Xây dựng mô hình tuyến tính bằng Bayesian Model Average (BMA)

T

rong phạm vi bài viết, mình tập tành chút trong việc xây dựng mô hình tuyến tính bằng Bayesian Model Average (BMA). Bài viết được áp dụng trên cơ sở giáo trình “Phân tích dữ liệu với R - Nguyễn Văn Tuấn” (trang 186-188). Theo đó, phép tính BMA tìm tất cả các mô hình khả dĩ và trình bày kết quả của các mô hình được xem là “tối ưu” nhất về lâu dài. Tiêu chuẩn tối ưu cũng dựa vào giá trị Akaike Information Criterion (AIC).

Trước tiên, để sử dụng phép tính BMA, chúng ta cần tải và cài package BMA.

> library(BMA)

Về dữ liệu:

> sk_kll

     d    h   dt scanh   re than canh   la

1 2.16 0.90 0.93     5 0.35 0.12 0.17 0.35

2 5.25 2.10 2.15    14 3.34 1.34 1.10 2.20

3 4.17 1.84 2.01    15 2.25 0.75 0.67 0.95

..........................................

..........................................

Trước tiên, chúng ta cần tạo ra một ma trận chỉ gồm các biến độc lập. Trong data (sk_kll) chúng ta có các biến d (đường kính gốc), h (chiều cao cây), dt (đường kính tán) và scanh (số cành dài trên 50cm)... của cây Keo lá liềm trồng trên đất cát vùng ven biển các tỉnh Bắc Trung bộ. Biến y (biến tiên đoán), có thể là (sinh khối rễ, sinh khối thân, sinh khối cành và sinh khối lá). Mục đích của phép tính này, là tiên đoán sinh khối bộ phận thân cây Keo lá liềm theo một số chỉ tiêu sinh trưởng (d, h, dt, scanh...).

Bước tiếp theo, chúng ta tạo ra một data frame mới gồm các biến độc lập (d, h, dt và scanh).

> biendoclap=sk_kll[,c(1:4)]

Lệnh trên có nghĩa, tạo ra data frame mới gồm 4 biến (d, d, dt và scanh) với tất cả các dòng dữ liệu.

Đối với biến tiên lượng (áp dụng cho từng biến tiên lượng). Cụ thể:

> re=sk_kll[,c(5)]

> than=sk_kll[,c(6)]

> canh=sk_kll[,c(7)]

> la=sk_kll[,c(8)]

1. Tiên lượng cho biến sinh khối rễ

Bây giờ chúng ta đã sẵn sàng phân tích bằng phép tính BMA. Để phân tích hồi qui tuyến tính, chúng ta sử dụng hàm bicreg trong package BMA.

> re1=bicreg(biendoclap,re, strict=FALSE, OR=20)

> summary(re1)

Call:

bicreg(x = xvars, y = re, strict = FALSE, OR = 20)

  7  models were selected

 Best  5  models (cumulative posterior probability =  0.7413 ):

           p!=0    EV       SD   model 1    model 2    model 3 

Intercept  100.0  -1.91834  NaN   -1.74414   -1.72798   -1.72285

d           61.2   0.61783  NaN    0.96480    1.02960    1.07714

h           38.8   1.22103  NaN      .          .       -0.28197

dt          38.8   0.18728  NaN      .       -0.15695      .   

scanh       38.8  -0.06831  NaN      .          .          .                    

nVar                                 1          2          2   

r2                                 0.999      0.999      0.999 

BIC                              -19.62465  -18.52604  -18.52604

post prob                          0.224      0.129      0.129 

           model 4    model 5 

Intercept   -1.75410   -2.61290

d            0.99922      .   

h              .          .   

dt             .        5.16129

scanh       -0.01084   -0.36742                             

nVar           2          2   

r2           0.999      0.999 

BIC        -18.52604  -18.52604

post prob    0.129      0.129

Kết quả bên trên đưa ra 05 mô hình được đánh giá là tối ưu nhất cho mô hình tiên đoán sinh khối rễ thân cây Keo lá liềm.

Chúng ta có thể thể hiện kết quả trên qua biểu đồ dưới đây:

> imageplot.bma(re1)

Tương tự, cho việc tiên đoán cho các biến tiên lượng (sinh khối thân, cành và lá).

2. Tiên lượng cho sinh khối thân cây

> than1=bicreg(biendoclap,than, strict=FALSE, OR=20)

> summary(than1)

Call:

bicreg(x = xvars, y = than, strict = FALSE, OR = 20)

  8  models were selected

 Best  5  models (cumulative posterior probability =  0.625 ): 

           p!=0    EV      SD   model 1    model 2    model 3  

Intercept  100.0  -0.8168  NaN   -0.68873   -0.67005   -0.67005

d           50.0   0.3396  NaN    0.62034    0.79334    0.79334

h           62.5   0.8939  NaN      .       -1.02619   -1.02619

dt          50.0  -0.3971  NaN   -0.57119      .          .    

scanh       37.5  -0.0464  NaN      .          .          .                                                              

nVar                                2          2          2    

r2                                0.999      0.999      0.999  

BIC                             -18.52604  -18.52604  -18.52604

post prob                         0.125      0.125      0.125  

           model 4    model 5  

Intercept   -0.78377   -1.22190

d            0.50976      .    

h              .          .    

dt             .        2.63306

scanh       -0.03946   -0.22137                       

nVar           2          2    

r2           0.999      0.999  

BIC        -18.52604  -18.52604

post prob    0.125      0.125 

> imageplot.bma(than1)

3. Tiên lượng sinh khối cành

> canh1=bicreg(biendoclap,canh, strict=FALSE, OR=20)

> summary(canh1)

Call:

bicreg(x = xvars, y = canh, strict = FALSE, OR = 20)

  7  models were selected

 Best  5  models (cumulative posterior probability =  0.7143 ): 

           p!=0    EV       SD   model 1    model 2    model 3  

Intercept  100.0  -0.54887  NaN   -0.45181   -0.43983   -0.43983

d           57.1   0.27623  NaN    0.44565    0.55664    0.55664

h           57.1   0.38324  NaN      .       -0.65834   -0.65834

dt          42.9  -0.03839  NaN   -0.36644      .          .    

scanh       42.9  -0.03740  NaN      .          .          .                                                                 

nVar                                 2          2          2    

r2                                 0.999      0.999      0.999  

BIC                              -18.52604  -18.52604  -18.52604

post prob                          0.143      0.143      0.143  

           model 4    model 5  

Intercept   -0.51279   -0.83484

d            0.37471      .    

h              .          .    

dt             .        1.93548

scanh       -0.02532   -0.15903                             

nVar           2          2    

r2           0.999      0.999  

BIC        -18.52604  -18.52604

post prob    0.143      0.143 

> imageplot.bma(canh1)

4. Tiên lượng cho biến sinh khối lá

> summary(la1)

Call:

bicreg(x = xvars, y = la, strict = FALSE, OR = 20)

  7  models were selected

 Best  5  models (cumulative posterior probability =  0.7143 ): 

           p!=0    EV      SD   model 1   model 2   model 3   model 4 

Intercept  100.0  -1.1493  NaN   -0.7806   -0.7117   -1.1311   -2.0101

d           42.9   0.6460  NaN    1.4305    2.0686    1.0226      .   

