nói, mà trước khi chúng có thể lặp lại những tiếng chúng nghe” (2). Ông cha ta thường nói “học ăn học nói học gói học mở” nên việc chưa biết nói cần phải học, trước tiên là nghe rồi nói theo, tiếp đến nhận thức dần dần; thấu hiểu những gì mình nói và nói được, phù hợp trong từng hoàn cảnh mới là biết nói, chứ chưa dám nhận là “nói hay, nói giỏi”. “Chúng ta sinh ra yếu đuối, chúng ta cần sức mạnh; chúng ta sinh ra chẳng có gì, chúng ta cần sự giúp đỡ; chúng ta sinh ra ngu ngốc, chúng ta cần sự phán đoán” (2); chúng ta sinh ra chưa biết gì, chúng ta phải học và trải nghiệm ngay cả trong lời ăn tiếng nói.

 Nếu dùng từ nói theo, cá nhận tôi tạm phân thành 2 loại là: (i) Nói theo vô thức; và (ii) Nói theo ý thức. Thứ nhất, nói theo vô thức - tức là nói theo một cách tự động, không biết những gì mình nói, trường hợp này đúng khi đứa trẻ mới sinh ra đang trong giai đoạn tập nói, nói theo từng âm tiết, từng từ một. Cũng đúng khi ai đó nói theo người khác một cách thụ động, không biết mình nói gì. Nếu là văn viết mà không trích dẫn gọi là “đạo văn”. Hay trường hợp “Tổng Thống Robert Mugabe xứ Zimbabwe, ông là vị nguyên thủ quốc gia duy nhất đọc lại cả một bài diễn văn mình đã đọc ba tuần trước đó, mà chính ông không biết” (3) ông không biết mình nhầm, bởi vì ông đâu có nhận thức được những gì mình đang đọc do thư ký soạn sẵn. Thứ hai, nói theo ý thức – tức là nói theo một cách chủ động, mình nhận thức được những gì mình nói. Trong cuộc đời mỗi người, chúng ta phải học mọi thứ qua nhiều nguồn thông tin khác nhau, nhận thức được những gì mình học và đặc biệt là học qua trải nghiệm, có trải nghiệm chúng ta mới đúc kết được những kinh nghiệm quý giá cho riêng mình.

Nói theo có gì xấu khi ta chưa biết nói, nói chưa hay, chưa giỏi ta phải học nói theo người khác. Những người nói tiếng Anh không phải là người bản xứ (tức không dùng tiếng Anh như tiếng mẹ đẻ) để học tiếng Anh là phải học nói, học phát âm và học nói đi nói lại, nói rõ được từ tiếng Anh giống như người bản xứ (nói người khác nghe và hiểu được những gì mình nói) (4). Khi mới học tiếng Anh (không phải người bản xứ) nói riêng, học nói theo (theo nghĩa bóng) nói chung cũng giống như khi “đứa trẻ muốn nói ắt chỉ nghe những từ ngữ mà nó có thể nghe được; chỉ nói những từ ngữ mà nó có thể phát âm được” (2). Kinh nghiệm viết bài báo khoa học, theo GS Ngô Bảo Châu “cần chọn 2 – 3 bài báo chuẩn để chép tay lại, từ đó hiểu phong cách trình bày bài báo” (5). Đó là học viết theo khi mình chưa biết.

“Kiệt tác của một nền giáo dục tốt là tạo nên một con người có lý trí” (2), “Một con người bị phó mặc cho bản thân giữa những người khác ngay từ khi ra đời, sẽ là kẻ bị biến dạng nhiều nhất” (2). Việc học nói theo là rất cần thiết và đúng trong mọi trường hợp. Ngoại trừ những người không dám tự khẳng định là chính mình.

Read More

Tính trung thực trong nghiên cứu khoa học - một góc khía cạnh khác

T

ình cờ đọc được báo cáo tổng kết dự án của Viện nghiên cứu (đơn vị cũ mà tôi đã có thời gian công tác), xin không bàn đến bố cục, cũng như chất lượng của báo cáo (mặc dù cá nhân thấy có nhiều bất cập, nhiêu khê) mà đề cập đến danh sách các thành viên tham gia chính (cộng tác viên) thực hiện dự án. Chuyện là, trong hồ sơ (có danh sách, sơ yếu lý lịch - CV) và báo cáo tổng kết có danh sách các thành viên tham gia chính, tuy nhiên trong số đó có những thành viên là KS và ThS cũng đã chuyển công tác sang các đơn vị khác (trường hợp này cũng có thể được), điều đáng nói là có thành viên có tên tuổi (PGS. TS) nhưng đã mất cách đây hơn 2 năm trong khi thời gian thực hiện dự án từ tháng 7/2014 đến 12/2015 (sau khi thành viên kia đã mất hơn 1 năm) mà nhóm thực hiện vẫn “làm ngơ” đưa vào để tăng sức nặng khi xét duyệt hồ sơ cũng như trong quá trình nghiệm thu cấp cơ sở, cấp chủ quản (đơn vị chủ quản). Qua đây có thể thấy, trong lúc xét duyệt hồ sơ đấu thầu (trường hợp đấu thầu), hoặc chỉ định thầu đã “có vấn đề” ngay trong nhóm thực hiện (đơn vị nghiên cứu) và nhóm xét duyệt hồ sơ (đơn vị chủ quản). Câu hỏi đặt ra là tính trung thực trong xây dựng thuyết minh, xét duyệt hồ sơ, quá trình triển khai và nghiệm thu đề tài của đơn vị nghiên cứu đến đâu? Cũng như tính trung thực trong nghiên cứu khoa học như thế nào? Xin không được đề cập đến những bất cập trong quá trình triển khai đề tài vì động chạm nhiều đến cơ quan công quyền, một dịp khác sẽ trao đổi thêm.