h           57.1   2.4123  NaN      .      -3.7850      .         .   

dt          57.1  -1.4977  NaN   -2.1068      .         .       5.2823

scanh       42.9  -0.1348  NaN      .         .      -0.1456   -0.5105                                                                  

nVar                                2         2         2         2   

r2                                0.999     0.999     0.999     0.999 

BIC                             -18.5260  -18.5260  -18.5260  -18.5260

post prob                         0.143     0.143     0.143     0.143 

           model 5 

Intercept   -0.9351

d              .   

h            8.4853

dt          -6.8298

scanh          .                   

nVar           2   

r2           0.999 

BIC        -18.5260

post prob    0.143

> imageplot.bma(la1)

Trên đây mình có tập tành chút về áp dụng R hoặc tương tác với RStudio để xây dựng mô hình tuyến tính bằng Bayesian Model Average (BMA). Có thể tóm tắt các bước để tìm mô hình “tối ưu” bằng tiêu chuẩn BMA như sau:

> library(BMA)

> biendoclap=sk_kll[,c(1:4)]

> re=sk_kll[,c(5)]

> than=sk_kll[,c(6)]

> canh=sk_kll[,c(7)]

> la=sk_kll[,c(8)]

> re1=bicreg(biendoclap,re, strict=FALSE, OR=20)

> summary(re1)

> imageplot.bma(re1)

Quý bạn đọc cũng có thể tham khảo tại đây

Read More

Tự sự cuối năm!

C

ũng phải thú thực một điều rằng, cuộc sống này không đơn giản chút nào (tùy thuộc vào cảm nhận, suy nghĩ và hành động của mỗi người). Bởi, cuộc sống này đâu chỉ sống cho riêng ta. Xã hội là tổng hòa các mối quan hệ (tích cực, tiêu cực có - theo đúng nghĩa của nó). Vì vậy, cuộc sống này “đơn giản” bấy nhiêu, “phức tạp” bao nhiêu là ở chính bản thân mỗi chúng ta. Tuy nhiên, mối quan hệ giữa con người - con người ngày càng trở nên phức tạp, “sống sao cho phải tấm lòng bấy nhiêu”.

Để đơn giản hóa, có lẽ (nhận định cá nhân) chúng ta nên biết “cần”, “chưa cần” và “không cần” những gì ở mỗi thời điểm. Ở góc độ cá nhân, sau những bộn bề (đau đầu, rất đau đầu) của công việc, cuộc sống, tìm và lấy cái gì đó làm niềm vui (sở thích) để “bầu, bạn” sớm hôm. Đôi khi, ngay cả bằng hữu, vợ con và gia đình cũng chưa thể chia ngọt sẻ bùi, lắng nghe những gì ta đang “đấu tranh” trong tư tưởng. Và. Bản thân đã lựa chọn, lấy “cây cỏ hoa lá” để bầu bạn, tâm sự những khi ta “buồn, vui”. Cây cỏ hoa lá cũng là một thực thể sống - chúng đều có ý nghĩa nhất định trong sự tồn tại và phát triển chung của thế giới nhân loại (nhân sinh quan).

Cây cỏ hoa lá mới “biết” lắng nghe, dãi bày những tâm tư tình cảm, những buồn vui trong công việc và cuộc sống. Và. Người bạn ấy là một người giữ chữ tín hơn ai hết. Những gì mình chia sẻ chỉ có “mình và bạn” biết. Và. Những người bạn đó “rất thật” và không bao giờ làm mất “chữ tín”. Thế mới thấy, cây cỏ hoa lá cũng có “thực cách” như con người chúng ta (nhân cách). Đâu như, cuộc sống này chỉ là sống trong “ảo tưởng”. Lừa lọc lẫn nhau mà sống. Cuộc sống này, xấu xa nhất (hèn hạ nhất, bần cùng nhất...), tốt đẹp nhất... (nhiều nhất nhất) tựu trung cũng ở con người. Cụm từ “đối nhân xử thế” bây giờ đã “biến thái” đi ít nhiều. Thế mới nói “cuộc sống” phức tạp biết nhường nào. Liên quan đến cây cỏ hoa lá, người viết bài này lấy đó để bầu bạn, dãi bày những tâm tư tình cảm, và lấy đó làm niềm vui để sống tốt vốn trong cuộc sống bộn bề những lo toan, âu lo và phức tạp hôm nay.

“Thế mới biết, người xưa vẫn thường cho tinh thần đi chơi ngoài cảnh vật. Trong cách chơi mà vẫn ngụ ý về thế giáo thiên luân, vậy nên mượn cái cây, tảng đá mà ký thác cao hoài...” - Phạm Đình Hổ.

Read More

Thất bại không thể là một lựa chọn

H

ôm nay đã 26 tết rồi, đáng lẽ ra mình nên đề cập đến những gì liên quan đến tết nhất, giờ này mấy ai còn có tâm lý làm việc nữa (tâm lý chung khi nói chuyện với nhiều người như vậy). Trong khi đó, mình vẫn phải hoàn thành phần công việc (phải hoàn thành trước khi nghỉ tết) được giao. Thực tình mà nói, trong năm qua mình có nhiều tâm sự (buồn vui lẫn lộn - buồn nhiều hơn vui). Tựu trung lại là ở con người. Khổ nỗi, toàn những người mà mình tin tưởng. Chính vì tin tưởng nhiều nên mới thất vọng nhiều. Đó là sự “thiếu trách nhiệm”, “vô tâm”. Thậm chí “lợi dụng lòng tốt của nhau”.

Năm hết tết đến rồi. Mình cũng chẳng muốn nói nhiều những chuyện không đâu. Mà toàn những chuyện trên cơ sở nhận định chủ quan của cá nhân (phiến diện) nên sẽ là thiếu tính khách quan nếu không có trên 2 người có liên quan cũng đưa ra nhận định. Tuy nhiên, đây là vấn đề cá nhân, chẳng quan có thời gian quan tâm đến những gì mình nói. Vì vậy, có chăng mình chỉ đưa ra những nhận xét từ góc độ cá nhân mà mình đã từng trải qua, tiếp xúc và làm việc với những con người mà nhiều ít mình cảm thấy “thất vọng”. “Nhân vô thập toàn”. Biết là vậy. Nhưng, ngay mình cũng cảm thấy đã “thất bại” cho chính bản thân mình. Và. "Thất bại này không thể là một lựa chọn". Đúng. Chẳng ai lựa chọn được điều gì ngay cả thất bại. Bởi, mình sống và làm việc cùng tập thể chứ có sống, học tập và làm việc của cá nhân đâu.

Xin được “kể nể” một chút. Đó là những gì liên quan đến con người cùng làm việc (nhóm). Bởi sự thiếu trách nhiệm, đôi khi là vô tâm... nên đã làm ảnh hưởng chung đến nhiệm vụ, công việc chung của nhóm, phòng và Viện. Tức là, mỗi cá nhân đầu năm đều được giao những công việc, nhiệm vụ có liên quan đến chuyên môn và những công việc thường nhật khác. Kế hoạch là vậy. Nhưng do sự thiếu trách nhiệm nên kế hoạch “vỡ”. Công việc “dồn lại”, “ùn ứ”. Việc được giao không bố trí thời gian để giải quyết làm ảnh hưởng đến tiến độ, chất lượng chung của nhiệm vụ. Trong khi đó, “có nói”, “có mắng” (Sếp mắng, mình chỉ tâm sự, nói thôi) cũng bằng thừa. Đến “cận ngày” không giải quyết được lại đùn đẩy trách nhiệm cho người khác. Thật buồn thay cái “cung cách làm việc” của những con người mà tôi được (may mắn, phước) làm chung ít nhiều.

Tựu trung lại. “Thất bại không thể là một lựa chọn”. Lấy “thất bại” đó làm bài học “xương máu” cho cuộc sống vốn đầy dẫy những khó khăn, thậm chí là “cay đắng”. Hy vọng, sang năm mới sẽ có nhiều “khởi sắc” hơn ngay cả trong công việc, cuộc sống và đặc biệt, là những con người có liên quan. Việc “kể nể” này không có ý gì khác, ngoài việc, viết ra và lưu lại làm kỷ niệm (kỷ niệm xương máu) mà không phải ai cũng có thể trải nghiệm qua.

Read More

Cá lẹp kẹp với rau mưng

Hôm nay, chẳng hiểu làm sao. Ngồi xem lại điện thoại, thấy cái note hay hay, nên ngồi viết vài dòng, gọi là ôn lại kỷ niệm. Có dịp về miền biển Cẩm Dương, Cẩm Xuyên, Hà Tĩnh mới thấy sự ấm áp, giàu tình cảm của người dân nơi đây. Dẫu biết rằng, ở đâu cũng vậy “có người này người kia”, nhưng may mắn thay, cá nhân tôi cũng có cái “phúc, phần” khi được biết, tiếp xúc và làm việc ít nhiều với người dân. Đôi khi chỉ là “một lần đặt chân tới, để lại trong nhau nhiều kỷ niệm đẹp”. Cái mà 3 cùng “làm cùng, ăn cùng, ngủ cùng” luôn được vận dụng mỗi khi đi hiện trường. Bởi có bám người dân, bám địa bàn mới hiểu được phần nào cuộc sống, con người nơi đây và quan trọng hơn cả, đó yếu tố then chốt tạo nên một phần sự thành công của công việc (dự án).

“Cá lẹp mà kẹp với lộc mưng

Chồng ăn to miếng vợ trừng mắt lên”

Hay

“Cá lẹp mà kẹp rau mưng

Ông ăn một miếng bà trừng mắt lên”

Có ăn, có ở cùng với người dân mới thấy sự gần gũi, thân quen và tình cảm giữa con người với nhau. Một dịp được dùng cơm cùng với gia đình bác Kiều Lan, chẳng có gì thịnh soạn như mọi người nghĩ. Chỉ là bữa cơm thân mật, cơm rau thường nhật, với món đặc biệt “cá lẹp” và theo đó là ý nghĩa của nó. “Cá lẹp” ở đây là cá bãi ngang, tức là người dân đánh bắt gần bờ (bãi ngang), đi về trong ngày nên cá rất tươi, thậm chí cá về tới bờ vẫn còn nhảy nhót (hơi quá một chút). Cá vẫn tươi roi rói. Cá về kho tương bình thường. Nhưng cái đặc biệt, là cá lẹp kẹp với lá “lộc mưng”, tức là lá “lộc vừng”, loại lá bánh tẻ của cây Lộc vừng. Vị tanh, vị mặn của cá biển kết hợp với vị hơi chát của lá lộc mưng, hòa quyện, tạo nên mùi vị rất đặc trưng, rất riêng. “Bùi bùi, ngầy ngậy”. Thú thực, phải nhâm nhi chút một, mới cảm nhận được mùi vị đặc trưng của nó. Sẽ là khó để diễn tả nổi cảm nhận về món “cá lẹp kẹp với lộc mưng”. Bởi mỗi người có một trải nghiệm, khẩu vị và cảm nhận riêng, cho dù cùng thưởng thức một món, đồ gì đó. Đó là toàn bộ vế thứ nhất của câu ca dao “Cá lẹp mà kẹp với lộc mưng”.

Ở câu thứ hai. Thực ra, mình cũng chỉ được nghe kể lại thôi, chứ có ở thời điểm đó đâu mà hiểu phần nào toàn bộ ý nghĩa của câu đó. Sơ sơ là, thời điểm ấy, do đói kém (cái nghèo) nên cơm chẳng đủ ăn, chỉ có sắn, khoai mì, cơm độn... huống chi là có "cá lẹp" để ăn. Dịp nào đó, gia đình có việc nên có mua ít cá lẹp (cá bãi ngang) về kho và ăn kèm với rau lộc mưng. Chẳng hiểu sao. Chắc là có khách khứa gì đó. Chồng mới ăn một miếng “cá lẹp kẹp với rau mưng” thế là vợ nhìn thấy mới “trừng” mắt lên, tức là không hài lòng. Thú thực, mình không trải qua thời điểm đó nên sẽ là khó để dùng câu từ nào cho phù hợp để diễn tả lại những cung bậc cảm xúc của con người trong tình huống đó. Có chăng cũng chỉ là cảm nhận khi được thưởng thức món “cá lẹp kẹp với rau mưng”, nhưng còn vế thứ hai, chắc không có cái may mắn đó. Nên qua cái note này có đôi lời gọi là ôn lại chút kỷ niệm khi có thời gian về công tác cùng người dân ven biển miền Trung. 

Read More

Chúc mừng năm mới

Năm cũ chuẩn bị qua đi, năm mới sắp tới, mạn phép xin được gửi những lời chúc tốt đẹp NHẤT, thành công NHẤT và chân thành NHẤT (3 nhất) đến toàn thể quý nhân (quý mọi người - nhiều “QUÝ”), từ quý THẦY CÔ, quý CÔ BÁC, quý ANH CHỊ EM và các bạn, đến người thân, gia đình nhỏ, tỏ và ĐẠI ĐẠI gia đình mà cá nhân có những may mắn (phúc) được biết, hiểu tới.

Năm qua, đối với cá nhân (tự cảm nhận) có lẽ là một năm “buồn vui” lẫn lộn, từ “sự việc”, “cảnh huống”... đặc biệt đến “con người”. Có thể “buồn” nhiều hơn là “vui” (chưa định lượng được), từ mọi vấn đề, nhiều góc cạnh đến các yếu tố “con người” (chủ quan, khách quan). Tuy nhiên, một năm trôi qua cũng là “thêm” một năm tuổi đời (đang già đi nhanh hơn) và những gì mà mình được trải nghiệm qua (nhiều vấn đề chạm, va, vấp... tới) nhận thấy đó là cái “vốn” mà mỗi cá nhân có được, không hẳn ai cũng có thể biết, hiểu được cho dù có cùng những cung bậc cảm xúc khi “kinh qua” cùng (mỗi người mỗi cảm nhận, tiếp nhận ở những góc độ, khía cạnh hoàn toàn khác nhau). Không hẳn, nói ra là “than vãn - than thân trách phận”. Tuy nhiên, trong những “cảnh huống” đó cá nhân luôn nghiệm câu “tiên trách kỷ, hậu trách nhân” quả chẳng sai cũng chẳng đúng hoàn toàn và nhận thấy “cuộc sống này chẳng giản đơn chút nào” phải không?