Mới đây Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương Đinh Thế Huynh (1) cho biết, sẽ tổ chức đấu thầu các đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước trong giai đoạn tới. Việc đấu thầu sẽ hiệu quả khi cách thức đấu thầu như thế nào? để hạn chế cái gọi là “ma trận quân xanh, quân đỏ” (2) trong đấu thầu. Để tìm được đơn vị, tổ chức, nhóm thực hiện, cá nhân có “đủ tâm, đủ tầm” thực hiện các đề tài cấp Nhà nước; qua đó hạn chế những khuyết điểm mà ông Đinh Thế Huynh (1) chỉ rõ: (i) nghiên cứu kiểu “xỏ chân gầm bàn”, ít đi vào thực tế hoặc đi vào thực tế nhưng không hiệu quả; (ii) chậm hoàn thành các đề tài nghiên cứu; và (iii) chất lượng nghiên cứu hạn chế, những vấn đề lý luận chậm được kết luận, không gắn lý luận với chính sách.

Khi đi trên đường Hà Nội qua các điểm thi công nhà ga của dự án tuyến đường sắt Cát Linh - Hà Đông có thấy treo tấm băng rôn “HÃY LÀM ĐÚNG NGAY TỪ ĐẦU” sau khi đã xảy ra một số vụ tai nạn liên quan đến dự án trong quá trình thi công. Hi vọng sau khi nhận thức được điều đó các đơn vị tổng thầu sẽ làm (hành động) đúng như những gì đã nhận thức và phô diễn qua các tấm băng rôn. Qua đây cũng mượn tấm băng rôn trên để hi vọng rằng việc đấu thầu các đề tài các cấp (cấp Nhà nước, cấp Bộ, cấp địa phương) và trong quá trình triển khai đề tài cũng “hãy làm đúng ngay từ đầu” để kết quả nghiên cứu đi vào thực tiễn có hiệu quả, đem lại lợi ích thiết thực và tránh lãng phí tiền thuế của dân đóng góp.

Read More

Happy Teacher’s Day!

Nhân ngày 20/11/2015, xin được gửi những lời chúc tốt đẹp nhất, lời chúc sức khỏe, thành công và hạnh phúc đến quý thầy, cô.

Ngày Nhà giáo Việt Nam chính là dịp để các thế hệ học trò bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến quý thầy, cô – những người đảm nhận sứ mệnh vẻ vang “trồng người”. “Con người là tạo vật duy nhất cần phải được giáo dục”, “Con người chỉ có thể trở thành người là nhờ giáo dục. Con người là những gì được giáo dục tạo nên” (1).

Cho phép em được bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến quý thầy cô vì sự nghiệp cao cả - sự nghiệp trồng người. Em xin chân thành cảm ơn quý thầy cô.

Read More

Đạo văn

Hôm nay thật bất ngờ và cảm thấy “choáng” khi biết tập san khoa học công nghệ của tỉnh Quảng Trị có đăng bài báo với nhan đề “...” trong đó tác giả là T.A.T. Người mà đã coppy đến 95% nội dung bài báo từ kết quả báo cáo phần đối ứng của tỉnh Quảng Trị, mà tôi báo cáo cách đây khoảng 2 tháng (trước khi báo cáo anh T có bảo tôi gửi cho anh xin báo cáo, tôi không chút đắn đo đã chuyển cho anh). Vấn đề ở đây, anh đã coppy toàn bộ nội dung chính của báo cáo và chỉnh sửa thành bài báo để đăng trên tập san của Sở KH&CN tỉnh Quảng Trị mà không hề xin ý kiến của tôi  - tác giả chính và nhóm thực hiện, trong khi nội dung bài báo tôi cũng đã gửi lên tạp chí NN&PTNT cách đây gần 3 tháng (đang trong thời gian bình duyệt và chờ đăng).

T không phải là chủ nhiệm, thư ký hay thành viên tham gia đề tài mà cả gan đứng tên đăng bài của nhóm thực hiện thì quả là vô thức và vấn đề “ăn cắp”, “đạo văn” ở góc độ cá nhân T thật trắng trợn. Thử hỏi khi các đồng nghiệp trong cơ quan biết sự việc như vậy T sẽ nghĩ gì và giới nghiên cứu đánh giá sự gian lận khoa học và phẩm chất, đạo đức cá nhân T cũng như đơn vị nghiên cứu ra sao?

Bản thân tôi cảm thấy thật xấu hổ thay vì đồng nghiệp trong cơ quan đạo văn hay nói không ngoa là “ăn cắp”. Một đơn vị nghiên cứu mà để tình trạng đạo văn và gian lận khoa học xảy ra thì giới khoa học sẽ đánh giá và nghĩ sao về năng lực, phẩm chất của đơn vị. Thời buổi nhập nhèng trắng đen trong nghiên cứu khoa học của không ít cá nhân có năng lực và phẩm chất đi ngược với những danh xưng phù phiếm thì chúng ta. 

Read More

Mười sáu chữ vàng ư?

Biển Đông dậy sóng bao giông tố

Muôn hình thế lực thù địch bủa vây

Mang danh Trung Quốc anh cả “nhớn”

Ngang ngược, hống hách thật nhăng nhố

Bất chấp luật biển đạo nhân nghĩa

Vi phạm trắng trợn chủ quyền biển đảo Việt Nam

Hổ thẹn thay, tình hữu nghị dệt “ Mười sáu chữ vàng”

Hữu danh vô thực ngàn đời khinh

Việt Nam bé nhỏ luôn kiên định trí

Hoàng Sa, Trường Sa là máu thịt không thể thiếu

Việt Nam ơi! Cùng nắm chặt tay

Đánh cho Tàu té đánh cho Tàu chuồn

Read More