Có thể, nói thêm sẽ là nói dài, nói dai và nói dại. Những “buồn vui” đó, cá nhân cũng chỉ dám mượn cây viết để nói lên phần nào thôi và coi đó làm cái “vốn” riêng. Nên trong cái note này, nhân dịp cuối năm cũng xin được đề cập qua một chút, về những vấn đề, sự việc và cả “con người” trong năm qua. Hy vọng một năm mới, với nhiều “niềm vui” hơn là “kém vui”, chứ không dám dùng cụm từ “nỗi buồn”, đến với cá nhân cũng toàn thể quý nhân (quý mọi người). Dẫu biết rằng “cuộc sống này chẳng giản đơn chút nào”. Tuy nhiên, vẫn cứ phải hy vọng, kỳ vọng vào cuộc sống. Bởi, vốn “đời là bể khổ”. Nên phải biết sống chung với “cả một bể khổ”, nói theo câu nói “thời sự” là “sống chung với lũ”, “giảm thiểu, thích ứng với BĐKH”. Có lẽ cá nhân cũng cố gắng tìm hiểu cách sống “TRUNG DUNG” của TỬ TƯ. Ngoài ra, lấy “cỏ cây hoa lá” để bầu bạn những khi trong đầu vẫn còn “đấu tranh tư tưởng”. Lấy đó làm niềm vui mà sống và cố gắng không sống hoài, sống phí trong “bể khổ”, hướng đến cái “chân - thiện - mỹ” của cuộc đời.

Thay cho lời kết, một lần nữa nhân dịp năm cũ đi, năm mới đến, xin được gửi những lời chúc tốt đẹp NHẤT, thành công NHẤT, hạnh phúc NHẤT và chân thành NHẤT đến toàn thể quý nhân cùng đại đại gia đình. CHÚC MỪNG NĂM MỚI - AN KHANG THỊNH VƯỢNG.

Read More

Sẽ trở lại đây...

S

au một thời gian vắng bóng. Giờ đây tôi sẽ quay lại với cái đam mê của mình, tức là “tập tành, bắt chước...” những mẹo hay có liên quan đến R. Thú thật. Trong thời gian vừa qua, do hơi bận rộn cho việc nghiệm thu nhiệm vụ cũng như công việc cuối năm. Thực ra, hiện giờ không phải mình rảnh cho lắm, tuy nhiên, vẫn cố gắng tìm hiểu, tập tành, bắt chước... rồi cùng trao đổi, chia sẻ với những ai quan tâm để cùng nhau học hỏi, tiến bộ hơn trong vấn đề ứng dụng R trong học tập, công việc, nghiên cứu.

Thú thực một điều. Khi ứng dụng R trong việc xử lý, phân tích cũng như vẽ các biểu đồ trong các báo cáo nghiên cứu. Nhiều người vẫn không tin đó là những hình vẽ, biểu đồ... mà chính người “chấp bút” tạo nên, đặc biệt những ai chưa nghe đến “R”. Cứ nghĩ là “cóp nhặt” đâu đó, mà còn không trích dẫn nguồn. Tuy nhiên, không hẳn mình đã có đủ khả năng hiểu hết về ý nghĩa của các hình, biểu đồ mà mình tạo ra, nên việc giải thích, diễn giải ý nghĩa của các biểu đồ còn nhiều hạn chế. Thực ra, đó càng là “động lực” cho mình tìm hiểu và muốn hoàn thiện hơn.

Trong thời gian vừa rồi, khi đi xin ý kiến các bác chuyên gia có liên quan đến chuyên môn cũng bị hỏi về vấn đề “hình vẽ, biểu đồ” lấy nguồn ở đâu mà không “trích nguồn”. Có lẽ, việc giải thích, diễn giải ý nghĩa của các biểu đồ thực sự sẽ là thách thức đối với cá nhân trong thời gian tới, đặc biệt trong các hội đồng nghiệm thu các nhiệm vụ (toàn những cây đa cây đề), trước nay chúng ta hay quen với các loại bản đồ đơn giản (excel, spss...). 

Read More

Đâu vẫn hoàn đó!

Sau buổi sáng hôm nay tôi mới “vỡ” thêm nhiều điều từ nhiều con người khác nhau. Từ việc nói là một chuyện và làm là một chuyện khác cần đáng bàn hơn. Có thể do diễn giải của mỗi người khác nhau, nhưng việc “nói một đằng làm một nẻo”, tức là ở trước người này người kia (nhiều người) thì nói thế này, thế kia nhưng "nói cho xong", “nói xong là xong”. Đâu vẫn hoàn đó. Chẳng khác nào, chỉ nói bằng “cái mồm” thôi sao. Nói cho sướng cái mồm của người nói và cho sướng cái lỗ nhĩ của người nghe thôi sao? Thật buồn cho chuyện đó.

Trong câu chuyện là việc nghiệm thu sản phẩm của nhiệm vụ, được hội đồng đóng góp ý kiến, để cho nhiệm vụ chỉnh sửa, bổ sung và hoàn thiện tốt nhất có thể. Đó là điều cần làm và làm nghiêm túc, khách quan. Mang đúng nghĩa của các thành viên hội đồng khi nghiệm thu báo cáo, sản phẩm trung gian có liên quan. Tuy nhiên, thực tế thì không được mấy tốt đẹp cho lắm. Chuyện, các thành viên hội đồng đóng góp ý kiến là một chuyện và việc nhóm thực hiện nhiệm vụ chỉnh sửa, bổ sung và hoàn thiện đến đâu là chuyện khác.

Dường như, trong quá trình đó, những người tham gia dù ít nhiều có liên quan đều muốn bắt tay vào thực hiện luôn, ngay cả vấn đề lấy đó để đúc rút kinh nghiệm cho mình, cho việc thực hiện các nhiệm vụ mà mình làm chủ trì và tham gia. Tuy nhiên, khi bước ra khỏi phòng họp thì mọi chuyện, mọi vấn đề dường như lại bay ra khỏi đầu, hay tinh thần đó bị giảm sút và trở lại trạng thái ban đầu. Ngay bản thân cá nhân tôi, khi được tham gia hoặc ít nhiều trực tiếp có liên quan đến vấn đề “chấp bút” (chắp bút) hay thực hiện chính. Rất muốn bắt tay vào thực hiện luôn và ngay. Nhưng. Quay sang bên cạnh. Nhìn mọi người. Ôi chao. Tinh thần hăng hái, hăng say nó lại biến mất. Biết rằng, phải có chính kiến của mình. Nhưng. Hỡi ôi. Không thể. Đơn giản. Người làm người chơi. Người làm người hưởng. Lấy trách nhiệm cá nhân ra để làm “tốt” việc chung (cha chung không ai khóc), e rằng sẽ là “tự dối lòng mình”. Còn tại sao ư? Chắc mọi người đều hiểu, đặc biệt những người ít nhiều có liên quan hoặc những người đã từng kinh qua những vấn đề tương tự.

“Ai cũng hiểu nhưng chẳng ai làm theo”. Bởi, chẳng ai thèm quan tâm tới việc chung, lợi ích chung. Trong khi đều muốn đặt lợi ích cá nhân lên hàng đầu. Ai cũng vậy. Chỉ có điều những người “thấp cổ bé họng” luôn là người chịu thiệt thòi trước nhất. Ấy vậy. Ai (những người đi trước) cũng từng trải qua (kinh qua), nhưng việc tạo cơ chế thoáng, tạo môi trường tốt cho thế hệ sau làm tốt, phát huy tối đa khả năng của mỗi người là chuyện cần đáng bàn. Và tại sao thế hệ trước ít nhiều cũng từng trải qua mà không tạo điều kiện, cơ hội cho thế hệ sau? “Tre già măng mọc” ở đây là gì? Phải chăng chúng ta đang đi ngược với những quy luật của tự nhiên? Tại sao lại như vậy? Xin được để câu hỏi bỏ ngỏ ở đây để ai đó quan tâm cùng suy nghĩ.

Read More

Tạm hài lòng

S

au một thời gian chịu nhiều áp lực từ nhiều phía, ngay cả trong nội tâm của mình nhiều khi vẫn đấu tranh gay gắt việc “nên” hay “không nên” làm. Và đến thời điểm này, nói chung trong đầu cũng nhẹ bớt phần nào, tức là, dành ít thời gian nghĩ, làm và hoàn thiện nó (báo cáo). Thôi thì, “một cánh én nhỏ chẳng làm nên mùa xuân”, tự mình cho phép mình cảm thấy “tạm” hài lòng về những gì mình đã, đang và sẽ cố gắng để hoàn thành báo cáo. Biết rằng, sẽ là thiếu khách quan để nói như vậy. Tuy nhiên, những ai trong cuộc mới hiểu được phần nào. Ngay cả người trong cuộc cũng chẳng chịu hiểu cho “một ít” huống chi bạn nào (bạn đọc) đọc được mấy lời tự sự của mình.

Nói ra có lẽ sẽ là “đụng chạm” ít nhiều và chuyện “không ưa”, “ghét bỏ”... là đương nhiên. Vì vậy, có lẽ mình cũng chỉ đề cập một chút đến việc mình “tạm” hài lòng thôi. Bởi mình đã bỏ ra quá nhiều thời gian, công sức. Thực ra, mình cũng chưa hài lòng chút nào, nhưng nhìn xung quanh những con người có liên quan mà mình thấy “ớn” luôn. Việc đã “túm” được người có tóc (người chịu trách nhiệm) rồi, thì chẳng cần quan tâm gì nhiều, ông làm như thế nào, làm ra sao... đến giờ tôi cần là phải có... và “không có lý do nào không hoàn thành”, “không có lý do nào không kịp tiến độ”... không thể kháng lệnh“tiên chỉ”.

Đứng ở khía cạnh chuyên môn, mình mượn cụm từ “giá như” để giãi bày. Thực ra, cơ chế nó vậy, việc mình không hoặc kém “thích nghi” thì chuyện bị “đào thải” chỉ còn vấn đề thời gian. Ở đây, giá như người quản lý dành sự quan tâm về chuyên môn bằng 1/3 hoặc 1/4 so với sự quan tâm đặc biệt về “tài chánh”, thiết nghĩ mọi vấn đề ít nhiều sẽ được giải quyết ổn thỏa. Nhưng không, việc ai nói ra thì người ấy đi mà làm, nói ra cho có chứ chẳng ai quan tâm làm gì. Mà nói ra (sự thật mất lòng) thì nhiều người chẳng ưa. Bởi, mọi người khác cũng như vậy, có vấn đề gì đâu? Khổ chỗ, nếu mình cũng như người khác thì “tâm” không đành. Biết làm sao đây? Trong cảnh huống đó, mình có xin ý kiến của nhiều người đi trước, nhưng cũng chẳng ăn thua. Bởi, cơ chế nói vậy, chế độ nó vậy. Tốt hơn hết, hãy thích nghi hơn là đi ngược lại dù thực tại có “thối nát” thế nào đi chăng nữa.

Trong cái note này, có lẽ nhiều bạn sẽ chẳng hiểu được gì khi đọc hết câu chuyện. Ngay bản thân mình cũng cảm thấy khó hiểu. Mình biết điều đó, nhưng không thể đi sâu chi tiết trong từng tình huống một. Như mình có nói, sẽ “đụng chạm” ít nhiều đến những người có liên quan ngay cả cấp “trên”. Nên mình cũng chỉ nói chung chung thôi, chứ “thân cô thế cô” biết nói gì, làm được gì. Mình viết ra, đây là “tự cho” mình được cảm thấy đỡ nhọc đầu hơn một chút. Thời gian qua mình đã dành quá nhiều thời gian công sức cho nó, nhưng hiệu quả cũng chưa ok lắm. Bởi như mình có nói “một cánh én nhỏ chẳng làm nên mùa xuân”. Nói là bớt nhọc đầu thôi, chứ chẳng thể thảnh thơi được là bao nhiêu. Nhưng dù gì nói ra được cũng cảm thấy thoải mái được phần nào.

Read More

Ếch chết tại miệng!

C

âu ca các cụ đúc kết “ếch chết tại miệng” chẳng sai bao giờ. Nhưng xét cho cùng, với đặc tính của loài nên đến giai đoạn con ếch không thể không kêu, đặc biệt vào thời điểm giao mùa sinh sản (tiếng kêu gọi bạn tình). Đó là câu ca mà người xưa đã đúc kết để nhắc nhở chúng ta, phải “biết nói” đúng lúc, đúng chỗ, đặc biệt nhiều khi không nên nói có lẽ là tốt hơn cả so với nói ra, hoặc nói ít hơn. “Biết nói” là phải nói có đủ cơ sở, lý lẽ, dẫn chứng cho những gì mình nói. Tuy nhiên, trong từng trường hợp, hoàn cảnh mà áp dụng cho phù hợp, thậm chí “khôn khéo” cho những người được cho là “biết ăn, biết nói”.

Trong câu chuyện mà mình muốn nói một vài lời ra đây không hẳn đã là như vậy. Thực tế cho thấy, rất ít, thậm chí là chẳng có chuyện người “luống” tuổi, đặc biệt là lãnh đạo lại nhận một điều gì đó chưa đúng (sai) khi mà cấp dưới đánh giá. Và thực thế cũng cho thấy, chuyện “nói một đằng làm nẻo” là chuyện như cơm bữa ở con người chúng ta. Bởi để không mất lòng nhau thì chuyện “ậm ừ”, “gật” cho xong chuyện, xong một vấn đề gì đó không phải là chuyện hiếm thấy, tức “bằng mặt nhưng không bằng lòng”. Nói theo cách khác, dù ở vị trí, địa vị nào cũng đều (đa số) áp dụng cách “được lòng trước”, “mua vui” trước mặt, còn vấn đề đằng sau khoan hãy quan tâm. Tuy nhiên, đối với những ai “thẳng tính” có vấn đề gì hay nói thẳng, nói thật, chính vì thế không được lòng người khác. Biết là như vậy, biết là không phải, không nên những tính cách nó vậy “cha mẹ sinh con, trời sinh tính” thì khó mà nói là “biết ăn biết nói” được.

Nhiều dịp, đã tự hứa với lòng mình, thậm chí là còn mượn cái phương châm “3 không, 3 có”, tức là “không nói, không nghe, không thấy” hay “có mắt như mù, có tai như điếc, có mồm như câm”. Ấy vậy, mình vẫn chẳng đổi thay được gì, có gì vẫn nói “tuốt tuồn tuột”, làm mất lòng nhiều người, đâm ra nhiều người chẳng ưa chút nào. Và chuyện “thiệt thân” hay nói như ban đầu “ếch chết tại miệng” chẳng sai chút nào. Mình biết thế sao mình vẫn làm, tức mình vẫn nói ra những điều mà rất dễ làm người khác hiểu nhầm, trong khi mình chẳng có “ác ý” gì với ai. Biết làm sao bây giờ?

Với những ai “cầu tiến” chuyện được góp ý thẳng thắn, đôi khi dễ mất lòng sẽ là rất tốt nếu ta biết nhìn nhận thông qua những cái “sai”, cái “chưa được” của bản thân, từ đó dần hoàn thiện mình. Tuy nhiên, ngay cả khi nhận ra điều đó, những vẫn chẳng một ai thích người khác nói mình “chưa tốt” ra trước mặt khi có ít nhất 3 người. Nói theo cách khác, chuyện góp ý cho nhau thẳng thẳn, thành thật là rất cần, nhưng chuyện góp ý vào thời điểm nào cho phù hợp lại là vấn đề cần bàn. Với những ai được cho là “thẳng ruột ngựa” lúc cần nói không nói ra, bảo để chọn thời điểm thích hợp để nói có lẽ lại chẳng còn gì để nói nữa. Ở bài trước, mình có đề cập và bây giờ nếu được “yên thân” nên áp dụng cách “chôn nhời” có lẽ sẽ tốt hơn cho nhiều người, trong đó có bản thân mình. Tuy nhiên, không vì thế mà mình đánh mất đi chính mình, bởi trong mọi hoàn cảnh “hãy là chính mình”.

Qua thời gian vừa rồi, mình mới nhận ra nhiều điều, từ cách sống, ứng xử, thích ứng trong môi trường hiện tại không phải chuyện một sớm một chiều. Sẽ là rất khó nếu không thích ứng, bắt nhịp được với cơ chế, thời cuộc. Càng khó hơn nếu vẫn giữ cái “bẩn tính” thẳng ruột ngựa. Biết nói sao đây?. Biết làm gì tiếp theo đây? “Ông trời ơi hỡi ông trời/ Sống sao cho phải tấm lòng bấy nhiêu!”.

Read More

Ranh giới giữa “chuẩn nghèo” và “chuẩn cận nghèo”

C

uối tuần về quê, nghe được câu chuyện về cái ranh giới giữa “chuẩn nghèo” với “chuẩn cận nghèo” ở một vài hộ gia đình, mà thấy vẫn còn nhiều nhiêu khê trong cái chế độ hiện nay. Thú thật, mình không được nghe thông tin từ những cán bộ xã đi “xét” các tiêu chuẩn về các “hộ nghèo”, “hộ cận nghèo” tại địa phương, mà thay vào đó, là được nghe một vài bức xúc của các hộ gia đình trong việc xét “hộ nghèo”, “hộ cận nghèo”.

Theo QĐ 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 19/11/2015 về việc ban hành chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020 thì các tiêu về:

-       Thu nhập:

+ Chuẩn nghèo: 700.000đ/người/tháng ở khu vực nông thôn và 900.000đ/người/tháng ở khu vực thành thị.

+ Chuẩn cận nghèo: 1.000.000đ/người/tháng ở khu vực nông thôn và 1.300.000đ/người/tháng ở khu vực thành thị.

-       Tiêu chí mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản:

+ Các dịch vụ xã hội cơ bản (05 dịch vụ): ý tế, giáo dục, nhà ở, nước sạch và vệ sinh, thông tin;

+ Các chỉ số đo lường mức độ thiếu hụt các dịch vụ xã hội cơ bản (10 chỉ số): tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm y tế; trình độ giáo dục của người lớn; tình trạng đi học của trẻ em; chất lượng nhà ở; diện tích nhà ở bình quân đầu người; nguồn nước sinh hoạt; hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh; sử dụng dịch vụ viễn thông; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin.

Theo qui định, quyết định là như vậy. Tuy nhiên, việc áp dụng các tiêu chí, đặc biệt các tiêu chí về mức độ thiếu hụt tiếp cận dịch vụ xã hội cơ bản như: tiếp cận các dịch vụ y tế; bảo hiểm ý tế; chất lượng nhà ở, hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh; tài sản phục vụ tiếp cận thông tin... vào thực tế các hộ gia đình để xét “chuẩn nghèo”, “chuẩn cận nghèo” là điều đáng bàn, đôi khi có những chuyện “cười ra nước mắt” mà người viết bài này được nghe.

Chuyện là vậy, khi được nghe thông tin từ hộ gia đình được xét “chuẩn cận nghèo”, tức là còn nhiều vấn đề bàn cãi giữa “cán bộ xã” đi đánh giá hiện trạng tại các hộ gia đình được “xét” giữa cái ranh giới “chuẩn nghèo” với “chuẩn cận nghèo”. Ở gia đình nhà bác, được xét vào hộ chuẩn cận nghèo, nhưng theo nhận định từ phía gia đình về các tiêu chí: nguồn nước sinh hoạt, hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh, tài sản phục vụ tiếp cận thông tin... còn gặp nhiều khó khăn hơn so với các hộ được xét và duyệt “chuẩn nghèo”. Hiện nay, ở quê thì hộ nào cũng phải có cái bể đựng nước mưa làm nguồn sinh hoạt chính (nước đun nấu hàng ngày), chưa bàn tới việc các hộ có đăng ký sử dụng nguồn nước sạch của TP (xã đang được đề cập được sát nhập về TP, nên được những ưu đãi như tiếp cận nguồn nước sạch...). Ấy vậy, mà cán bộ xã đến đánh giá thực trạng, có nói hộ gia đình nhà bác có bể nước ăn đảm bảo an toàn vệ sinh nguồn nước, tức là tiêu chí này không được xét vào hộ “chuẩn nghèo”. Bác phản đối, hộ nào chẳng có bể nước ăn, đó là cái tối thiểu nhất phải có. Thử hỏi, hiện nay có hộ nào không có cái bể đựng nước mưa để đun nấu hàng ngày. Tuy nhiên, cán bộ không giải thích thêm.

Tiếp đến, cái hố xí/nhà tiêu hợp vệ sinh. Trước kia, ở nông thôn có cái nhà tiêu 1 ngăn, tức mất vệ sinh, hiện nay, cải tiến hơn, xây nhà tiêu 2 ngăn. Nhà tiêu đề cập ở đây là nhà tiêu dùng “tro” sau khi đun nấu đổ vào, chứ chưa đề cập đến nhà tiêu “tự hoại” mà đa phần các hộ gia đình hiện nay đều sử dụng, kể cả ở nông thôn. Tuy nhiên, do điều kiện nên không ít hộ gia đình vẫn sử dụng nhà tiêu và sau đó sử dụng “phân hoai mục” đó để bón cho cây trồng. Đến cái “nhà tiêu”, chỗ đi tiểu tiện, đại tiện hàng ngày của hộ gia đình cũng được đề cập, bày ra để tranh luận “hợp vệ sinh”, “chưa hợp vệ sinh”, mà cái quan trọng ở đây là được xét vào một trong những tiêu chí để đạt “chuẩn nghèo”, “chuẩn cận nghèo” hay không? Trước đây, đa phần các hộ gia đình sử dụng nhà tiêu 1 ngăn, tức là không có ngăn để ủ phân. Hiện nay, đa phần các hộ đều sử dụng nhà tiêu 2 ngăn, tức có 1 ngăn riêng để ủ phân và gia đình nhà bác đang đề cập cũng sử dụng nhà tiêu 2 ngăn. Cán bộ xét là nhà tiêu “hợp vệ sinh” nên tiêu chí này cũng không được xét vào tiêu chuẩn hộ “chuẩn nghèo”.

Rồi đến, tiêu chí tài sản phục vụ tiếp cận thông tin, tức là có “điện thoại” liên lạc hàng ngày. Ở đây, theo cái lý của cán bộ xã thì nhà bác có điện thoại để liên lạc (cái điện thoại đen trắng - nokia, cái mà mọi người hay gọi “cục gạch”) cũng bị lôi ra để bàn cãi việc có điều kiện tiếp cận thông tin liên lạc và như vậy, tiêu chí này gia đình bác cũng chỉ được xét ở mức “chuẩn cận nghèo”. Đó là 03 tiêu chí mà tôi được bác kể ra những bức xúc trong thời gian vừa qua khi các cán bộ xã đến đánh giá các tiêu chí về xét tiêu chuẩn nghèo tiếp cận đa chiều áp dụng cho giai đoạn 2016 - 2020 theo QĐ 59/2015/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 19/11/2015.

Theo nhìn nhận của Bác, trong các tiêu chí đánh giá tiêu chuẩn hộ nghèo, hộ cận nghèo mà cán bộ xã có đến đánh giá các hộ gia đình, trong đó có gia đình bác thì kết quả cuối cùng các hộ gia đình khác (ít nhiều có quan hệ dây mơ rễ má với cán bộ xã) đều có các tiêu chí tương đối “khá hơn” gia đình bác, nhưng vẫn được xét “chuẩn hộ nghèo”. Trong khi, gia đình bác chỉ được xét ở mức “chuẩn hộ cận nghèo”. Vậy vấn đề giữa “chuẩn nghèo” và “chuẩn cận nghèo” có được những ưu đãi gì? Theo bác (tôi chưa tìm hiểu kỹ) thì “chuẩn nghèo” về mức phí bảo hiểm y tế được nhà nước hỗ trợ 100%, còn “chuẩn cận nghèo” mức phí được hỗ trợ là 95%, còn những hỗ trợ khác bác có nói nhưng đó không phải là điều mà bác đề cập ở đây. Thực ra, chẳng ai muốn mình có bệnh này bệnh kia phải vào viện nằm mà trông chờ hỗ trợ bảo hiểm. Tuy nhiên, trong hoàn cảnh nhà bác, bác gái bị bệnh (tôi cũng không hỏi rõ) trước đó phải mổ “ung thư” gì đó, hiện nay, phải thường xuyên (tuần 1 lần) lên Hà Nội “xạ trị”, nên “chi phí” cho việc đó cũng không ít. Trong khi hoàn cảnh gia đình còn gặp nhiều khó khăn, nên rất muốn cán bộ xã đánh giá trung thực, khách quan cho hộ gia đình bác được “chuẩn nghèo” để được hỗ trợ 100% viện phí cho bác gái.

Trên đây, là một vài thông tin liên quan đến “cái bể đựng nước mưa”, “nhà tiêu”, “cái điện thoại - cục gạch” mà chính điều đó tạo nên cái “ranh giới” giữa “chuẩn nghèo” và “chuẩn cận nghèo”, trong đó, đôi khi có những câu chuyện “cười ra nước mắt” mà chính người trong cuộc mới “cảm nhận” hết được. Về phía người viết cái note này, chỉ được nghe lại từ phía hộ gia đình bác mà chưa có điều kiện nghe thông tin từ các hộ gia đình khác cũng như từ cán bộ xã. Biết rằng, thông tin sẽ là trái chiều nhau khi tiếp cận từ mỗi phía khác nhau.

Read More

Chơi trội!

Thật chẳng biết nói thế nào bây giờ, khi mà bản thân rơi vào cảnh huống “dở khóc dở cười”. Có lẽ dùng cụm từ “dở khóc dở cười” cũng chưa đúng cho lắm. Tuy nhiên, thời điểm hiện tại chưa biết dùng câu từ nào cho thích hợp hơn.

Chuyện là vậy, khi được giao nhiệm vụ, việc hoàn thành công việc theo đúng tiến độ cũng như đảm bảo số lượng, chất lượng các sản phẩm của nhiệm vụ là một trong những yếu tố tiên quyết trong việc hoàn thành nhiệm vụ và cũng là một trong những chỉ tiêu, tiêu chí bình xét thi đua cá nhân cuối năm ở các cơ quan công quyền, ngay cả các cơ quan tự chủ, tự chịu trách nhiệm theo NĐ 115 (NĐ 115/NĐ-CP). Chuyện chẳng có gì đáng bàn, nếu không có những thông tin mà người viết cái note này, cảm thấy “nực cười” cho những con người, cho chế độ có thể nói là “hữu danh vô thực”.

Một trong những sản phẩm khoa học công nghệ đăng ký, đó là “bài báo khoa học” đăng trên các tạp chí chuyên ngành trong nước, chứ chẳng dám đề cập đến các bài báo quốc tế đúng nghĩa. Nhiều nhiệm vụ đến thời điểm kết thúc phải chạy vạy, rồi đăng trên các tạp chí kém chất lượng, cái mà nhiều người hay nói là “dỏm” ngay cả việc đăng một bài theo kiểu “thông tin”, “tin tức”, tức chẳng cần đề cao đến chất lượng bài đăng, không cần bình duyệt... đăng “cho có”. Ấy vậy, người đứng “đầu” cũng chẳng cần quan tâm đến việc anh đăng trên tạp chí nào, uy tín hay không? chất lượng bài đăng đến đâu?... miễn sao là có bài để làm thủ tục, có để “trả bài”. Vậy thử hỏi mục tiêu chất lượng các nhiệm vụ khoa học công nghệ đặt lên hàng đầu sẽ ra sao? Ngay cả vấn đề kế hoạch, lộ trình cũng những các giải pháp “căn cơ” để tiếp cận vấn đề và đạt được mục tiêu đề ra cũng chẳng có. Sẽ là thiếu tầm nhìn chiến lược nếu ta không sớm thay đổi tư duy, đặc biệt trong thời buổi hội nhập, ngay giữa các đơn vị nghiên cứu chứ chưa nói đến các đơn vị nghiên cứu đầu ngành trong cả nước, huống chi là nói đến “khu vực”.

Trong khi đó, có nhiệm vụ, ngoài việc đăng đủ số lượng bài báo và đăng trên các tạp chí chuyên ngành tương đối uy tín, thì việc đăng thêm, đăng vượt số bài báo theo đăng ký (hợp đồng) lại bị “xét” vào diện “chơi trội”, “không tiết kiệm”... Chao ôi! Biết nói sao bây giờ. Đúng là có những con người “hết” việc để làm rồi. Và có những suy nghĩ “thiển cận” làm sao. Việc nhiệm vụ này đăng vượt số bài báo thì cho rằng “thích thể hiện”, “thích chơi trội”. Ấy vậy, nhìn lại bản thân mình, khi đăng bài thì chẳng đăng nổi một bài trên tạp chí chuyên ngành, mà thay vào đó là đăng bài kiểu “tin tức”, “thông tin”, tức chẳng cần bàn đến nội dung chuyên môn hay chẳng cần qua bình duyệt bài báo. Thế mà đem ra so sánh, đúng chẳng khác nào “so sánh kiểu trẻ con”.

Còn chuyện, không cho đăng bài báo vì phải “tiết kiệm” là có thật. Thật chẳng biết nói thêm gì nữa khi người đứng đầu cũng có suy nghĩ vậy. Chẳng biết cái mục tiêu vĩ mô của người đứng đầu là gì luôn? Phí đăng một bài báo có đáng là bao so với biết bao thời gian, công sức của người viết và để đăng được một bài trên tạp chí chuyên ngành có uy tín đâu phải chuyện đơn giản. Phải chăng, những người đứng đầu chưa từng trải qua những việc viết và đăng bài báo đúng nghĩa, mà không thể “cảm thông” cho những người đi sau, để khuyến khích họ đăng bài, mỗi cá nhân mạnh thì tập thể mạnh, điều đó dễ hiểu sao không hiểu cho? Ấy vậy, cũng chỉ vì “tiết kiệm” mà không cho nhóm đăng nữa, cũng là vấn đề cần đáng bàn. Thử hỏi, chúng ta đang vì cái gì. Có thể “cái trí của con đại bàng, se sẻ làm sao mà biết được” - Khổng Minh. Đúng. Có thể “cái mục tiêu vĩ mô” của người đứng đầu, người dưới có thể chưa biết, chưa hiểu nhưng cái mục tiêu ngắn hạn (vi mô) mà cũng chẳng có lộ trình, hành động và giải pháp để đạt được thì e rằng, cái “mục tiêu” đó cũng chỉ là mục tiêu cho có mà thôi. Nói theo cách khác, chỉ là mục tiêu trên giấy, hay cũng chỉ nói bằng “cái mồm”. Việc đạt được hay không cũng chẳng cần quan tâm. Thật buồn vì điều đó.

Sẽ là khó sống và làm việc ở nơi mà có những con người “thiển cận” như vậy. Chẳng biết nên sống, làm việc vì điều gì nữa. Chẳng dại gì khi mà mình dành quá nhiều thời gian cho công việc, mà chẳng được ghi nhận “công trạng” gì, thay vào đó lại bị quy xét vào diện “chơi trội”, “thích thể hiện”, hay “không tiết kiệm”... Ôi! Thánh ala ơi, nếu dưới đất có nứt ra chắc chỉ còn đường chui xuống đó cho xong thôi.

Read More

Chôn nhời

Trong cái note này, mình có mượn tựa đề “chôn nhời” trong phim hài tết của Đạo diễn Phạm Hồng Đông, để nói lên một vài cảm nhận của bản thân trong lúc này, khi mà những nỗi bực dọc ít nhiều liên quan đến con người, đặc biệt nhóm tham gia chính trong nhiệm vụ được giao. Nói ra chưa hẳn đã là tốt hơn so với không nói hoặc ít nói đi. Tuy nhiên, với trách nhiệm của mỗi người không thể không nói ra, nói ra những bức xúc, bực dọc, những tồn tại ở đây không phải để chỉ trích nhau, mà nói ra để cùng nhau khắc phục, đồng thuận và giải quyết công việc tốt hơn mà thôi.

Thực sự mà nói, “cái dở” của người nhân viên chưa đủ “cái lý” để có thể nói ra được các vấn đề, bởi vì, ý của lãnh đạo đã quyết, mục tiêu đã đặt ra thì việc một vài ý kiến chẳng mấy trọng lượng gì của cá nhân thì việc lãnh đạo “nghĩ suy” lại là chuyện khó. Bởi cái phương châm “ăn nhau kết quả cuối cùng” thay vì nhìn nhận về thực trạng của vấn đề. “ ... người ta không hề hiểu biết tuổi thơ: dựa trên những ý tưởng sai lầm của ta về tuổi thơ thì các đi càng lạc lối (...) Họ luôn tìm kiếm người lớn trong đứa trẻ mà không nghĩ về hiện trạng của đứa trẻ trước khi nó là người lớn ...” [1] câu này luôn đúng trong mọi trường hợp. Nghĩa là quan điểm của lãnh đạo “không có lý do gì để không xong, không có lý do gì để không kịp tiến độ”, nhưng không cần quan tâm đến thực trạng những tồn tại cả về nội dung chuyên môn, tài chánh, ngay cả con người...

Sau buổi hôm nay, thực ra trước đó tôi cũng có nói, có đề cập nhiều rồi, nhưng nói ra như vậy việc sự ủng hộ của lãnh đạo chẳng thấy đâu, nói ra thì mình vẫn phải làm, mà không nói ra thì lại trách rằng khi khó khăn không chịu nói ra. Âu cũng khó cả. Thật chẳng biết làm sao. Nói ra như vậy đâu có cải thiện được gì. Vậy nói ra để làm gì chứ, thậm chí nói ra còn “đụng chạm” này nọ thì càng mệt hơn mà thôi. Tuy nhiên, nói đi cũng phải nói lại, rằng “tiên trách kỷ hậu trách nhân”. Đúng. Trước tiên cũng phải trách bản thân mình đã, bởi tại sao cơ chế như vậy, con người như vậy, con người khác không để như mình? Phải chăng họ chưa trải qua? Nói ra thật khó, bởi mỗi người mỗi tính. Không thể áp dụng cách giải quyết của người này vào trường hợp của người khác.

Suy cho cùng, âu cũng lỗi ở mình. Người khác chẳng cần quan tâm mình nghĩ gì, nói gì, làm gì. Cái quan tâm cuối cùng “ăn nhau kết quả cuối cùng”, nếu vẫn con người ấy, cơ chế ấy chắc hạn chế nói ra thì tốt hơn hết. Và, tôi cũng đã suy nghĩ đến vấn đề, những bức xúc, bực dọc có liên quan đến công việc, con người khi chẳng có cách giải quyết nên sử dụng cách “chôn nhời” như trong phim hài tết có chiếu mấy năm gần đây. Cuối tuần, về quê u còn mấy cái chum, khi đó áp dụng cách “chôn nhời” để giải tỏa những bực dọc, mà để lâu trong đầu sẽ không tốt cho chính bản thân mình.

====================================================

[1] Lê Hồng Sâm, Trần Quốc Dương (bản dịch), E’mile hay là về giáo dục, Nxb Tri thức, 2010.

Read More